Rig Veda 5.29.9 — Mandala 5, Sukta 29, Mantra 9

Sukta 5.29

Rishi: Atri (Ātreya)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

उशना यत्सहस्यैरयातं गृहमिन्द्र जूजुवानेभिरश्वैः । वन्वानो अत्र सरथं ययाथ कुत्सेन देवैरवनोर्ह शुष्णम् ॥

Transliteration

uśanā yat sahasyair ayātaṃ gṛham indra jūjuvānebhiḥ aśvaiḥ | vanvāno atra sarathaṃ yayātha kutsena devair avanoḥ ha śuṣṇam ||

Translation

హే ఇంద్రా! సహస్ర-బలమున్న సహచరులతో, ప్రయాణానికి ఉత్సుకమైన అశ్వాలతో, నీవు ఆ గృహానికి వచ్చినప్పుడు—ఇక్కడ నీవు పోరాడుతూ రథంతో ముందుకు సాగావు. కుత్సునితోను దేవతలతోను నీవు నిజంగా శుష్ణను జయించేందుకు సహాయపడ్డావు—జలధారలను ఎండబెట్టే ఆ శోషక శక్తిని.

Word by Word

• उशना: Uśanā (the seer Uśanas/Śukra)
• उशना: कर्तृ
• Type: Noun (proper name)
• Root: उशना (प्रातिपदिक; उशन्/उशना = उशना काव्यः)

• यत्: which/that (deed)
• यत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सहस्यैः: with the Sahasyas (a group/companions; lit. ‘belonging to Sahas’)
• सहस्यैः: करण
• Type: Noun
• Root: सहस्य (प्रातिपदिक)

• अयातम्: you two came/arrived
• अयातम्: —
• Type: Verb
• Root: या (धातु) + आ- (उपसर्ग)

• गृहम्: to the house/home
• गृहम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• जूजुवानेभिः: with the eager/impetuous (ones)
• जूजुवानेभिः: करण
• Type: Participle (adjectival)
• Root: जूजुवान् (कृदन्त; √जु/जू ‘to hasten/urge on’, intensive/perfect participial stem)

• अश्वैः: with horses
• अश्वैः: करण
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• वन्वानः: conquering/striving
• वन्वानः: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: √वन्/वन्व् (धातु ‘to win/conquer/strive’) → वन्वान (कृदन्त)

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)

• सरथम्: with (your) chariot / chariot-wise
• सरथम्: —
• Type: Adjective (used adverbially)
• Root: स-रथ (प्रातिपदिक; ‘with chariot’)

• ययाथ: you went/drove
• ययाथ: —
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• कुत्सेन: with Kutsa
• कुत्सेन: सह/करण
• Type: Noun (proper name)
• Root: कुत्स (प्रातिपदिक; ऋषि-नाम)

• देवैः: with the gods
• देवैः: सह/करण
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अवनोः: you helped/protected
• अवनोः: —
• Type: Verb
• Root: अव (धातु) / अव- (उपसर्ग) + √नु/नव्? (वैदिक रूप; ‘to help/protect’)

• ह: indeed/just
• ह: —
• Type: Particle
• Root: ह (निपात)

• शुष्णम्: Śuṣṇa (the demon)
• शुष्णम्: कर्म
• Type: Noun (proper name)
• Root: शुष्ण (प्रातिपदिक; दैत्य-नाम)