Rig Veda 10.95.11: Mandala 10, Sukta 95, Mantra 11

Sukta 10.95

Rishi: Purūravas–Urvāśī dialogue tradition (RV 10.95)

Devata: Urvāśī speaking; Purūravas addressed; power invoked: ojas for protection (go-pītha)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

जज्ञिष इत्था गोपीथ्याय हि दधाथ तत्पुरूरवो म ओजः । अशासं त्वा विदुषी सस्मिन्नहन्न म आशृणोः किमभुग्वदासि ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.95.11

Transliteration

jajñiṣé itthā́ go-pī́thyāya hí dadhā́tha tát purūravo me ójaḥ | áśāsaṃ tvā vidúṣī sasmín áhan ná me ā́śṛṇoḥ kím abhúg vadāsi ||

Translation

నీవు ఇట్లానే జన్మించావు; అందుకే, ఓ పురూరవా, రక్షణార్థం ఆ ఓజస్సును నాలో నీవు స్థాపించావు. కానీ, తెలిసినదాన్నే అయినా, ఆ రోజున నేను నిన్ను ఆజ్ఞాపించలేదు; నీవు నా మాట వినలేదు—అయితే ఆనందంలో భాగం పొందనివాడిలా ఎందుకు మాట్లాడుతున్నావు?

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• जज्ञिषे: you were born / you have been born
• जज्ञिषे: (क्रिया) मुख्य क्रिया
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) / जज्ञि (परस्मैपद-परिपूर्ण/परफेक्ट-आधार)

• इत्था: thus, in this way
• इत्था: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: इत्था (अव्यय)

• गोपीथ्याय: for protection / for guardianship
• गोपीथ्याय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: गोपीथ्य (प्रातिपदिक)

• हि: indeed, for
• हि: सम्बन्ध/निपात (हेतु/प्रमाण)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)

• दधाथ: you have placed / you have set
• दधाथ: (क्रिया) सहायक/अनुक्रम क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• तत्: that
• तत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पुरूरवो: O Purūravas
• पुरूरवो: सम्बोधन
• Type: Noun (proper name)
• Root: पुरूरवस् (प्रातिपदिक; नाम)

• मे: my / to me
• मे: सम्बन्ध (सम्बन्ध-कारक)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ओजः: strength, vigor
• ओजः: कर्तृ/विषय (दधाथ-क्रियायाः कर्म/विषय-भावः सन्दर्भे)
• Type: Noun
• Root: ओजस् (प्रातिपदिक)

• अशासम्: not commanding / not ordering
• अशासम्: कर्म (त्वा का विशेषण)
• Type: Participle/Adjective
• Root: शास् (धातु) → शास (कृदन्त-आधार) + नञ्/अ- (निषेध)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विदुषी: knowing, wise
• विदुषी: कर्तृ (वक्ता/उर्वशी) का विशेषण
• Type: Participle/Adjective
• Root: विद् (धातु) → विद्वस्/विदुष् (कृदन्त)

• सस्मिन्: in this (matter/place)
• सस्मिन्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम) + स (एन्क्लिटिक/प्रगृह्य)

• अहन्: on the day
• अहन्: अधिकरण (काल)
• Type: Noun
• Root: अहन् (प्रातिपदिक)

• न: not
• न: निषेध
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• मे: my / to me
• मे: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आशृणोः: you listened / you heeded
• आशृणोः: (क्रिया) मुख्य क्रिया
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + आ (उपसर्ग)

• किम्: what?
• किम्: कर्म/विषय (दासि का)
• Type: Pronoun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अभुग्वत्: like an ‘abhugva’ (deceitful/hostile one)
• अभुग्वत्: कर्मविशेषण/प्रकार
• Type: Adjective
• Root: अभुग्वत् (प्रातिपदिक; विशेषण)

• आसि: you are
• आसि: (क्रिया) सहायक
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)