Rig Veda 10.94.7: Mandala 10, Sukta 94, Mantra 7

Sukta 10.94

Devata: Grāvāṇaḥ and the yoking-assemblage (ritual harness) as sacralized powers

Chandas: Trishtubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

दशावनिभ्यो दशकक्ष्येभ्यो दशयोक्त्रेभ्यो दशयोजनेभ्यः । दशाभीशुभ्यो अर्चताजरेभ्यो दश धुरो दश युक्ता वहद्भ्यः ॥

Recitation with translationRig Veda 10.94.7

Transliteration

daśā́vanibhyo dáśakakṣyebhyo dáśayoktrebhyo dáśayojanebhyaḥ | daśā́bhīśubhyo arcatā́jarebhyo dáśa dhúro dáśa yuktā́ váhad-bhyaḥ ||

Translation

పది అవని (పట్టీలు), పది కక్ష్య (గిర్థ్/బంధాలు), పది యోక్త్ర (జూవ/జోడింపు), పది యోజన (బంధనాలు)—వాటిని స్తుతించండి. పది భీశు (రెయిన్లు/కట్టుబాట్లు), అజర (అవినాశి) వాటిని అర్చించండి. పది ధుర్‌ (జూవ దండాలు), పది యుక్త వాహకులు—భారాన్ని మోసేవారు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• दशा॑वनिभ्यः: from the ten protectors / from the tenfold guardians
• दशा॑वनिभ्यः: Apādāna (—भ्यः ‘से/से अलग’)
• Type: Noun (collective/epithet)
• Root: दशा॑वनि- (प्रातिपदिक; दश + आवनि ‘रक्षा/सहाय’)

• दश॑कक्ष्येभ्यः: from the ten girths/bands (ten straps)
• दश॑कक्ष्येभ्यः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: दशकक्ष्य- (प्रातिपदिक; दश + कक्ष्य ‘पट्टा/घेरा/पट्टी’)

• दश॑योक्त्रेभ्यः: from the ten yokes/fastenings
• दश॑योक्त्रेभ्यः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: दशयोक्त्र- (प्रातिपदिक; दश + योक्त्र ‘जुआ/बंधन’ < √युज्)

• दश॑योजनेभ्यः: from the ten yojanas / ten joinings
• दश॑योजनेभ्यः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: दशयोजन- (प्रातिपदिक; दश + योजन ‘योजन/जोड़/दूरी’ < √युज्)

• दशा॑भीशुभ्यः: from the ten reins
• दशा॑भीशुभ्यः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: दशाभीशु- (प्रातिपदिक; दश + अभीशु ‘लगाम/रेन’)

• अर्चत: praise! / worship!
• अर्चत: (मुख्य क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √अर्च् (स्तुतौ/पूजायाम्)

• अजरेभ्यः: from the unaging ones / from the undecaying
• अजरेभ्यः: Apādāna
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अजर- (प्रातिपदिक; a- + जर ‘बुढ़ापा’)

• दश: ten
• दश: —
• Type: Numeral
• Root: दश (संख्या)

• धुरः: yoke-poles / loads / draught-shafts
• धुरः: Karma (वह् के साथ ‘धुरः वहद्भ्यः’ = ‘धुराएँ वहन करने वाले’)
• Type: Noun
• Root: धुर्/धुरा- (प्रातिपदिक; ‘जुए का भार/धुरा’)

• दश॑: ten
• दश॑: —
• Type: Numeral
• Root: दश (संख्या)

• युक्ताः: yoked / harnessed
• युक्ताः: Kartā (वहद्भ्यः के साथ समन्वय: ‘युक्ताः … वहद्भ्यः’)
• Type: Participle (past passive)
• Root: √युज् (योजने) → युक्त (कृदन्त)

• वहद्भ्यः: to/for (or from) the bearers, the carriers
• वहद्भ्यः: Sampradāna/Apādāna (संदर्भानुसार; यहाँ ‘उन वहन करने वालों/वाहकों’ के लिए/से)
• Type: Participle (present active)
• Root: √वह् (वहने) → वहत् (वर्तमान कृदन्त)