Rig Veda 10.92.2: Mandala 10, Sukta 92, Mantra 2

Sukta 10.92

Devata: Agni (including Tanūnapāt aspect)

Samhita Patha (Devanagari)

इममञ्जस्पामुभये अकृण्वत धर्माणमग्निं विदथस्य साधनम् । अक्तुं न यह्वमुषसः पुरोहितं तनूनपातमरुषस्य निंसते ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.92.2

Transliteration

imám añjaspā́m ubháye akṛṇvata dharmā́ṇam agníṃ vidáthasya sā́dhanam | aktúṃ na yahvám uṣásaḥ puróhitaṃ tanūnapātam aruṣásya niṃsate ||

Translation

దీప్తితో అభ్యంజనం చేసే వేగవంతుడైన అగ్నిని ఉభయము (ద్యావా–పృథివీ/రెండు పక్షాలు) ధర్మధారకుడిగా, విదథ (సభా–యజ్ఞ) సాధకుడిగా చేసాయి. రాత్రి జ్వాలవలె ఆ యహ్వ (వేగశాలి)ని ఉషస్సులు పురోహితునిగా ముందుంచుతారు; అరుష (రుద్ర-తేజస్సు) యొక్క తనూనపాత్ స్థాపితుడవుతాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इमम्: this (one)
• इमम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अञ्जस्पा: straightforward/protecting the straight (i.e., direct, true)
• अञ्जस्पा: Karma
• Type: Adjective
• Root: अञ्जस् (अव्यय/नाम ‘straight, direct’) + पा (प्रातिपदिक ‘protector/keeper’)

• उभये: both (two)
• उभये: Kartā
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: उभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अकृण्वत: they made
• अकृण्वत: —
• Type: Verb
• Root: कृ (करणे)

• धर्माणम्: (as) law/ordinance; established order
• धर्माणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: धर्मन् (प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni (Fire)
• अग्निम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• विदथस्य: of the assembly/ritual gathering
• विदथस्य: Sambandha (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: विदथ (प्रातिपदिक)

• साधनम्: accomplisher; means of accomplishment
• साधनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: साधन (प्रातिपदिक; from √साध ‘to accomplish’)

• अक्तुम्: night; darkness
• अक्तुम्: Upamāna (in simile, with न)
• Type: Noun
• Root: अक्तु (प्रातिपदिक)

• न: like/as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• यह्वम्: mighty; impetuous
• यह्वम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: यह्व (प्रातिपदिक)

• उषसः: of Dawn
• उषसः: Sambandha (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• पुरोहितम्: placed in front; household priest
• पुरोहितम्: Karma
• Type: Noun/Adjective
• Root: पुरोहित (प्रातिपदिक)

• तनूनपातम्: Tanūnapāt (Agni as ‘offspring of himself/embodied’)
• तनूनपातम्: Karma
• Type: Noun
• Root: तनूनपात् (प्रातिपदिक; epithet of Agni)

• अरुषस्य: of the ruddy one; of the red (steed/flame)
• अरुषस्य: Sambandha (genitive relation)
• Type: Adjective/Noun
• Root: अरुष (प्रातिपदिक)

• निंसते: is set/installed; is assigned (as)
• निंसते: —
• Type: Verb
• Root: निस् + √अंस्/अञ्ज् (वेद. ‘to set/put, install, assign’; class uncertain in Vedic usage)