Rig Veda 10.92.2 — Mandala 10, Sukta 92, Mantra 2
Sukta 10.92
Devata: Agni (including Tanūnapāt aspect)
Samhita Patha (Devanagari)
इममञ्जस्पामुभये अकृण्वत धर्माणमग्निं विदथस्य साधनम् । अक्तुं न यह्वमुषसः पुरोहितं तनूनपातमरुषस्य निंसते ॥
Transliteration
imám añjaspā́m ubháye akṛṇvata dharmā́ṇam agníṃ vidáthasya sā́dhanam | aktúṃ na yahvám uṣásaḥ puróhitaṃ tanūnapātam aruṣásya niṃsate ||
Translation
దీప్తితో అభ్యంజనం చేసే వేగవంతుడైన అగ్నిని ఉభయము (ద్యావా–పృథివీ/రెండు పక్షాలు) ధర్మధారకుడిగా, విదథ (సభా–యజ్ఞ) సాధకుడిగా చేసాయి. రాత్రి జ్వాలవలె ఆ యహ్వ (వేగశాలి)ని ఉషస్సులు పురోహితునిగా ముందుంచుతారు; అరుష (రుద్ర-తేజస్సు) యొక్క తనూనపాత్ స్థాపితుడవుతాడు.
Word by Word
इमम्this (one)
इमम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अञ्जस्पाstraightforward/protecting the straight (i.e., direct, true)
अञ्जस्पा:
Karma
TypeAdjective
Rootअञ्जस् (अव्यय/नाम ‘straight, direct’) + पा (प्रातिपदिक ‘protector/keeper’)
उभयेboth (two)
उभये:
Kartā
TypePronoun/Adjective
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अकृण्वतthey made
अकृण्वत:
—
TypeVerb
Rootकृ (करणे)
धर्माणम्(as) law/ordinance; established order
धर्माणम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्मन् (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni (Fire)
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
विदथस्यof the assembly/ritual gathering
विदथस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootविदथ (प्रातिपदिक)
साधनम्accomplisher; means of accomplishment
साधनम्:
Karma
TypeNoun
Rootसाधन (प्रातिपदिक; from √साध ‘to accomplish’)
अक्तुम्night; darkness
अक्तुम्:
Upamāna (in simile, with न)
TypeNoun
Rootअक्तु (प्रातिपदिक)
नlike/as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
यह्वम्mighty; impetuous
यह्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootयह्व (प्रातिपदिक)
उषसःof Dawn
उषसः:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
पुरोहितम्placed in front; household priest
पुरोहितम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootपुरोहित (प्रातिपदिक)
तनूनपातम्Tanūnapāt (Agni as ‘offspring of himself/embodied’)
तनूनपातम्:
Karma
TypeNoun
Rootतनूनपात् (प्रातिपदिक; epithet of Agni)
अरुषस्यof the ruddy one; of the red (steed/flame)
अरुषस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeAdjective/Noun
Rootअरुष (प्रातिपदिक)
निंसतेis set/installed; is assigned (as)
निंसते:
—
TypeVerb
Rootनिस् + √अंस्/अञ्ज् (वेद. ‘to set/put, install, assign’; class uncertain in Vedic usage)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.