Rig Veda 10.87.6: Mandala 10, Sukta 87, Mantra 6

Sukta 10.87

Devata: Agni Jātavedas

Samhita Patha (Devanagari)

यत्रेदानीं पश्यसि जातवेदस्तिष्ठन्तमग्न उत वा चरन्तम् । यद्वान्तरिक्षे पथिभिः पतन्तं तमस्ता विध्य शर्वा शिशानः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.87.6

Transliteration

yátre-dā́nīṃ páśyasi jāta-vedaḥ tíṣṭhantam agna utá vā cárantam | yád vā́ntárikṣe pathíbhiḥ pátantaṃ tám ástā vidhya śárvā śiśānaḥ ||

Translation

హే జాతవేదస్! హే అగ్నీ—ఇప్పుడు ఎక్కడ అతనిని చూస్తావో, అతడు నిలిచినా నడిచినా; లేదా అంతరిక్షంలో మార్గాలపై ఎగిరినా—అక్కడే నీ అస్త్రంతో అతనిని ఛేదించు, హే శర్వా (ధనుర్ధరా), పదునెక్కిన దగ్ధశక్తితో.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यत्र: where
• यत्र: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (प्रश्न/सम्बन्ध-अव्यय)

• इदानीम्: now
• इदानीम्: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: इदानीम् (अव्यय)

• पश्यसि: you see
• पश्यसि: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √पश् (दृश्) ‘to see’

• जातवेदः: O Jātavedas (Agni)
• जातवेदः: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: जातवेदस् (प्रातिपदिक; अग्नि का नाम)

• तिष्ठन्तम्: standing
• तिष्ठन्तम्: कर्म (पश्यसि का)
• Type: Participle
• Root: √स्था ‘to stand’ (वर्तमान कृदन्त)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• उत: and/also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• वा: or
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• चरन्तम्: moving/roaming
• चरन्तम्: कर्म (पश्यसि का)
• Type: Participle
• Root: √चर् ‘to move, roam’ (वर्तमान कृदन्त)

• यत्: whichever/that which
• यत्: कर्म (विध्य का; ‘that [one] whom…’)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सम्बन्ध सर्वनाम)

• वा: or
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• अन्तरिक्षे: in the mid-air/atmosphere
• अन्तरिक्षे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)

• पथिभिः: by/along the paths
• पथिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: पथि- (पथिन्/पथिन्- ‘path, way’; Vedic instr. pl. form)

• पतन्तम्: flying/falling
• पतन्तम्: कर्म (विध्य का; ‘that [one] who is flying’)
• Type: Participle
• Root: √पत् ‘to fly/fall’ (वर्तमान कृदन्त)

• तम्: him/that one
• तम्: कर्म (विध्य का)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• अस्ताः: weapons/missiles
• अस्ताः: कर्म (विध्य के साधन-सम्बन्ध में; ‘with weapons’ sense overlaps)
• Type: Noun
• Root: अस्त्र/अस्त (प्रातिपदिक; ‘weapon, missile’; here plural)

• विध्य: strike/pierce!
• विध्य: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √व्यध् ‘to pierce, strike’

• शर्वा: O Śarva (Rudra)
• शर्वा: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: शर्व (रुद्र का नाम)

• शिशानः: sharpened/keen (having whetted)
• शिशानः: कर्ता (विध्य के कर्ता: शर्वा)
• Type: Participle
• Root: √शा/√शि ‘to sharpen; to whet’ (Vedic middle perfect/participle usage)