Rig Veda 10.85.23: Mandala 10, Sukta 85, Mantra 23

Sukta 10.85

Rishi: RV 10.85 wedding sequence

Devata: Aryaman and Bhaga (Ādityas associated with lawful union, allotment, prosperity); also ‘devāḥ’ collectively

Chandas: Tr̥ṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अनृक्षरा ऋजवः सन्तु पन्था येभिः सखायो यन्ति नो वरेयम् । समर्यमा सं भगो नो निनीयात्सं जास्पत्यं सुयममस्तु देवाः ॥

Recitation with translationRig Veda 10.85.23

Transliteration

anṛkṣarā ṛjavāḥ santu panthā yebhiḥ sakhāyo yanti no vareyam | sam aryamā sam bhago no ninīyāt saṃ jāspatyaṃ suyamam astu devāḥ ||

Translation

మా సఖులు ఈ మా వరణీయ వధువునకు వెళ్లే మార్గాలు విరుగని, నేరుగా ఉండుగాక. ఆర్యమన్ మరియు భగుడు మమ్మల్ని కలిసి నడిపించుగాక; మరియు దేవులారా, గృహాధిపత్యంలో (జాస్పత్యం) సుశాసితమైన, సుమంగళ సమరసత స్థాపితమగుగాక.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अनृक्षराः: unharmed, unobstructed (lit. ‘without injury/without harm’)
• अनृक्षराः: विशेषण (कर्तृ/विधेय-विशेषण) — ‘पन्थाः’ का
• Type: Adjective
• Root: अनृक्षर (प्रातिपदिक; a- + ऋक्षर) अथवा अनृक्षरा-

• ऋजवः: straight, direct
• ऋजवः: विशेषण (कर्तृ/विधेय-विशेषण) — ‘पन्थाः’ का
• Type: Adjective
• Root: ऋजु (प्रातिपदिक)

• सन्तु: let (them) be
• सन्तु: विधेय (copula) — ‘पन्थाः’ के लिए ‘होँ’
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• पन्थाः: paths, ways
• पन्थाः: कर्तृ (सन्तु का कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पथ्/पन्थन् (प्रातिपदिक)

• येभिः: by which / along which
• येभिः: करण (यन्ति के लिए ‘जिनके द्वारा/जिन पर’)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सखायः: companions, friends
• सखायः: कर्तृ (यन्ति का कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सखि (प्रातिपदिक)

• यन्ति: go, proceed
• यन्ति: विधेय
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• नः: of us / for us
• नः: सम्बन्ध (वरेयम्/निनीयाৎ के साथ ‘हमारा/हमारे लिए’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वरेयम्: more choice/excellent; most desirable
• वरेयम्: विधेय-विशेषण (स्त्रीलिङ्ग ‘पत्नी/वधू’ आदि निहित पद का)
• Type: Adjective
• Root: वरेय (तुलनात्मक-प्रातिपदिक; वर ‘choose/desired’ से)

• सम्: together, completely
• सम्: क्रियाविशेषण (सम्यक्/एकत्र)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग)

• अर्यमा: Aryaman (Aditya, guardian of companionship/marriage)
• अर्यमा: कर्तृ (निनीयाৎ का कर्ता)
• Type: Noun (deity)
• Root: अर्यमन् (प्रातिपदिक)

• सम्: together, completely
• सम्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग)

• भगः: Bhaga (Aditya, bestower of good fortune)
• भगः: कर्तृ (निनीयाৎ का सहकर्ता/समुच्चित कर्ता)
• Type: Noun (deity)
• Root: भग (प्रातिपदिक)

• नः: us / to us
• नः: कर्म/सम्प्रदान (निनीयाৎ के साथ ‘हम/हमें/हमारे पास’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• निनीयाৎ: may (he) lead/bring
• निनीयाৎ: विधेय
• Type: Verb
• Root: नी (धातु) + नि- (उपसर्ग) + नय (णिच्-प्रेरण) → निनयति; वैदिक रूप

• सम्: together, in union
• सम्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग)

• जास्पत्यम्: household union, marital/household state
• जास्पत्यम्: कर्म (अस्तु का विधेय-नाम; ‘जास्पत्यम्’ = गृहस्थ-सम्बन्ध/वैवाहिक-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जास्पत्य (प्रातिपदिक; जास् ‘house/kin’ + पति ‘lord’ → ‘household’)

• सुयमम्: well-ordered, well-guided
• सुयमम्: विधेय-विशेषण (जास्पत्यम् का) / विधेय-नाम
• Type: Adjective/Noun
• Root: सु- + यम (प्रातिपदिक; ‘good order/control’)

• अस्तु: let it be
• अस्तु: विधेय
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ (अस्तु के ‘अनुमन्ता/कर्तृ’ — ‘देवाः’)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)