Rig Veda 10.85.23 — Mandala 10, Sukta 85, Mantra 23
Sukta 10.85
Rishi: RV 10.85 wedding sequence
Devata: Aryaman and Bhaga (Ādityas associated with lawful union, allotment, prosperity); also ‘devāḥ’ collectively
Chandas: Tr̥ṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
अनृक्षरा ऋजवः सन्तु पन्था येभिः सखायो यन्ति नो वरेयम् । समर्यमा सं भगो नो निनीयात्सं जास्पत्यं सुयममस्तु देवाः ॥
Transliteration
anṛkṣarā ṛjavāḥ santu panthā yebhiḥ sakhāyo yanti no vareyam | sam aryamā sam bhago no ninīyāt saṃ jāspatyaṃ suyamam astu devāḥ ||
Translation
మా సఖులు ఈ మా వరణీయ వధువునకు వెళ్లే మార్గాలు విరుగని, నేరుగా ఉండుగాక. ఆర్యమన్ మరియు భగుడు మమ్మల్ని కలిసి నడిపించుగాక; మరియు దేవులారా, గృహాధిపత్యంలో (జాస్పత్యం) సుశాసితమైన, సుమంగళ సమరసత స్థాపితమగుగాక.
Word by Word
अनृक्षराःunharmed, unobstructed (lit. ‘without injury/without harm’)
अनृक्षराः:
विशेषण (कर्तृ/विधेय-विशेषण) — ‘पन्थाः’ का
TypeAdjective
Rootअनृक्षर (प्रातिपदिक; a- + ऋक्षर) अथवा अनृक्षरा-
ऋजवःstraight, direct
ऋजवः:
विशेषण (कर्तृ/विधेय-विशेषण) — ‘पन्थाः’ का
TypeAdjective
Rootऋजु (प्रातिपदिक)
सन्तुlet (them) be
सन्तु:
विधेय (copula) — ‘पन्थाः’ के लिए ‘होँ’
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
पन्थाःpaths, ways
पन्थाः:
कर्तृ (सन्तु का कर्ता)
TypeNoun
Rootपथ्/पन्थन् (प्रातिपदिक)
येभिःby which / along which
येभिः:
करण (यन्ति के लिए ‘जिनके द्वारा/जिन पर’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सखायःcompanions, friends
सखायः:
कर्तृ (यन्ति का कर्ता)
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)
यन्तिgo, proceed
यन्ति:
विधेय
TypeVerb
Rootया (धातु)
नःof us / for us
नः:
सम्बन्ध (वरेयम्/निनीयाৎ के साथ ‘हमारा/हमारे लिए’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वरेयम्more choice/excellent; most desirable
वरेयम्:
विधेय-विशेषण (स्त्रीलिङ्ग ‘पत्नी/वधू’ आदि निहित पद का)
TypeAdjective
Rootवरेय (तुलनात्मक-प्रातिपदिक; वर ‘choose/desired’ से)
सम्together, completely
सम्:
क्रियाविशेषण (सम्यक्/एकत्र)
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
अर्यमाAryaman (Aditya, guardian of companionship/marriage)
अर्यमा:
कर्तृ (निनीयाৎ का कर्ता)
TypeNoun (deity)
Rootअर्यमन् (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
भगःBhaga (Aditya, bestower of good fortune)
भगः:
कर्तृ (निनीयाৎ का सहकर्ता/समुच्चित कर्ता)
TypeNoun (deity)
Rootभग (प्रातिपदिक)
नःus / to us
नः:
कर्म/सम्प्रदान (निनीयाৎ के साथ ‘हम/हमें/हमारे पास’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
निनीयाৎmay (he) lead/bring
निनीयाৎ:
विधेय
TypeVerb
Rootनी (धातु) + नि- (उपसर्ग) + नय (णिच्-प्रेरण) → निनयति; वैदिक रूप
सम्together, in union
सम्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
जास्पत्यम्household union, marital/household state
जास्पत्यम्:
कर्म (अस्तु का विधेय-नाम; ‘जास्पत्यम्’ = गृहस्थ-सम्बन्ध/वैवाहिक-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजास्पत्य (प्रातिपदिक; जास् ‘house/kin’ + पति ‘lord’ → ‘household’)
सुयमम्well-ordered, well-guided
सुयमम्:
विधेय-विशेषण (जास्पत्यम् का) / विधेय-नाम
TypeAdjective/Noun
Rootसु- + यम (प्रातिपदिक; ‘good order/control’)
अस्तुlet it be
अस्तु:
विधेय
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ (अस्तु के ‘अनुमन्ता/कर्तृ’ — ‘देवाः’)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.