Rig Veda 10.73.3: Mandala 10, Sukta 73, Mantra 3

Sukta 10.73

Rishi: Likely Gaurivīti Śāktya (traditional Anukramaṇī attribution for RV 10.73; verify against specific śākhā lists)

Devata: Indra (with Aśvin accompaniment as supporting powers)

Chandas: Trishtubh (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

ऋष्वा ते पादा प्र यज्जिगास्यवर्धन्वाजा उत ये चिदत्र । त्वमिन्द्र सालावृकान्त्सहस्रमासन्दधिषे अश्विना ववृत्याः ॥

Recitation with translationRig Veda 10.73.3

Transliteration

ṛṣvā́ te pā́dā prá yát jigā́sy ávardhan vājā́ uta yé cíd átra | tvám indra sālāvṛkā́n sahásram ā́sán dadhiṣe aśvínā ā́ vavṛtyā́ḥ ||

Translation

నీ ఉన్నత పాదాలు జయార్థం ముందుకు సాగినప్పుడు, బలసంపదలు వృద్ధి చెందుతాయి—ఇక్కడివి కూడా. ఓ ఇంద్రా, అశ్వినులు తమ గమనంలో నీ వైపు తిరిగినప్పుడు, నీవు సహస్ర సాలావృక (సాలావృకాన్)లను వారి ఆసనాలలో స్థాపించావు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऋष्वाः: lofty, mighty (ones)
• ऋष्वाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: ऋष्व (प्रातिपदिक)

• ते: your
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पादाः: feet
• पादाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• यत्: when/that
• यत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यत् (सम्बन्ध-अव्यय)

• जिगासि: you wish to go/you are eager to go
• जिगासि: Kriyā
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) — desiderative stem जिगास-

• अवर्धन्: they increased/grew
• अवर्धन्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु) + अ (augment)

• वाजाः: prizes, strengths, (victory-)spoils
• वाजाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• उत: and also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• ये: which/that (ones)
• ये: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)

• त्वम्: you
• त्वम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: Sambodhana
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सालावृकान्: (the) sālāvṛkas (a hostile band/raiders; lit. ‘hall-wolves’)
• सालावृकान्: Karma
• Type: Noun
• Root: सालावृक (प्रातिपदिक)

• सहस्रम्: a thousand
• सहस्रम्: Karma
• Type: Numeral/Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)

• आ: unto, toward; in
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• सन्दधिषे: you put together, you arrange, you join
• सन्दधिषे: Kriyā
• Type: Verb
• Root: धा (धातु) + सम् (उपसर्ग) — present middle

• अश्विना: with the Aśvins
• अश्विना: Karaṇa
• Type: Noun (dual deity-name) / Adjective
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• ववृत्याः: having turned (toward), turning back/choosing (them)
• ववृत्याः: Kriyā (subsidiary) / Adhikaraṇa
• Type: Verb (finite, Vedic) / Kṛdanta-like form
• Root: वृत् (धातु) — desiderative/iterative perfect-like form (वेदिक) / or kṛdanta from √वृत् ‘to turn/choose’