Rig Veda 10.72.7: Mandala 10, Sukta 72, Mantra 7
Sukta 10.72
Rishi: Bṛhaspati / Angirasa-tradition
Devata: Devāḥ; Sūrya as recovered light
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
यद्देवा यतयो यथा भुवनान्यपिन्वत । अत्रा समुद्र आ गूळ्हमा सूर्यमजभर्तन ॥
Transliteration
yád devā́ yatáyo yáthā bhúvanāny ápinvata | átrā samudrá ā́ gūḷhám ā́ sū́ryam ajabhartana ||
Translation
దేవులు యతి-స్వరూపమైన నియమశీల అన్వేషకులై, సమస్త భువనాలను పరిపూర్ణం చేసినప్పుడు—అప్పుడు సముద్రంలో దాగి ఉన్న ఆ గూళ్హమైన సూర్యుణ్ణి వారు పైకి తీసుకొచ్చారు; అపారమైన లోతుల్లోని గర్భం నుంచి వెలుగును మళ్లీ ప్రకటించారు.
Word by Word
यत्that which / when
यत्:
सम्बन्ध/विशेषण (अन्वय-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
यतयःthe ascetics / disciplined ones
यतयः:
कर्तृ (देवैः सह समुच्चित-कर्तृ)
TypeNoun
Rootयति (प्रातिपदिक)
यथाas, in the manner that
यथा:
प्रकार/रीति (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
भुवनानिthe worlds / beings
भुवनानि:
कर्म
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक) < भू (धातु)
अपिन्वतthey filled / made swell / invigorated
अपिन्वत:
क्रिया (कर्तृ=देवाः यतयः; कर्म=भुवनानि)
TypeVerb
Rootपिव्/प्याय् (वर्धने/पूरणे) → पिन्व् (वेदिक-प्रयोगः)
अत्रhere
अत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
समुद्रःthe ocean
समुद्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
आtowards, into
आ:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग (अजभर्तन इत्यस्य)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
गूळ्हम्hidden, concealed
गूळ्हम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective (past participle)
Rootगूह् (गोपने) → गूळ्ह (कृदन्त-प्रातिपदिक)
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
अजभर्तनthey bore/raised up, brought forth
अजभर्तन:
क्रिया (कर्तृ=समुद्रः [वेदिक-काव्ये कर्तृत्व-प्रयोगः])
TypeVerb
Rootभृ (धारणे/भरणे) + उपसर्गः आ-; वेदिक-रूपम् ‘अज-’ (अग्मेंटयुक्त-लङ्) → अजभर्तन
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
