Rig Veda 10.49.10: Mandala 10, Sukta 49, Mantra 10

Sukta 10.49

Rishi: As RV 10.49

Devata: Indra (with Soma motif; Tvaṣṭṛ mentioned as contrast)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अहं तदासु धारयं यदासु न देवश्चन त्वष्टाधारयद्रुशत् । स्पार्हं गवामूधस्सु वक्षणास्वा मधोर्मधु श्वात्र्यं सोममाशिरम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.49.10

Transliteration

ahaṃ tád ā́su dhā́rayaṃ yád ā́su ná deváś caná tváṣṭā́dhārayad rúśat | spārháṃ gávām ū́dhaḥ-su vakṣáṇāsv ā́ mádhor mádhu śvā́tryaṃ sómam āśíram ||

Translation

వారిలో నేను ఆ దానినే నిలిపాను; ఏ దేవుడూ—త్వష్టృ కూడా—నిలపలేనిదాన్ని: ప్రకాశించే, ఆకాంక్షిత మాధుర్యాన్ని. నేను ‘మధువின் మధు’—సోమ ఆశిర్ (మిశ్రమం)—గోవుల ఊదరాల్లోను వక్షస్థలాల్లోను, ఆ కాంతిమయ మూలాల్లో, స్థాపించాను—ఆనందపు పోషణ దోహనమగునట్లు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तदासु: then, at that time
• तदासु: अधिकरण
• Type: Pronoun + Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आसु (अव्यय)

• धारयम्: I held / I sustained
• धारयम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धृ (धारणे)

• यदासु: when, at that time
• यदासु: अधिकरण
• Type: Pronoun + Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आसु (अव्यय)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• देवः: a god
• देवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• चन: even
• चन: —
• Type: Indeclinable
• Root: चन (अव्यय)

• त्वष्टा: Tvaṣṭṛ
• त्वष्टा: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: त्वष्टृ (प्रातिपदिक; देवता-नाम)

• अधारयत्: held / sustained
• अधारयत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धृ (धारणे)

• रुशत्: shining, radiant
• रुशत्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: रुशत् (प्रातिपदिक; √रुश्/रुच् ‘to shine, be bright’ से वर्तमान-कृदन्त)

• स्पार्हम्: desirable, coveted
• स्पार्हम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: स्पार्ह (प्रातिपदिक)

• गवाम्: of cows
• गवाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• ऊधस्सु: in the udders
• ऊधस्सु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: ऊधस् (प्रातिपदिक)

• वक्षणासु: in the flanks/sides
• वक्षणासु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वक्षणा (प्रातिपदिक; ‘flanks/sides’)

• आ: towards, into; forth
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• मधोः: of honey / of sweetness
• मधोः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• मधु: honey, sweet drink
• मधु: कर्म
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• श्वात्र्यम्: invigorating, strengthening
• श्वात्र्यम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: श्वात्र्य (प्रातिपदिक; ‘strengthening/refreshing’)

• सोमम्: Soma
• सोमम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• आशिरम्: a mixed offering / libation
• आशिरम्: कर्म (सोमस्य विशेष्य/अपादान-रूपेण द्रव्य-निर्देशः)
• Type: Noun
• Root: आशिर् (प्रातिपदिक; ‘mixture, libation, offering’)