Rig Veda 10.20.2: Mandala 10, Sukta 20, Mantra 2

Sukta 10.20

Devata: Agni (with Mitra-quality emphasized)

Samhita Patha (Devanagari)

अग्निमीळे भुजां यविष्ठं शासा मित्रं दुर्धरीतुम् । यस्य धर्मन्त्स्वरेनीः सपर्यन्ति मातुरूधः ॥

Recitation with translationRig Veda 10.20.2

Transliteration

agním īḷe bhujā́ṃ yáviṣṭhaṃ śāsā́ mítraṃ durdharītúm | yásya dhármantsvàreṇī́ḥ sapáryanti mātúrū́dhaḥ ||

Translation

నేను అగ్నిని స్తుతిస్తున్నాను—భోగాల భరిత, యవిష్ఠుడు (అత్యంత యౌవనుడు); శాసకుడు, మిత్రుడు, ఎదుర్కోలేనివాడు. అతని స్థిర ధర్మాలను స్వరేణీ (దీప్త శక్తులు) సేవిస్తాయి; తల్లి ఊధఃను సేవించునట్లు—పోషక పరిపూర్ణతను ఆహరించి మా వృద్ధికై.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अग्निम्: Agni (as the object of praise)
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• ईळे: I praise / I invoke
• ईळे: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ईळ्/ईड् (स्तुतौ) धातु

• भुजाम्: of the arms / of the strong ones (i.e., of the mighty)
• भुजाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: भुज्- (प्रातिपदिक; ‘भुज्’ = भुजा ‘भुजा/भुज’ ‘भुज्’ as ‘arm/strength/possessor’), here as a noun-stem भुज्/भुजा

• यविष्ठम्: the youngest / most youthful
• यविष्ठम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: यविष्ठ- (प्रातिपदिक; superlative)

• शासा: having instructed / by command
• शासा: (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Verbal (non-finite)
• Root: शास् (अनुशासने/आज्ञायाम्) धातु; क्त्वा-प्राय/वेदिक-रूपेण ‘शासा’ (absolutive-like, ‘having commanded/ordained’)

• मित्रम्: (as) a friend / Mitra-like
• मित्रम्: कर्म (अग्निम् इत्यस्य विशेष्य/अप्पोज़िशन)
• Type: Noun
• Root: मित्र- (प्रातिपदिक)

• दुर्धरीतुम्: to withstand / to hold (him) is hard
• दुर्धरीतुम्: प्रयोजन/उद्देश्य (infinitival purpose)
• Type: Verbal noun (infinitive)
• Root: दुर्- + धृ (धारणे) धातु; ‘दुर्धरि’ (hard-to-hold) + तुमुन्

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धर्मन्: ordinance / law
• धर्मन्: कर्म
• Type: Noun
• Root: धर्मन्- (प्रातिपदिक; ‘ordinance, law, fixed order’)

• त्स्वरेणीः: the shining rays / sunbeams
• त्स्वरेणीः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: स्वरेणी- (प्रातिपदिक; ‘sunbeams/bright rays’, Vedic)

• सपर्यन्ति: they worship / they attend upon
• सपर्यन्ति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सपर्य् (पूजायाम्/सेवायाम्) धातु

• मातुः: of the mother
• मातुः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मातृ- (प्रातिपदिक)

• ऊधः: udder (source of nourishment)
• ऊधः: कर्म
• Type: Noun
• Root: ऊधस्- (प्रातिपदिक; ‘udder’)