Rig Veda 10.164.3: Mandala 10, Sukta 164, Mantra 3

Sukta 10.164

Rishi: As per RV 10.164 tradition (variable)

Devata: Agni (purifier, remover of wrong-doing)

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm by scan)

Samhita Patha (Devanagari)

यदाशसा निःशसाभिशसोपारिम जाग्रतो यत्स्वपन्तः । अग्निर्विश्वान्यप दुष्कृतान्यजुष्टान्यारे अस्मद्दधातु ॥

Recitation with translationRig Veda 10.164.3

Transliteration

yád āśásā niḥśásā abhiśásopārím jā́grato yát svápantaḥ | agnír víśvāny ápa duṣkṛtā́ny ájuṣṭāny āré asmád dādhātu ||

Translation

ఆశతో గానీ నిరాశతో గానీ, శాపంతో గానీ ప్రతిశాపంతో గానీ—జాగ్రత్తలోనైనా నిద్రలోనైనా—ఏ విధంగా మేము సమీపించినదైనా, అగ్ని ఆ సమస్త దుష్కృతాలను, దేవులకు అనిష్టమైన సమస్త కర్మలను, మా నుండి ఎంతో దూరంగా ఉంచుగాక.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यदा: when
• यदा: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय-प्रातिपदिक) < यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आशसा: (with) hope / expecting
• आशसा: Kartā (विशेषण-रूपेण) / Adhikaraṇa (सन्दर्भ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ-√शंस् (शंसु स्तुतौ/प्रशंसायाम्) → आशंस (कृदन्त/प्रातिपदिक); यहाँ बहुव्रीहि/विशेषण-प्रयोग

• निःशसा: hopeless / without expectation
• निःशसा: Kartā (विशेषण-रूपेण) / Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: निḥ-शंस (प्रातिपदिक; निः + शंस)

• अभिशस: by reproaches / by curses
• अभिशस: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अभि-शंस (प्रातिपदिक; अभि + शंस) अथवा अभि-शस् (निन्दा/आक्षेप) वैदिक प्रयोग

• अभिः: with these
• अभिः: Karaṇa
• Type: Pronoun
• Root: इदम्-प्रातिपदिक (एतद्/इदम्) → एभिः/अभिः (वैदिक रूप)

• शस: of reproach / of curse
• शस: Sambandha (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: शस् (प्रातिपदिक/नाम; 'शंस्' से सम्बन्धित) — पदपाठ में अभिशसो-परिम

• उपारिम: over / beyond / upon
• उपारिम: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: उप + अरि/अरिम (प्रातिपदिक; वैदिक अव्ययीभाव/उपसर्ग-युक्त)

• जाग्रतः: of the waking (one)
• जाग्रतः: Sambandha (genitive) / Adhikaraṇa (स्थितिः)
• Type: Adjective
• Root: √जागृ (जागरणे) → जाग्रत् (वर्तमान कृदन्त)

• यत्: what / that which
• यत्: Karma (यत्… दधातु/अप… दधातु के सन्दर्भ में) / Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• स्वपन्तः: sleeping (ones)
• स्वपन्तः: Kartā (सापेक्ष-वाक्य में) / Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: √स्वप् (निद्रायाम्) → स्वपन्त् (वर्तमान कृदन्त)

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• विश्वानि: all
• विश्वानि: Karma (विशेषण) / Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: विश्व (सर्व/समस्त) (प्रातिपदिक)

• अप: away
• अप: Upasarga (क्रिया-विशेषक)
• Type: Indeclinable
• Root: अप (उपसर्ग/अव्यय)

• दुष्कृतानि: evil deeds / misdeeds
• दुष्कृतानि: Karma
• Type: Noun
• Root: दुष् + कृत (√कृ) → दुष्कृत (प्रातिपदिक; 'दुष्कर्म')

• अजुष्टानि: unaccepted / displeasing
• अजुष्टानि: Karma (विशेषण) / Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: अ + जुष्ट (√जुष् सेवायाम्/प्रीतौ) → जुष्ट 'प्रिय/स्वीकृत'

• आरे: far away
• आरे: Adhikaraṇa (दूर-देश) / Apādāna (दूरकरणार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: आरे (अव्यय)

• अस्मत्: from us
• अस्मत्: Apādāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• दधातु: may he place / put
• दधातु: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √धा (धारणे/स्थापने)