Rig Veda 10.146.4: Mandala 10, Sukta 146, Mantra 4

Sukta 10.146

Devata: Araṇyānī

Samhita Patha (Devanagari)

गामङ्गैष आ ह्वयति दार्वङ्गैषो अपावधीत् । वसन्नरण्यान्यां सायमक्रुक्षदिति मन्यते ॥

Recitation with translationRig Veda 10.146.4

Transliteration

gā́m aṅgá eṣá ā́ hvayati dā́rv aṅgá eṣó apā́vadhīt | vásann araṇyā́nyāṃ sāyám ákrukṣad íti manyate ||

Translation

‘ఆవు—ఇది పిలుస్తోంది!’ ‘కలప—ఇది నరికివేయబడింది!’ అరణ్యానీలో నివసిస్తూ, సాయంకాలం మనిషి ఇలా అనుకుంటాడు—‘ఎవరో కేక వేశారు.’—ఇలా అడవి, ఒంటరి అనుభూతిని సజీవ సన్నిధులుగా మార్చుతుంది.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• गाम्: cow (as object)
• गाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• अङ्ग: indeed; well
• अङ्ग: —
• Type: Indeclinable
• Root: अङ्ग (निपात)

• एषः: this (one)
• एषः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आ: towards; hither
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• ह्वयति: calls; summons
• ह्वयति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ह्वे (ह्वयति)

• दार्वङ्गैषः: the dārvāṅgaiṣa (a wild forest-creature/bird)
• दार्वङ्गैषः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: दार्वङ्गैष (प्रातिपदिक; वन्य-प्राणी/पक्षि-नाम, ‘wood-goer’ प्रकार)

• अप: away; off
• अप: —
• Type: Indeclinable
• Root: अप (उपसर्ग/अव्यय)

• अवधीत्: struck down; killed
• अवधीत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वध् (हन्/वध् ‘to strike, slay’)

• वसन्: dwelling; staying
• वसन्: कर्तृ (क्रियाविशेषण-भावे) / सहायक-कर्तृ
• Type: Participle
• Root: √वस् (वसति) → वसत् (वर्तमान कृदन्त) रूप ‘वसन्’

• अरण्यान्याम्: in/with Araṇyānī (Forest-goddess); in the forest
• अरण्यान्याम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अरण्यानी (देवी-नाम/प्रातिपदिक)

• सायम्: in the evening
• सायम्: अधिकरण (काल) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: सायम् (अव्यय)

• अक्रुक्षत्: cried out; screamed
• अक्रुक्षत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √क्रुक्ष्/√क्रुश् (वैदिक ‘to cry out, scream’)

• इति: thus
• इति: —
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)

• मन्यते: thinks; supposes
• मन्यते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √मन् (मन्यते)