Rig Veda 10.14.3: Mandala 10, Sukta 14, Mantra 3

Sukta 10.14

Devata: Yama; also Bṛhaspati and Pitṛ-associated groups (Kavyas, Angirases)

Chandas: Trishtubh (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

मातली कव्यैर्यमो अङ्गिरोभिर्बृहस्पतिॠक्वभिर्वावृधानः । याँश्च देवा वावृधुर्ये च देवान्त्स्वाहान्ये स्वधयान्ये मदन्ति ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.14.3

Transliteration

mātálī kavyáir yamó áṅgirobhir bṛ́haspáti ṛ́kvabhir vāvṛdhānáḥ | yā́ṃś ca devā́ vāvṛdhúr ye ca devā́n svā́hā́nye svadháyā́nye mádanti ||

Translation

కవ్యులతో మాతలీ; అంగిరసులతో యముడు; ఋక్‌-గాయకులైన (ఋక్వులైన) ఋషులతో బృహస్పతి—వర్ధిల్లుచున్నాడు. ఇంకా దేవులు వృద్ధి చేసినవారూ, దేవులను తృప్తిపరచువారూ—కొంతమంది ‘స్వాహా’చేత, కొంతమంది ‘స్వధా’చేత—తమ తమ నియమానందంలో మదించుచున్నారు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• मातली: Mātali (a divine charioteer/messenger)
• मातली: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: मातलि- (प्रातिपदिक; यमस्य सूत/दूत-नाम)

• कव्यैः: with the seers/poets
• कव्यैः: सह/करण (सहकारक-भावः)
• Type: Noun
• Root: कवि- (प्रातिपदिक)

• यमः: Yama
• यमः: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: यम- (प्रातिपदिक)

• अङ्गिरोभिः: with the Aṅgirases
• अङ्गिरोभिः: सह/करण (सहकारक-भावः)
• Type: Noun
• Root: अङ्गिरस्- (प्रातिपदिक; ऋषि-गण)

• बृहस्पतिः: Bṛhaspati
• बृहस्पतिः: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: बृहस्पति- (प्रातिपदिक; देव-नाम)

• ऋक्वभिः: with the ṛk-singers (chanters of ṛc-verses)
• ऋक्वभिः: सह/करण (सहकारक-भावः)
• Type: Noun
• Root: ऋक्वन्- (प्रातिपदिक; ऋग्गायक/ऋचः स्तोतृ)

• वावृधानः: growing strong, waxing (in might)
• वावृधानः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Participle (Adjective) from verb
• Root: वृध् (धातु) → वावृधान- (कृदन्त; परस्मैपदी/आत्मनेपदी-प्रयोगः)

• यान्: whom (those whom)
• यान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• वावृधुः: have strengthened / made to grow
• वावृधुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु) → वावृधुः (तिङन्त)

• ये: who
• ये: कर्तृ (सम्बन्ध-निर्देशकः)
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• देवान्: the gods
• देवान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• स्वाहा: svāhā (the offering-call)
• स्वाहा: सम्बोधन/मन्त्र-उद्गार (क्रियाविशेषण-भावः)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वाहा (निपात/मन्त्र-शब्द)

• अन्ये: others
• अन्ये: कर्तृ
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य- (प्रातिपदिक)

• स्वधया: with svadhā (the ancestral oblation/formula)
• स्वधया: करण
• Type: Noun
• Root: स्वधा- (प्रातिपदिक; पितृ-तर्पण-शब्द)

• अन्ये: others
• अन्ये: कर्तृ
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य- (प्रातिपदिक)

• मदन्ति: rejoice / are exhilarated
• मदन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मद् (धातु)