
Sukta 10.14
Yama Vaivasvata (often with Pitṛs as associated powers)
Trishtubh (standard for many RV 10.14 verses; requires verification)
ఈ సూక్తం అంత్యక్రియల సందర్భంలో పితృదేవతలను ఆహ్వానించే స్తోత్రం. ముందుగా వెళ్లి మార్గాన్ని కనుగొన్న తొలి వాడైన యమ వైవస్వతుని వైపు departed ఆత్మను నడిపిస్తూ, సురక్షిత గమనం కలగాలని ప్రార్థిస్తుంది. పితృలోకంలో పితృుల మధ్య స్థిరమైన నివాసస్థానం లభించాలి, పరలోకం భయకలకల గందరగోళం కాక ధర్మబద్ధంగా, సక్రమంగా ఏర్పాటుైన లోకంగా ఉండాలని కోరుతుంది.
Mantra 1
परेयिवांसं प्रवतो महीरनु बहुभ्यः पन्थामनुपस्पशानम् । वैवस्वतं संगमनं जनानां यमं राजानं हविषा दुवस्य ॥
హవిషాతో రాజు యముని సేవించండి—వివస్వానుని కుమారుని; మహత్తరమైన దిగువ వాలుదారుల వెంట ముందే వెళ్లినవాడిని, అనేకులకు మార్గాన్ని గుర్తించినవాడిని, మనుష్యుల సంగమస్థానమైనవాడిని.
Mantra 2
यमो नो गातुं प्रथमो विवेद नैषा गव्यूतिरपभर्तवा उ । यत्रा नः पूर्वे पितरः परेयुरेना जज्ञानाः पथ्या अनु स्वाः ॥
యముడు మనకొరకు మొదటగా గమనమార్గాన్ని కనుగొన్నాడు; కిరణాల ఈ బాటను ఎవరూ అపహరించలేరు. మన పూర్వ పితరులు ఎక్కడ పరేగారో, ఆ స్వయంజాత మార్గాలనే తెలిసికొని మనమూ అనుసరిస్తాము.
Mantra 3
मातली कव्यैर्यमो अङ्गिरोभिर्बृहस्पतिॠक्वभिर्वावृधानः । याँश्च देवा वावृधुर्ये च देवान्त्स्वाहान्ये स्वधयान्ये मदन्ति ॥
కవ్యులతో మాతలీ; అంగిరసులతో యముడు; ఋక్-గాయకులైన (ఋక్వులైన) ఋషులతో బృహస్పతి—వర్ధిల్లుచున్నాడు. ఇంకా దేవులు వృద్ధి చేసినవారూ, దేవులను తృప్తిపరచువారూ—కొంతమంది ‘స్వాహా’చేత, కొంతమంది ‘స్వధా’చేత—తమ తమ నియమానందంలో మదించుచున్నారు.
Mantra 4
इमं यम प्रस्तरमा हि सीदाङ्गिरोभिः पितृभिः संविदानः । आ त्वा मन्त्राः कविशस्ता वहन्त्वेना राजन्हविषा मादयस्व ॥
హే యమా, ఈ విస్తరించిన ఆసనంపై వచ్చి కూర్చో; అంగిరసులూ పితృగణముతో చైతన్య-సంవిదలో ఏకమవు. కవులచే స్తుతింపబడిన మంత్రాలు నిన్ను ఇక్కడికి మోసుకొని రానివ్వు; హే రాజా, ఈ హవిష్యంతో ఆనందించు.
Mantra 5
अङ्गिरोभिरा गहि यज्ञियेभिर्यम वैरूपैरिह मादयस्व । विवस्वन्तं हुवे यः पिता तेऽस्मिन्यज्ञे बर्हिष्या निषद्य ॥
హే యమా, యజ్ఞార్హులైన అంగిరసులతో, బహురూప శక్తులతో ఇక్కడికి రా; ఇక్కడ ఆనందించు. నీ తండ్రియైన వివస్వంతుని నేను ఆహ్వానిస్తున్నాను; ఈ యజ్ఞంలో బర్హిస్పై కూర్చో.
Mantra 6
अङ्गिरसो नः पितरो नवग्वा अथर्वाणो भृगवः सोम्यासः । तेषां वयं सुमतौ यज्ञियानामपि भद्रे सौमनसे स्याम ॥
మా పితరులు అంగిరసులు, నవగ్వులు, అథర్వణులు, భృగువులు—సోమంలో ఆనందించువారు. యజ్ఞార్హులైన ఆ మహనీయుల సుమతిలో మేము కూడా ఉండుగాక; శుభకరమైన సౌమనస్యములో, ఉత్తమ మనఃసామరస్యములో మేము ప్రవేశించుగాక.
Mantra 7
प्रेहि प्रेहि पथिभिः पूर्व्येभिर्यत्रा नः पूर्वे पितरः परेयुः । उभा राजाना स्वधया मदन्ता यमं पश्यासि वरुणं च देवम् ॥
వెళ్ళు, వెళ్ళు—మా పూర్వ పితరులు వెళ్లిన ఆ ప్రాచీన మార్గాల ద్వారా. అక్కడ స్వధాతో మదించుచున్న ఇద్దరు రాజులు; నీవు యముని మరియు దేవుడైన వరుణుని దర్శించెదవు.
Mantra 8
सं गच्छस्व पितृभिः सं यमेनेष्टापूर्तेन परमे व्योमन् । हित्वायावद्यं पुनरस्तमेहि सं गच्छस्व तन्वा सुवर्चाः ॥
పితరులతో కలిసి పో, యమునితో కలిసి పో—ఇష్టాపూర్తముతో పరమ వ్యోమంలో. దోషాన్ని విడిచి, నీ గృహానికి మళ్లీ రా; సువర్చసమైన, కాంతిమయమైన తనువుతో కలిసి పో.
Mantra 9
अपेत वीत वि च सर्पतातोऽस्मा एतं पितरो लोकमक्रन् । अहोभिरद्भिरक्तुभिर्व्यक्तं यमो ददात्यवसानमस्मै ॥
అపేత, వీత—ఇక్కడి నుంచి తొలగిపో; విడిచి పో; మెల్లగా జారుకుంటూ దూరంగా పో. ఇతనికోసం పితరులు ఈ లోకాన్ని నిర్మించారు—దినాలు, జలాలు, రాత్రులు చేత సువ్యవస్థితంగా, స్పష్టంగా విభజింపబడినది. యముడు ఇతనికి విశ్రాంతి-స్థానాన్ని ఇస్తాడు; స్థిరమైన ఆధారాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.
Mantra 10
अति द्रव सारमेयौ श्वानौ चतुरक्षौ शबलौ साधुना पथा । अथा पितॄन्त्सुविदत्राँ उपेहि यमेन ये सधमादं मदन्ति ॥
శుభమైన మార్గంలో సారమేయులైన రెండు శ్వానులను—నాలుగు కళ్లవారు, మచ్చలవారు—వాటిని దాటి వేగంగా ముందుకు పో. ఆపై పితృలను సమీపించు—సువిదత్రులు, సుమార్గాన్ని కనుగొనేవారు—యమునితో సధమాదంలో కలిసి ఆనందించేవారు.
Mantra 11
यौ ते श्वानौ यम रक्षितारौ चतुरक्षौ पथिरक्षी नृचक्षसौ । ताभ्यामेनं परि देहि राजन्त्स्वस्ति चास्मा अनमीवं च धेहि ॥
హే యమా, నీ రక్షకులైన ఆ రెండు శ్వానులు—నాలుగు కళ్లవారు, మార్గరక్షకులు, మనుష్యులను గమనించేవారు—వారిచేత, హే రాజా, ఇతనిని చుట్టుముట్టి కాపాడు. ఇతనిలో స్వస్తిని స్థాపించు; అంతర్గత వ్యాధి-పీడ లేకుండుటనూ స్థాపించు.
Mantra 12
उरूणसावसुतृपा उदुम्बलौ यमस्य दूतौ चरतो जनाँ अनु । तावस्मभ्यं दृशये सूर्याय पुनर्दातामसुमद्येह भद्रम् ॥
విస్తృతనాసికులైన ఉరూణస, ప్రాణతృష్ణతో తృప్తి లేని అసుతృపా, ఉదుంబల—యముని ఇద్దరు దూతలు—మనుష్యులను అనుసరించి సంచరిస్తారు. ఆ ఇద్దరూ ఇక్కడ ఈ రోజే మాకు మళ్లీ సూర్యదర్శనం కలుగునట్లు ప్రాణశ్వాసను ప్రసాదించుగాక—శుభముగా, సంపూర్ణముగా.
Mantra 13
यमाय सोमं सुनुत यमाय जुहुता हविः । यमं ह यज्ञो गच्छत्यग्निदूतो अरंकृतः ॥
యమునికై సోమాన్ని పిండండి; యమునికై హవిస్సును అర్పించండి. ఎందుకంటే యజ్ఞం యముని వద్దకే చేరుతుంది—అగ్నిని దూతగా చేసుకొని—సమ్యక్గా సిద్ధపరచబడి ఫలప్రదముగా చేయబడినది.
Mantra 14
यमाय घृतवद्धविर्जुहोत प्र च तिष्ठत । स नो देवेष्वा यमद्दीर्घमायुः प्र जीवसे ॥
యమునికై ఘృతసమృద్ధమైన హవిస్సును హోమం చేయండి; మరియు ముందుకు సాగి స్థిరంగా నిలువండి. ఆయన దేవుల మధ్య మాకు దీర్ఘాయువును విస్తరించుగాక, మేము ముందుకు జీవించుటకు.
Mantra 15
यमाय मधुमत्तमं राज्ञे हव्यं जुहोतन । इदं नम ऋषिभ्यः पूर्वजेभ्यः पूर्वेभ्यः पथिकृद्भ्यः ॥
రాజైన యమునికి అత్యంత మధురసారమైన హవిని హోమంగా అర్పించండి. ఇది మా నమస్కారం—ఋషులకు, మొదటిపుట్టిన పూర్వజులకు, ప్రాచీనులకు, మార్గాలను నిర్మించిన పథికృద్భ్యులకు.
Mantra 16
त्रिकद्रुकेभिः पतति षळुर्वीरेकमिद्बृहत् । त्रिष्टुब्गायत्री छन्दांसि सर्वा ता यम आहिता ॥
మూడు కద్రుకలతో అది ఎగురుతుంది; ఆరు విశాల విస్తారాలు—కానీ ఒకే మహావిస్తృతి. త్రిష్టుభ్, గాయత్రీ—సర్వ ఛందస్సులు; అవన్నీ యమునిలో స్థాపితమై నిలిచివున్నాయి.
Yama is the king of those who have died and the one who went first, discovering the path that others follow. He is also called the gathering-place where humans meet beyond.
The Pits are presented as the ancestral community that has prepared a realm for the departed. They are invoked as protectors and as those who help the newly dead find belonging and order.
In funerary contexts, the mantra language pushes away obstacles and harmful presences so the rite can proceed safely. It expresses the wish that the departed reaches a clear, well-arranged resting-place without disturbance.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.