Rig Veda 10.115.8: Mandala 10, Sukta 115, Mantra 8

Sukta 10.115

Rishi: Kaṇva (Kāṇva tradition indicated by 10.115.5; hymn as a whole is Kāṇva-associated)

Devata: Agni (as Ūrjo Napāt)

Chandas: Triṣṭubh (typical for Agni hymns in this register; verify by scan)

Samhita Patha (Devanagari)

ऊर्जो नपात्सहसावन्निति त्वोपस्तुतस्य वन्दते वृषा वाक् । त्वां स्तोषाम त्वया सुवीरा द्राघीय आयुः प्रतरं दधानाः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.115.8

Transliteration

ū́rjo napāt sahasā́van íti tvopastutásya vandate vṛ́ṣā vāk | tvā́ṃ stóṣāma tváyā su-vī́rā drā́ghīya ā́yuḥ pratáraṃ dádhānāḥ ||

Translation

ఓ ఊర్జో నపాత్, ఓ సహసావన్—ఇట్లు, సమ్యక్‌ స్తుతింపబడిన నిన్ను విజయవాక్కు వందిస్తుంది. మేము నిన్ను స్తోత్రిస్తాము; నీ ద్వారా మేము సు-వీరులమై, దీర్ఘతర ఆయుష్షును ధరించి, మరింత ముందుకు సాగే ప్రగతిని పొందుదుము.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऊर्जः: of strength / of nourishment
• ऊर्जः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: ऊर्ज् (प्रातिपदिक: ऊर्ज्/ऊर्जा ‘बल, पोषण’)

• नपात्: offspring/son (epithet: ‘offspring of …’)
• नपात्: सम्बोधन/कर्तृ (as the addressed deity)
• Type: Noun
• Root: नपात् (प्रातिपदिक ‘नपात्’ = ‘वंशज/पुत्र’)

• सहसावन्: possessing might / mighty
• सहसावन्: विशेषण (of the addressed)
• Type: Adjective
• Root: सहस् (प्रातिपदिक ‘सहस्’ = ‘बल’) + वन् (मतुप्-समर्थ ‘possessing’)

• इति: thus
• इति: वाक्य-सम्बन्धक (quotative/marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति

• त्वा: you
• त्वा: कर्म (object of वन्दते)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (त्वद्-प्रातिपदिक)

• उपस्तुतस्य: of the praised one
• उपस्तुतस्य: सम्बन्ध (genitive qualifier)
• Type: Participle/Adjective
• Root: उप-स्तु (धातु: स्तु ‘to praise’) → उपस्तुत (कृदन्त ‘praised/celebrated’)

• वन्दते: (he) salutes / worships
• वन्दते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वन्द् (धातु ‘to praise, salute’)

• वृषा: bull-like / mighty
• वृषा: कर्तृ/विशेष्य (apposition to वाक्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन्/वृषा (प्रातिपदिक ‘bull; virile, mighty’)

• वाक्: speech (hymn/utterance)
• वाक्: कर्तृ (subject of वन्दते)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक ‘speech’)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म (object of स्तोषामि)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (त्वद्-प्रातिपदिक)

• स्तोषामि: I will praise
• स्तोषामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु ‘to praise’)

• त्वया: with you / by you
• त्वया: करण (means/association)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (त्वद्-प्रातिपदिक)

• सुवीराः: having good heroes / well-manned
• सुवीराः: कर्तृ-विशेषण (of the speakers)
• Type: Adjective
• Root: सु- + वीर (प्रातिपदिक ‘hero’) → सुवीर (बहुव्रीहि/तत्पुरुष: ‘having good heroes/valiant offspring’)

• द्राघीयः: longer
• द्राघीयः: कर्म-विशेषण (qualifier of आयुः as what is ‘placed/held’)
• Type: Adjective
• Root: द्राघीयस् (comparative of द्राघ ‘long’)

• आयुः: life / lifespan
• आयुः: कर्म (object of दधानाः)
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक ‘life, lifespan’)

• प्रतरम्: more and more / better / earlier (forward)
• प्रतरम्: क्रिया-विशेषण
• Type: Adverb/Adjective
• Root: प्रतर (comparative of प्र ‘forward/earlier’; ‘more forward/earlier, better’)

• दधानाः: placing / bestowing / holding
• दधानाः: कर्तृ (agent: ‘we’)
• Type: Participle
• Root: धा (धातु ‘to place, bestow, hold’)