Rig Veda 10.114.2: Mandala 10, Sukta 114, Mantra 2

Sukta 10.114

Devata: Deṣṭṛ (ordainer principle) with Nirr̥ti as counter-powers; associated vahnayaḥ and kavayaḥ

Samhita Patha (Devanagari)

तिस्रो देष्ट्राय निॠतीरुपासते दीर्घश्रुतो वि हि जानन्ति वह्नयः । तासां नि चिक्युः कवयो निदानं परेषु या गुह्येषु व्रतेषु ॥

Recitation with translationRig Veda 10.114.2

Transliteration

tisró deṣṭrā́ya nírṛtīr upā́sate dīrgháśruto ví hí jānanti váhnayaḥ | tāsā́ṃ ní cikyuḥ kaváyo nidā́naṃ paréṣu yā́ guhýeṣu vratéṣu ||

Translation

మూడు నిరృతి-శక్తులు విధాతను ఆశ్రయించి ఉపాసిస్తాయి; దూరశ్రవణ అగ్నివాహకులు వాటిని బాగా తెలుసుకొంటారు. కవులు వాటి మూల-నిదానాన్ని గ్రహించారు—అవి పరలోకపు వైపున, గూఢ వ్రతాలలో (నియమాలలో) స్థితమైనవి.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तिस्रः: three (f.)
• तिस्रः: कर्तृ
• Type: Adjective (numeral)
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → तिसृ

• देवेष्ट्राय: to/for the god-worshipper (devotee)
• देवेष्ट्राय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: देवेष्ट्र (प्रातिपदिक; देव + इष्ट्र ‘पूजक/यजमान/देव-सेवक’)

• निऋतीः: Nirṛtis; destructive powers/misfortunes
• निऋतीः: कर्म
• Type: Noun
• Root: निऋति (प्रातिपदिक)

• उपासते: they attend/serve; they worship
• उपासते: —
• Type: Verb
• Root: उप-आस् (धातु)

• दीर्घश्रुतः: the far-hearing/renowned ones
• दीर्घश्रुतः: कर्तृ
• Type: Adjective/Noun
• Root: दीर्घश्रुत (प्रातिपदिक; दीर्घ + श्रुत ‘far-/long-hearing, of wide fame/learning’)

• वि: apart, distinctly
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• हि: indeed, for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• जानन्ति: they know
• जानन्ति: —
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु) → जानाति

• वह्नयः: the bearers/conveyers; (often) priests/fires
• वह्नयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक)

• तासाम्: of those (f.)
• तासाम्: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• नि: down, in; thoroughly
• नि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• चिक्युः: they have perceived/understood
• चिक्युः: —
• Type: Verb
• Root: चि/चित् (धातु ‘to perceive/notice/understand’)

• कवयः: the seers/poets
• कवयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• निदानम्: the foundation/source
• निदानम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: निदान (प्रातिपदिक; नि + दान ‘placing/setting; basis, source’)

• परेषु: among the others/far ones
• परेषु: अधिकरण
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: पर (प्रातिपदिक)

• या: which (f.)
• या: कर्तृ
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• गुह्येषु: in the secret (things/places)
• गुह्येषु: अधिकरण
• Type: Adjective
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक; √गुह् ‘to hide’ → ‘secret’)

• व्रतेषु: in the ordinances/vows (ritual observances)
• व्रतेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)