Rig Veda 1.98.1: Mandala 1, Sukta 98, Mantra 1

Sukta 1.98

Devata: Agni Vaiśvānara (with solar association)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

वैश्वानरस्य सुमतौ स्याम राजा हि कं भुवनानामभिश्रीः । इतो जातो विश्वमिदं वि चष्टे वैश्वानरो यतते सूर्येण ॥

Transliteration

vaiśvānarásya sumatáu syāma rā́jā hí kaṃ bhuvánānām abhiśrī́ḥ | itó jātó víśvam idáṃ ví caṣṭe vaiśvānaráḥ yatate sū́ryeṇa ||

Translation

వైశ్వానరుని సుమతి (శుభ మార్గదర్శనం/సద్బుద్ధి)లో మేము నిలిచియుండుగాక; ఎందుకంటే ఆయన భువనాలపై స్థాపితమైన రాజశ్రీ—రాజు. ఇక్కడే (మా అంతరంలో) జన్మించిన ఆయన ఈ సమస్తాన్ని స్పష్టంగా దర్శిస్తాడు; మరియు వైశ్వానరుడు సూర్యునితో యుక్తుడై (లోకాల) సత్యాన్ని ప్రకటించుటకు యత్నిస్తాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वैश्वानरस्य: of Vaiśvānara
• वैश्वानरस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: वैश्वानर (प्रातिपदिक; विश्+नर → वैश्वानर)

• सुमतौ: in (his) good will / favor
• सुमतौ: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: सुमति (सु+मति)

• स्याम: may we be
• स्याम: कर्तृ (speaker as subject)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• राजा: the king
• राजा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• हि: indeed / for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• कम्: whom?
• कम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भुवनानाम्: of the worlds / beings
• भुवनानाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक; भू धातु से)

• अभिश्रीः: the surpassing splendor / eminent glory
• अभिश्रीः: कर्तृ (apposition to राजा)
• Type: Noun
• Root: अभिश्री (अभि+श्री)

• इतः: from here
• इतः: अपादान (source)
• Type: Indeclinable
• Root: इतः (अव्यय; इदम्-प्रातिपदिक से)

• जातः: born
• जातः: कर्तृ (of वि चष्टे)
• Type: Participle
• Root: जन् (धातु) → जात (कृदन्त)

• विश्वम्: all / the whole
• विश्वम्: कर्म
• Type: Adjective (substantive use)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• इदम्: this
• इदम्: कर्म (apposition to विश्वम्)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• वि: apart, widely, distinctly
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• चष्टे: sees / beholds
• चष्टे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: चक्ष् (धातु)

• वैश्वानरः: Vaiśvānara (Agni)
• वैश्वानरः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वैश्वानर (प्रातिपदिक)

• यतते: strives / exerts himself
• यतते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: यत् (धातु)

• सूर्येण: with/through the Sun
• सूर्येण: करण
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)