Rig Veda 1.83.4: Mandala 1, Sukta 83, Mantra 4

Sukta 1.83

Rishi: Gotama Rāhūgaṇa (traditionally for RV 1.83)

Devata: Indra (with Angirasa/Vala mythic background)

Chandas: Triṣṭubh (probable; verse-level verification recommended)

Samhita Patha (Devanagari)

आदङ्गिराः प्रथमं दधिरे वय इद्धाग्नयः शम्या ये सुकृत्यया । सर्वं पणेः समविन्दन्त भोजनमश्वावन्तं गोमन्तमा पशुं नरः ॥

Transliteration

ād aṅgirā́ḥ prathamáṁ dadhire váya iddhā́gnayaḥ śamyā́ ye su-kṛtyáyā | sárvaṁ paṇéḥ sám avindanta bhójanam aśvā́vantaṁ gómantam ā́ paśúṁ náraḥ ||

Translation

అప్పుడు అంగిరసులు మొదటగా జీవనసమృద్ధిని స్థాపించారు; సుకృత్య (సత్కార్య-కౌశలం) తో యుక్తులై వారు ప్రజ్వలిత అగ్నులుగా ఉన్నారు. పణి నుండి వారు సమస్త భోగసంపదను గెలుచుకున్నారు—అశ్వసంపన్నం, గోసంపన్నం, మరియు మానవ సాధకునికి పశువృద్ధితో కూడినది.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आत्: then, thereupon
• आत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: आत् (निपात; *ad* ‘to/then’ > Vedic particle)

• अङ्गिराः: the Aṅgirases (seers)
• अङ्गिराः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अङ्गिरस् (प्रातिपदिक)

• प्रथमम्: first(ly)
• प्रथमम्: —
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• दधिरे: they placed/established
• दधिरे: —
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• वयः: vital strength, vigor
• वयः: Karma
• Type: Noun
• Root: वयस् (प्रातिपदिक)

• इत्: indeed, just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• ध: indeed, surely
• ध: —
• Type: Indeclinable
• Root: ध (निपात)

• अग्नयः: the fires / Agnis
• अग्नयः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• शम्याः: the kindling-sticks (samidh)
• शम्याः: Kartā (सहकर्तृ/समुच्चित)
• Type: Noun
• Root: शम्या (प्रातिपदिक)

• ये: who
• ये: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुकृत्यया: by good performance (of rite), by good deed
• सुकृत्यया: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: सुकृत्या (प्रातिपदिक; सु-कृ ‘good doing’)

• सर्वम्: all, the whole
• सर्वम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)

• पणेः: of the Paṇi (miser/demon)
• पणेः: —
• Type: Noun
• Root: पणि (प्रातिपदिक)

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• अविन्दन्त: they found, they discovered
• अविन्दन्त: —
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु) + अव (उपसर्ग)

• भोजनम्: booty, nourishment, enjoyment
• भोजनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भोजन (प्रातिपदिक; √भुज्/√भुज् ‘to enjoy/consume’)

• अश्वावन्तम्: having horses
• अश्वावन्तम्: Karma (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अश्वावन्त (प्रातिपदिक; अश्व + वन्त)

• गोमन्तम्: having cows, rich in cattle
• गोमन्तम्: Karma (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गोमन्त (प्रातिपदिक; गो + मन्त)

• आ: towards, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• पशुम्: livestock, cattle
• पशुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पशु (प्रातिपदिक)

• नरः: the men (heroes)
• नरः: Kartā
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)