Sukta 83
Sukta 1.83
Indra
ఈ సంక్షిప్త ఇంద్ర-సూక్తం, ఇంద్రుని సహాయంతో వర్ధిల్లే మానవుణ్ణి స్తుతిస్తుంది—అశ్వాలు, “గోవులు” (కిరణాలు/ధనం), అలాగే నీరు నదిని నింపినట్లు సమృద్ధి పొందడం. అంగిరస–పణి/వల నేపథ్యాన్ని ఇది స్మరింపజేస్తుంది; అక్కడ దాగి ఉన్న ధనమూ వెలుగూ సరైన అగ్ని ప్రజ్వలనంతోను ప్రేరిత ప్రయత్నంతోను సాధ్యమవుతాయి. చివరికి, గానం, పీడన-రాయి, పరచిన బర్హిస్‌తో సమ్యక్‌గా నిర్వహించిన సోమ-యజ్ఞంలోనే ఇంద్రుని ఆనందం ఉందని స్థాపిస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
अश्वावति प्रथमो गोषु गच्छति सुप्रावीरिन्द्र मर्त्यस्तवोतिभिः । तमित्पृणक्षि वसुना भवीयसा सिन्धुमापो यथाभितो विचेतसः ॥
అశ్వసంపన్నుడు, ఓ ఇంద్రా, నీ సహాయాలతో బలవంతుడై, గో-కిరణాలు/గోవులు (గోషు) మధ్య మొదటిగా ముందుకు సాగుతాడు. అతనిని నీవు మరింత మహత్తర సంపదతో నింపుతావు—వివేకంతో ప్రవహించే జలాలు అన్ని వైపులా నదిని నింపినట్లుగా.
Mantra 2
आपो न देवीरुप यन्ति होत्रियमवः पश्यन्ति विततं यथा रजः । प्राचैर्देवासः प्र णयन्ति देवयुं ब्रह्मप्रियं जोषयन्ते वरा इव ॥
దేవీలవలె ఆపః (జలాలు) హోత్రియుడు (యజ్ఞపురోహితుడు) సమీపానికి వస్తాయి; విస్తరించిన క్షేత్రాన్ని, తెరిచిన ఆకాశావకాశం కనిపించినట్లుగా, అవి దర్శిస్తాయి. ముందుకు నడిపించే శక్తులతో దేవులు దేవయు (దేవాన్వేషి), బ్రహ్మప్రియుణ్ని ముందుకు తీసుకెళ్లి, వరులు ఎన్నుకున్న వధువును ఆదరించినట్లుగా, అతనిని సంతోషపరుస్తారు.
Mantra 3
अधि द्वयोरदधा उक्थ्यं वचो यतस्रुचा मिथुना या सपर्यतः । असंयत्तो व्रते ते क्षेति पुष्यति भद्रा शक्तिर्यजमानाय सुन्वते ॥
ఆ రెండు (సమతుల్య) శక్తులపై నీవు స్తోత్రయోగ్యమైన వాక్యాన్ని—ఉక్థ్య వచనాన్ని—స్థాపించావు; సేవచేసి ఆరాధించే ఆ జంట స్రుచులు. నీ కార్యనియమం (వ్రతం) లో అబద్ధంగా, ఆ మంగళశక్తి సోమాన్ని పిండే యజమానునికై నివసించి వృద్ధి చెందుతుంది.
Mantra 4
आदङ्गिराः प्रथमं दधिरे वय इद्धाग्नयः शम्या ये सुकृत्यया । सर्वं पणेः समविन्दन्त भोजनमश्वावन्तं गोमन्तमा पशुं नरः ॥
అప్పుడు అంగిరసులు మొదటగా జీవనసమృద్ధిని స్థాపించారు; సుకృత్య (సత్కార్య-కౌశలం) తో యుక్తులై వారు ప్రజ్వలిత అగ్నులుగా ఉన్నారు. పణి నుండి వారు సమస్త భోగసంపదను గెలుచుకున్నారు—అశ్వసంపన్నం, గోసంపన్నం, మరియు మానవ సాధకునికి పశువృద్ధితో కూడినది.
Mantra 5
यज्ञैरथर्वा प्रथमः पथस्तते ततः सूर्यो व्रतपा वेन आजनि । आ गा आजदुशना काव्यः सचा यमस्य जातममृतं यजामहे ॥
యజ్ఞాల ద్వారా అథర్వన్ మొదటగా మార్గాలను విస్తరించాడు; ఆపై వ్రతపాలకుడైన సూర్యుడు ‘వేన’ (దర్శి) గా జన్మించాడు. అతనితో పాటు ఉశనా కావ్యుడు కిరణాలను తోలుతూ వచ్చాడు; యమలోకంలో జన్మించిన ఆ అమృతం—అమర తత్త్వం—ను మేము ఆరాధిస్తాము.
Mantra 6
बर्हिर्वा यत्स्वपत्याय वृज्यतेऽर्को वा श्लोकमाघोषते दिवि । ग्रावा यत्र वदति कारुरुक्थ्यस्तस्येदिन्द्रो अभिपित्वेषु रण्यति ॥
సత్యసంతతి-ప్రాప్తి కోసం పవిత్ర బర్హి (యజ్ఞాసనం) పరచబడే చోట, లేదా దివిలో స్తోత్రధ్వని మార్మోగే చోట; గ్రావా (సోమపేషణశిల) పలికే చోట, ఉక్థ్య కారు (ప్రేరిత గాయకుడు) ఋచను ఉచ్చరించే చోట—అక్కడే ఇంద్రుడు తన అంతరంగ తృప్తి-క్షణాలలో ఆనందిస్తాడు.
Inside Sukta 83
How it unfolds
- Where it opens
A mortal empowered by Indra’s aids goes foremost and is filled with abundance, like waters filling a river.
- Development
Prosperity is framed as a divinely supported flow; the hymn links present gain to archetypal recovery of wealth/light through Angirasa right-working and kindled fire.
- Climax
The Angirases’ winning of the Pani’s hoarded enjoyment—horses, cows (rays), and increase of herds—stands as the mythic proof of Indra’s power to restore plenitude.
- Where it settles
Indra’s presence is secured where the ritual is alive: barhis spread, chant resounding, pressing-stone speaking, and the inspired singer praising—there Indra delights and fulfills.
The deity: Indra
- In the VedaIndra is the mighty wielder of vajra, the foremost hero who grants strength, victory, and plenitude; he releases the cows (light/wealth), overcomes obstructers, and is especially drawn to Soma and to inspired praise (uktha).
- Cosmic functionBreaker of obstruction and releaser of life-giving powers—opening the flow of waters, light, and prosperity; champion of ṛta by defeating forces that hoard or bind abundance.
- Inner significanceThe awakened will and courageous clarity that breaks inner inertia and fear, releases blocked energies, and turns right effort and prayer into tangible growth and confidence.
The seer
- Gotama RāhūgaṇaGautama gotra (Āṅgirasa lineage) · A seer of the early Rigvedic layer associated with Indra hymns and with Angirasa themes of winning light/wealth through sacred work (kindling, pressing, and inspired speech).
Famous verses
अश्वावति प्रथमो गोषु गच्छति सुप्रावीरिन्द्र मर्त्यस्तवोतिभिः । तमित्पृणक्षि वसुना भवीयसा सिन्धुमापो यथाभितो विचेतसः ॥आदङ्गिराः प्रथमं दधिरे वय इद्धाग्नयः शम्या ये सुकृत्यया । सर्वं पणेः समविन्दन्त भोजनमश्वावन्तं गोमन्तमा पशुं नरः ॥बर्हिर्वा यत्स्वपत्याय वृज्यतेऽर्को वा श्लोकमाघोषते दिवि । ग्रावा यत्र वदति कारुरुक्थ्यस्तस्येदिन्द्रो अभिपित्वेषु रण्यति ॥Attributes of the deity
- Vajra-bearing
- Soma-loving
- Bestower of horses/cattle/wealth
- Victor over Panis/Vala-like hoarders
- Friend of the inspired singer (kavi/kāru)
- Strength-giver to mortals
Also by this seer
- Rig Veda Mandala 1 hymns traditionally attributed to the Gautamas (including multiple Indra-focused sūktas in the 1.7x–1.8x sequence)
- Participation in the broader Āṅgirasa mythic complex (Vala/Pani, recovery of cows/light) reflected across several Rigvedic hymns
The rite, step by step
- Prepare the vedi and spread the barhis (sacred seat) for the deity.
- Kindle Agni and establish the rite with orderly recitation.
- Press Soma with the grāvā (pressing-stone) and prepare the libation.
- Chant the ark/śloka and recite the uktha to invite Indra.
- Offer Soma and accompanying oblations while requesting increase of wealth, vigor, and victory.
- Conclude with praise acknowledging Indra’s delight in the well-performed rite and the resulting plenitude.
Offerings
- Soma libation
- Ghee/clarified butter in the fire
- Barhis (ritual grass) as the deity’s seat
Frequently Asked Questions
That prosperity and strength come when a person is supported by Indra and performs the rite rightly—abundance then ‘flows’ like waters filling a river.
It points to an older myth where hidden wealth and light are recovered from hoarders (Pani). This serves as a model for how divine power and right effort release what is blocked.
A Soma sacrifice: barhis is spread, chants resound, Soma is pressed with stones, and the inspired priest sings. The hymn says Indra especially delights in that worship.
Ask anything about Sukta 83 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
