Home›Rig Veda›Mandala 1›Sukta 71›Mantra 6
←Previous Mantra
Next Mantra→

Rig Veda 1.71.6: Mandala 1, Sukta 71, Mantra 6

Sukta 1.71

Rishi: Parāśara Śāktya
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

स्व आ यस्तुभ्यं दम आ विभाति नमो वा दाशादुशतो अनु द्यून् । वर्धो अग्ने वयो अस्य द्विबर्हा यासद्राया सरथं यं जुनासि ॥

Recitation with translationRig Veda 1.71.6

svá ā yás tubhyaṃ dáma ā vibhā́ti námo vā dāśā́d uśató ánu dyū́n | várdho agne váyo asya dvibárhā yā́sadrāyā sárathaṃ yáṃ junā́si ||

తన స్వగృహంలోనే నీ కొరకు ప్రకాశించువాడు—నమస్కారం గానీ దానం గానీ అర్పించువాడు—దినదినమూ ఆకాంక్షాగ్ని జ్వాలతో ముందుకు సాగుతాడు. ఓ అగ్నీ, నీ ద్వి-ఆశ్రయంతో అతని జీవవృద్ధి (వయః)ని పెంపొందించు; అస్తిత్వ-సంపద (రాయా) ద్వారా నీవు యోకించి ప్రేరేపించే ఆ రథమార్గాన్ని అతడు చేరునట్లు చేయి.

स्वःin heaven; in the celestial realm / auspiciously
स्वः:
Adhikaraṇa (स्थान/विषय-निर्देश) अथवा अव्यय-विशेषण
TypeIndeclinable
Rootस्वर् (प्रातिपदिक) / स्वः (अव्यय) अथवा स्वस् (नपुं.)
आtowards; unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
यःwho
यः:
Kartā (सम्बन्ध-कर्तृ)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तुभ्यम्to you
तुभ्यम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दमःhouse; dwelling (ritual home)
दमः:
Kartā (वाक्ये ‘दमः … विभाति’ इति कर्ता)
TypeNoun
Rootदम (प्रातिपदिक)
आforth; towards
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
विभातिshines forth; becomes radiant
विभाति:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√भा (भा दीप्तौ)
नमःreverence; homage
नमः:
Karma (दाशात्/दाशाद् इत्यस्य कर्म) अथवा भाववाचक-उपपद
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
वाor; indeed
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
दाशात्may (he) offer; may (he) give (as worship)
दाशात्:
Kriyā (अनु-उशतः कर्तृक क्रिया)
TypeVerb
Root√दाश् (दाश् दाने/पूजायाम्) अथवा √दश् (दश् दाने) वैदिक रूप
उशतःof the desiring one; of the worshipper who longs (for you)
उशतः:
Kartā-सम्बन्ध (कर्ता-विशेषण/सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootउशत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वश्/√उष् ‘इच्छायाम्/कामे’ वैदिक ‘उश्’)
अनुafter; along; following
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
द्यून्days
द्यून्:
Karma (अनु … द्यून् = ‘दिनान् अनु’ काल-व्याप्ति)
TypeNoun
Rootद्यु (प्रातिपदिक) / दिवस् (सम्बद्ध)
वर्धःincrease; strengthening; growth
वर्धः:
Karma/Phala (अग्नेः सम्बन्धि फल/वस्तु)
TypeNoun
Rootवर्ध (प्रातिपदिक) / √वृध् (वृध् वर्धने) से व्युत्पन्न
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वयःvital strength; vigor
वयः:
Kartā/भेदेन Karma (अस्य … द्विबर्हा इति विशेष्य)
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
अस्यof him/this (one)
अस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्विबर्हाःtwofold; doubly abundant
द्विबर्हाः:
Viśeṣaṇa (वयः/वर्धः इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootद्वि- + बर्हिस्/बर्हन् (प्रातिपदिक) अथवा ‘बर्हा’ (विशेषण-प्रातिपदिक) वैदिक
यासद्may (it/he) go; may (it) come
यासद्:
Kriyā (आशीर्वचन/प्रार्थना)
TypeVerb
Root√या (या प्रापणे/गत्यर्थे)
रायाःof wealth; of riches
रायाः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक ‘राय’ = धनम्)
सरथम्with a chariot; chariot-borne
सरथम्:
Karma/Adverbial (यासद् इत्यस्य प्रकार)
TypeAdjective
Rootस- + रथ (प्रातिपदिक)
यम्whom; which
यम्:
Karma (जुनासि इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जुनासिyou impel; you yoke; you set in motion
जुनासि:
Kriyā (मुख्यक्रिया; कर्ता = त्वम् ‘अग्ने’)
TypeVerb
Root√जु (जु प्रेरणे/सेवने) / √जुना (वैदिक ‘जुनासि’ = ‘प्रेरयसि/योजयसि’)

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play