Rig Veda 1.6.8 — Mandala 1, Sukta 6, Mantra 8

Sukta 1.6

Rishi: Madhucchandas Vaiśvāmitra (traditional attribution for RV 1.1–1.11; including 1.6)

Devata: Indra

Chandas: Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables; typical for this Indra-stotra cluster)

Samhita Patha (Devanagari)

अनवद्यैरभिद्युभिर्मखः सहस्वदर्चति । गणैरिन्द्रस्य काम्यैः ॥

Transliteration

anavadyáir abhidyúbhir makháḥ sáhasvad arcati | gaṇaír índrasya kāmyáiḥ ||

Translation

అనవద్యమైన, అభిద్యుభి (దివ్యాన్ని ప్రేరేపించి పైకి నెట్టే) శక్తులతో కూడిన మఖ (యజ్ఞబలం) పరిపూర్ణ సామర్థ్యంతో స్తోత్రాన్ని ఆలపిస్తుంది; ఇంద్రుని కామ్య (ఇష్టమైన) గణములతో (ఏకమై ఉద్ధరింపబడేందుకు) ఆకాంక్షిస్తుంది.

Word by Word

• अनवद्यैः: with blameless (ones)
• अनवद्यैः: करण
• Type: Adjective
• Root: अनवद्य (प्रातिपदिक; a- + अवद्य < √वद् ‘to speak/blame’)

• अभिद्युभिः: with overpowering/bright (ones)
• अभिद्युभिः: करण
• Type: Adjective
• Root: अभिद्यु (प्रातिपदिक; अभि- + द्यु ‘heavenly/bright’, Vedic) अथवा अभिद्युभ्- (Vedic stem)

• मखः: the sacrificer / the rite (personified)
• मखः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मख (प्रातिपदिक) अथवा मख- (देवता/यज्ञ-सम्बद्धः)

• सहस्वत्: mightily, with strength
• सहस्वत्: —
• Type: Adjective (used adverbially) / Indeclinable-like
• Root: सहस्वत् (प्रातिपदिक; सहस् ‘might’ + -वत्)

• अर्चति: praises, sings
• अर्चति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अर्च् (स्तुतौ/पूजायाम्)

• गणैः: with the troops/bands
• गणैः: करण
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)

• इन्द्रस्य: of Indra
• इन्द्रस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• काम्यैः: with desirable (ones)
• काम्यैः: करण
• Type: Adjective
• Root: काम्य (प्रातिपदिक; √कम् ‘to desire’ → ‘desirable’)