Rig Veda 1.173.5: Mandala 1, Sukta 173, Mantra 5

Sukta 1.173

Rishi: Agastya Maitrāvaruṇi (traditional attribution)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

तमु ष्टुहीन्द्रं यो ह सत्वा यः शूरो मघवा यो रथेष्ठाः । प्रतीचश्चिद्योधीयान्वृषण्वान्ववव्रुषश्चित्तमसो विहन्ता ॥

Recitation with translationRig Veda 1.173.5

Transliteration

tám uṃm iti stuhī́ndraṃ yó ha satvā́ yaḥ śū́ro maghávā yó ratheṣṭhā́ḥ | pratī́caś cid yódhīyān vṛ́ṣaṇvān vavávruṣaś cit támaso vi-hantā́ ||

Translation

ఆ ఇంద్రుని స్తుతించండి—అతడు సత్వా (సత్య-బలం), శూరుడు, మఘవా (దానశీల అధిపతి), రథేష్ఠా (రథంలో స్థిరుడు). ఎదురుగా నిలిచి ప్రతిఘటించేవాటిపైనా (ప్రతీచ) అతడే బలమైన యోధుడు; వృషణ్వాన్ (వృషభసమ పరాక్రమి)గా, చుట్టుముట్టే తమస్సునూ అతడు తొలగిస్తాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तम्: him
• तम्: कर्म (स्तुहि इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उ: indeed / just
• उ: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात)

• ष्टुहि: praise!
• ष्टुहि: —
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म (स्तुहि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ (सत्वा/शूरः/मघवा/रथेष्ठाः इत्यादीनाम्)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ह: indeed
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• सत्वा: the strong one
• सत्वा: कर्तृ (यः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (substantive use)
• Root: सत्वन् (प्रातिपदिक; ‘बलवान्/सत्त्वयुक्तः’)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद्

• शूरः: hero
• शूरः: कर्तृ (यः इत्यस्य)
• Type: Noun/Adjective
• Root: शूर (प्रातिपदिक)

• मघवा: bountiful giver
• मघवा: कर्तृ (यः इत्यस्य)
• Type: Noun/Adjective
• Root: मघवन् (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद्

• रथेष्ठाः: standing on the chariot / chariot-fighter
• रथेष्ठाः: कर्तृ (यः इत्यस्य)
• Type: Adjective (substantive use)
• Root: रथ-स्था (प्रातिपदिक; ‘रथे स्थितः’)

• प्रतीचः: those facing (him), opponents
• प्रतीचः: कर्म (विहन्ता इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: प्रतीच् (प्रातिपदिक)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• योधीयान्: more warlike / better fighters
• योधीयान्: कर्म (विहन्ता इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: युध् (धातु) → योधीयस् (तुलनात्मक-प्रातिपदिक)

• वृषण्वान्: mighty, virile
• वृषण्वान्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: वृषण्वन्त् (प्रातिपदिक; ‘वृषण्-युक्तः’, ‘वीर्यवान्’)

• वव्रुषः: covered / enveloped
• वव्रुषः: कर्म
• Type: Adjective
• Root: वव्रुष् (प्रातिपदिक; ‘आवृत/संवृत’, ‘आच्छन्न’)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• तमसः: of darkness
• तमसः: सम्बन्ध (वव्रुषः इत्यस्य: ‘तमसः’ = ‘अन्धकारेण’/‘अन्धकारस्य’)
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)

• विहन्ता: the smiter / destroyer
• विहन्ता: कर्तृ (इन्द्रस्य)
• Type: Agent noun
• Root: हन् (धातु) → विहन्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)