Rig Veda 1.166.1: Mandala 1, Sukta 166, Mantra 1

Sukta 1.166

Rishi: Agastya Māna (traditional for RV 1.166)

Devata: Maruts (with implicit linkage to the 'Bull' power, often Indra)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

तन्नु वोचाम रभसाय जन्मने पूर्वं महित्वं वृषभस्य केतवे । ऐधेव यामन्मरुतस्तुविष्वणो युधेव शक्रास्तविषाणि कर्तन ॥

Transliteration

tán nu vocāma rabhasā́ya jánmane pū́rvaṁ mahitváṁ vṛṣabhásya ketáve | aidhéva yā́man marutas tuvi-sváṇo yudhéva śakrās taviṣā́ṇi kartana ||

Translation

ఇప్పుడు మేము ఆ ఉగ్రవేగ జన్మను, ప్రకాశమయ కేతు (చిహ్నం) నిమిత్తం ఆ వృషభుని (బలవంతుని) ఆద్య మహిమను పలుకుదుము. హే మహానాదముగల మరుతులారా, మీ గమనంలో ప్రజ్వలిత అగ్నివలె; హే శక్రులారా (శక్తిమంతులారా), యుద్ధంలో యోధులవలె, మీరు బలపరాక్రమ కార్యాలను నిర్మించుచున్నారు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तत्: that (this matter)
• तत्: Karma (वाचामि इत्यस्य) / विषय-निर्देश
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नु: now, indeed
• नु: —
• Type: Indeclinable
• Root: नु (निपात)

• वः: to you / for you
• वः: Sampradāna (उद्देश्यः: ‘to you’)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• वोचाम: let us speak / we would declare
• वोचाम: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (वदने)

• रभसाय: for the impetuous/ardent (one)
• रभसाय: Sampradāna (जन्मने इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः) / प्रयोजन
• Type: Adjective (used substantively) / Noun
• Root: रभस (प्रातिपदिक)

• जन्मने: for (his) birth / manifestation
• जन्मने: Sampradāna (उद्देश्यः: ‘for the birth/manifestation’)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)

• पूर्वम्: formerly, first
• पूर्वम्: Adhikaraṇa/विशेषण (काल/क्रम-निर्देश)
• Type: Adjective/Adverb
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)

• महित्वम्: greatness, majesty
• महित्वम्: Karma (वोचाम इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: महित्व (महत् + त्व)

• वृषभस्य: of the bull (mighty one)
• वृषभस्य: सम्बन्ध (के॒तवे इत्यस्य) / षष्ठी-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• केतवे: for the sign/banner (radiance)
• केतवे: Sampradāna (उद्देश्यः: ‘for the banner/sign’)
• Type: Noun
• Root: केतु (प्रातिपदिक)

• ऐधे: like a blazing (fire)
• ऐधे: — (उपमा-निर्देश)
• Type: Kṛdanta (participle) used adverbially
• Root: इध् (दीप्तौ/वर्धने) → ऐध (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• इव: like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (उपमा-अव्यय)

• यामन्: in the course/way (of going)
• यामन्: Adhikaraṇa (मार्ग/अवसर)
• Type: Noun
• Root: यामन् (प्रातिपदिक)

• मरुतः: the Maruts
• मरुतः: Kartā (स्तुति-विषय/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)

• तुविष्वणः: loud-roaring, mighty-sounding
• तुविष्वणः: Kartā-विशेषण
• Type: Adjective (epithet)
• Root: तुवि + स्वन (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय)

• युधा: with battle; in battle-wise manner
• युधा: Karaṇa/उपमा-निर्देश
• Type: Indeclinable (instrumental adverb) / Noun-form
• Root: युध् (युद्धे) → युधा (अव्यय/तृतीया-रूप)

• इव: like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• शक्राः: strong, mighty
• शक्राः: Kartā-विशेषण
• Type: Adjective (used as noun)
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)

• स्तविषाणि: strong deeds/acts of might
• स्तविषाणि: Karma (कर्तन् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: स्तविष (प्रातिपदिक)

• कर्तन: perform, accomplish (lit. cut/shape)
• कर्तन: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृत् (करणे)