Rig Veda 1.145.5: Mandala 1, Sukta 145, Mantra 5

Sukta 1.145

Rishi: Dīrghatamas Aucathya (traditional for RV 1.145)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

स ईं मृगो अप्यो वनर्गुरुप त्वच्युपमस्यां नि धायि । व्यब्रवीद्वयुना मर्त्येभ्योऽग्निर्विद्वाँ ऋतचिद्धि सत्यः ॥

Recitation with translationRig Veda 1.145.5

Transliteration

sá ī́ṃ mṛgó apyó vanargúr úpa tváci upa-masyā́ṃ ní dhāyi | vy àbravīd vayúnā mártyebhyo 'gnír vidvā́ṃ ṛtá-cid hí satyáḥ ||

Translation

అతడు—నీళ్లలో వెతికే మృగము, అరణ్య సంచారి—అత్యంత సమీప ఆవరణంపై, ఉపరితలంలో స్థాపించబడెను. అప్పుడు అగ్ని, జ్ఞాని, మర్త్యులకు గూఢమైన విధానాలను (వయున) ప్రకటించాడు; ఎందుకంటే అతడు ṛta ధర్మంలోనూ సత్యమే.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he (that one)
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स-

• ईम्: indeed; just; him (enclitic emphasis)
• ईम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: ईम् (निपात/अव्यय)

• मृगः: the wild beast; deer (metaphorically: Agni)
• मृगः: कर्तृ (सः … मृगः) / विशेषण-भावे
• Type: Noun
• Root: मृग (प्रातिपदिक)

• अप्यः: watery; belonging to the waters
• अप्यः: विशेषणम् (मृगस्य)
• Type: Adjective
• Root: अप्य (प्रातिपदिक; अप् ‘जल’ सम्बन्धी)

• वनर्गुः: wood-roamer; forest-wanderer
• वनर्गुः: कर्तृ (सः … वनर्गुः) / विशेषण-भावे
• Type: Noun
• Root: वनर्गु (प्रातिपदिक)

• रूपः: form; appearance
• रूपः: विशेष्य/विधेय (सः … रूपः) अथवा विशेषण-भावे
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)

• त्वचि: in the skin; on the surface
• त्वचि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: त्वच् (प्रातिपदिक)

• उपमस्याम्: in the highest/uppermost (layer)
• उपमस्याम्: अधिकरण (त्वचि … उपमस्याम्) / विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: उपम (प्रातिपदिक)

• नि: down; in; firmly
• नि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• धायि: was placed; was set
• धायि: कर्मणि/भावे (स्थापन-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु) + नि

• वि: apart; forth
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• अब्रवीत्: spoke; declared
• अब्रवीत्: कर्तृ (अग्निः)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)

• वयुना: with skill; with wise device/insight
• वयुना: करण
• Type: Noun
• Root: वयुन (प्रातिपदिक)

• मर्त्येभ्यः: to mortals
• मर्त्येभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni (Fire-god)
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• विद्वान्: knowing; wise
• विद्वान्: विशेषणम् (अग्नेः)
• Type: Adjective
• Root: विद् (धातु) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• ऋतचित्: knowing the ṛta (cosmic order), indeed
• ऋतचित्: विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: ऋत (प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय ‘even/indeed’)

• हि: for; indeed
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात/अव्यय)

• सत्यः: true; truthful
• सत्यः: विधेय-विशेषणम् (अग्निः … सत्यः)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)