
Sukta 1.145
Dīrghatamas Aucathya (traditional for RV 1.145)
Agni (as knower and lord of powers)
Triṣṭubh
ఈ సంక్షిప్త త్రిష్టుభ్ సూక్తం, సర్వజ్ఞ శక్తిగా అగ్నిని స్తుతిస్తుంది—ఆహ్వానించగానే వచ్చేవాడు, ప్రతి వాక్యాన్ని వినేవాడు, తనలోనే సత్య ఆజ్ఞల్నీ యజ్ఞక్రియ ఫలసిద్ధుల్నీ రెండింటినీ ధరించేవాడు. అగ్ని వేగగామి, విజయవంతుడు అని చిత్రించబడుతున్నాడు; యజ్ఞార్థం శక్తులను సమీకరిస్తూ, ṛta (విశ్వ క్రమం)కు అనుగుణమైన గూఢ కార్యవిధానాలు/విధులు (వయునా)ను మానవులకు వెల్లడిస్తాడు. ఈ సూక్తం లక్ష్యం—అగ్నిని నమ్మదగిన మధ్యవర్తిగా, అంతర్గత మార్గదర్శిగా స్థాపించడం; అతని జ్ఞానమే యజ్ఞాన్ని ప్రభావవంతంగా, సత్యవాహకంగా చేస్తుంది.
Mantra 1
तं पृच्छता स जगामा स वेद स चिकित्वाँ ईयते सा न्वीयते । तस्मिन्त्सन्ति प्रशिषस्तस्मिन्निष्टयः स वाजस्य शवसः शुष्मिणस्पतिः ॥
ఆయనను అడుగు—ఆయన వచ్చాడు; ఆయనకు తెలుసు. ఆయన చికిత్వాన్ (జ్ఞాని) కదులుతాడు—మళ్లీ కదులుతాడు. ఆయనలోనే ప్రశిష్ (సత్య ఆజ్ఞలు) ఉన్నాయి, ఆయనలోనే ఇష్టయః (సిద్ధులు/పూర్తులు) ఉన్నాయి; ఆయనే వాజ (సమృద్ధి), శవస్ (బలం), శుష్మిన్ (విజయ తేజస్సు)-కు అధిపతి.
Mantra 2
तमित्पृच्छन्ति न सिमो वि पृच्छति स्वेनेव धीरो मनसा यदग्रभीत् । न मृष्यते प्रथमं नापरं वचोऽस्य क्रत्वा सचते अप्रदृपितः ॥
ఆయననే వారు ప్రశ్నిస్తారు; అయినా ఎవ్వరూ ఆయనను పూర్తిగా ప్రశ్నించి గ్రహించలేరు; ధీరుడు దానిని తన మనసుతోనే పట్టుకుంటాడు. ఆయన మొదటి వాక్యాన్నీ అబద్ధం చేయడు, తరువాతదాన్నీ కాదు; తన క్రతు (కార్యసాధక సంకల్పం) ద్వారా ఆయన ఋత/సత్యంతో సహవాసం చేస్తాడు—అప్రదృపిత (మోహరహిత) గా.
Mantra 3
तमिद्गच्छन्ति जुह्वस्तमर्वतीर्विश्वान्येकः शृणवद्वचांसि मे । पुरुप्रैषस्ततुरिर्यज्ञसाधनोऽच्छिद्रोतिः शिशुरादत्त सं रभः ॥
ఆయన వైపే హవిస్-హస్తాలు సాగుతాయి; ఆయన వైపే వేగవంతమైన శక్తులు. నా వచనాలన్నిటినీ ఆయన ఒక్కడే వింటాడు. అనేక ప్రేరణలతో నడిచే, దృఢ విజేత, యజ్ఞ-సాధకుడు, అఖండ సహాయంతో—ఈ అగ్ని-శిశువు బలంగా పట్టుకొని శక్తులను సమీకరిస్తాడు.
Mantra 4
उपस्थायं चरति यत्समारत सद्यो जातस्तत्सार युज्येभिः । अभि श्वान्तं मृशते नान्द्ये मुदे यदीं गच्छन्त्युशतीरपिष्ठितम् ॥
అతడు అంతరంలో సమీపంగా తన స్థానం తీసుకొని సంచరిస్తాడు, సమ్యక్ క్రమంలో కలిసివచ్చినప్పుడు; తాజాగా జన్మించినవాడై, తన యోజన-శక్తులతో పరుగెడతాడు. కోరుకునే శక్తులు ఆనందం, ముదితలో అతనిని తాకుతాయి; సమీపంగా స్థాపితమైన, విశ్రాంతి జ్వాలవలె ఉన్న అతని వద్దకు వారు వెళ్లినప్పుడు.
Mantra 5
स ईं मृगो अप्यो वनर्गुरुप त्वच्युपमस्यां नि धायि । व्यब्रवीद्वयुना मर्त्येभ्योऽग्निर्विद्वाँ ऋतचिद्धि सत्यः ॥
అతడు—నీళ్లలో వెతికే మృగము, అరణ్య సంచారి—అత్యంత సమీప ఆవరణంపై, ఉపరితలంలో స్థాపించబడెను. అప్పుడు అగ్ని, జ్ఞాని, మర్త్యులకు గూఢమైన విధానాలను (వయున) ప్రకటించాడు; ఎందుకంటే అతడు ṛta ధర్మంలోనూ సత్యమే.
It presents Agni as a conscious, knowing power: he comes when invoked, hears the worshipper’s words, and ensures the sacrifice succeeds by bringing right order and fulfillment.
Because Agni is not only physical fire but also the priestly intelligence of the rite—he understands the correct way (ṛta) and reveals hidden workings (vayunā) that make actions effective.
It fits the moment of kindling or addressing the sacred fire: recite to invoke Agni’s presence, ask for concentrated energy and protection of the rite, and affirm truth-aligned action.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.