Rig Veda 1.144.2 — Mandala 1, Sukta 144, Mantra 2
Sukta 1.144
Rishi: Dīrghatamas Aucathya (traditional)
Devata: Agni (in relation to Ṛta and Apas)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
अभीमृतस्य दोहना अनूषत योनौ देवस्य सदने परीवृताः । अपामुपस्थे विभृतो यदावसदध स्वधा अधयद्याभिरीयते ॥
Transliteration
abhī́m ṛtásya dohánā anūṣata yónau devásya sádane párī-vṛtāḥ | apā́m upásthe ví-bhṛto yád ā́vasad ádha svadhā́ ádhayad yā́bhir ī́yate ||
Translation
అతని చుట్టూ ఋతస్య దోహనాలు (పాలప్రవాహాలు) మ్రోగాయి—దేవుని సదనంలో, యోనిలో, చుట్టూరా ఆవరించబడి. అపాం (జలాల) ఉపస్థంలో ఆధారింపబడి అతడు వచ్చి విశ్రాంతి పొందినప్పుడు, అతడు స్వధా-ను ప్రవహింపజేశాడు—ఆ శక్తుల ద్వారానే అతడు ముందుకు సాగుతాడు.
Word by Word
अभीम्him/it (towards)
अभीम्:
कर्म
TypePronoun
Rootअभि (उपसर्ग) + इमम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एनम्/इमम्
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/true law)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
दोहनाthe milkers/drawers
दोहना:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदुह् (धातु) → दोहन (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अनूषतthey praised/uttered
अनूषत:
क्रिया
TypeVerb
Rootवच्/उच् (Vedic: उष्/वश्?) → √वच् ‘to speak/praise’ (RV: anu-ūṣ- as aorist of √वच्/√उष् ‘to utter’)
योनौin the womb/seat
योनौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
देवस्यof the god
देवस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सदनेin the seat/dwelling
सदने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसदन (प्रातिपदिक)
परीवृताःenclosed/surrounded
परीवृताः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeParticiple
Rootपरि + वृत् (धातु) → परीवृत (कृदन्त)
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
उपस्थेin the lap/bosom
उपस्थे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootउपस्थ (प्रातिपदिक)
विभृतःborne/sustained, carried
विभृतः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeParticiple
Rootवि + भृ (धातु) → विभृत (कृदन्त)
यत्when/that which
यत्:
सम्बन्ध/अन्वय
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आवसत्he sat/dwelt
आवसत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootआ + वस् (धातु) ‘to dwell/sit’
अधthen/thereupon
अध:
सम्बन्ध (discourse)
TypeIndeclinable
Rootअध (निपात)
स्वधाby its own power; svadhā
स्वधा:
करण/भाव (manner)
TypeNoun
Rootस्वधा (प्रातिपदिक)
अधयत्he placed/established
अधयत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअधि + या/इ (धातु) (Vedic: ‘to set/put, to place upon’; also read as causative nuance)
याभिःwith which (ones)
याभिः:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईयतेhe goes/moves/is impelled
ईयते:
क्रिया
TypeVerb
Rootई/इ (धातु) ‘to go, move’
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.