
Sukta 1.144
Dīrghatamas Aucathya (traditional attribution for RV 1.144–1.145; Agni hymns of the Dīrghatamas cycle)
Agni (as Hotṛ; the divine Will and priest of the inner sacrifice)
Triṣṭubh
ఈ సూక్తం అగ్నిని హోతృ (Hotṛ)గా స్తుతిస్తుంది—యజ్ఞక్రియలో ముందుగా కదిలే దివ్య పురోహితుడు; శుద్ధమైన, ప్రకాశమయమైన ధీ (dhī: ఉజ్జ్వల సంకల్పం/బుద్ధి)ని పైకి లేపి యజ్ఞాన్ని స్థాపించేవాడు. అగ్ని కాలాతీతుడు, సదా యౌవనుడు; జంట శక్తులచే సేవింపబడేవాడు; దృశ్యమైన సన్నిధిగా అర్పిత వాక్కు వైపు తిరిగి, ఆహుతిని ఫలప్రదం చేసేవాడిగా చిత్రించబడాడు. ఈ సూక్తం లక్ష్యం బాహ్యమూ (అగ్ని ప్రజ్వలనము, సక్రమ యజ్ఞనిర్వహణ) అంతర్ముఖమూ (ఇచ్ఛాశక్తి, స్పష్టత, మరియు ఋత పట్ల సరైన అభిముఖతను మేల్కొలపడం) రెండూ.
Mantra 1
एति प्र होता व्रतमस्य माययोर्ध्वां दधानः शुचिपेशसं धियम् । अभि स्रुचः क्रमते दक्षिणावृतो या अस्य धाम प्रथमं ह निंसते ॥
అంతర్నిహిత హోతా తన మాయా-శక్తితో ముందుకు సాగి, ప్రకాశవంతమైన, సుసంఘటితమైన ధియా (చింతన)ను పైకి ధరించుచున్నాడు. అతడు దక్షిణావర్తంగా (కుడివైపు తిరుగుతూ) హవியின் స్రుచులు (అర్పణ-చమచాలు) వైపు అడుగులు వేస్తాడు—తన సత్త్వానికి చెందిన తొలి ధామాల వైపు, తన మొదటి ఆసనాల వైపు; అక్కడే అతడు ప్రతిష్ఠితుడవుతాడు.
Mantra 2
अभीमृतस्य दोहना अनूषत योनौ देवस्य सदने परीवृताः । अपामुपस्थे विभृतो यदावसदध स्वधा अधयद्याभिरीयते ॥
అతని చుట్టూ ఋతస్య దోహనాలు (పాలప్రవాహాలు) మ్రోగాయి—దేవుని సదనంలో, యోనిలో, చుట్టూరా ఆవరించబడి. అపాం (జలాల) ఉపస్థంలో ఆధారింపబడి అతడు వచ్చి విశ్రాంతి పొందినప్పుడు, అతడు స్వధా-ను ప్రవహింపజేశాడు—ఆ శక్తుల ద్వారానే అతడు ముందుకు సాగుతాడు.
Mantra 3
युयूषतः सवयसा तदिद्वपुः समानमर्थं वितरित्रता मिथः । आदीं भगो न हव्यः समस्मदा वोळ्हुर्न रश्मीन्त्समयंस्त सारथिः ॥
సమవయస్కులైన ఇద్దరు రూపంలో వేరైనా ఒకే అర్థం—ఒకే ప్రయోజనం—వహిస్తారు; పరస్పరం మారుమారుగా కదులుతారు. అప్పుడు భగుని వలె—హవ్యాన్ని స్వీకరించే దాత వలె—అతడు వారిని మన వైపు లాగుతాడు; సారథి వలె రశ్ములను (లాగాములను) సమీకరించి శక్తులను ఒకే నియంత్రణలో ఏకతాటిపైకి తెస్తాడు.
Mantra 4
यमीं द्वा सवयसा सपर्यतः समाने योना मिथुना समोकसा । दिवा न नक्तं पलितो युवाजनि पुरू चरन्नजरो मानुषा युगा ॥
ఆయనను రెండు సమశక్తులు సేవిస్తాయి—ఒకే యోనిలోనుండి కలిసి జన్మించినవి, జంటగా, ఒకే గృహంలో నివసించేవి. దిన-రాత్రుల వలె ఆయన ఒకేసారి ప్రాచీనుడూ నిత్యయువకుడూ; అనేక మార్గాలలో సంచరిస్తూ, మానవ యుగాలన్నింటిలోనూ అజరుడై నిలుస్తాడు.
Mantra 5
तमीं हिन्वन्ति धीतयो दश व्रिशो देवं मर्तास ऊतये हवामहे । धनोरधि प्रवत आ स ऋण्वत्यभिव्रजद्भिर्वयुना नवाधित ॥
పది ‘ధీతయః’ (ప్రేరిత జ్ఞానశక్తులు) ఆయనను ముందుకు నడిపిస్తాయి; సహాయార్థం మర్త్యులు ఆ దేవుని పిలుస్తారు. వాలిన ప్రవాహంపై, ధనుస్సు నుండి నట్లు, ఆయన తన బలాన్ని విడుదల చేస్తాడు; నూతన వివేచనలతో, బయటకు దూసుకెళ్లి వలయాన్ని ఛేదించేవారితో కలిసి, ఆయన లక్ష్యాన్ని చేరుతాడు.
Mantra 6
त्वं ह्यग्ने दिव्यस्य राजसि त्वं पार्थिवस्य पशुपा इव त्मना । एनी त एते बृहती अभिश्रिया हिरण्ययी वक्वरी बर्हिराशाते ॥
హే అగ్నీ, దివ్య లోకపు రాజసిలో నీవే అధిపతి; భౌమ లోకంలోనూ, నీ స్వస్వరూపబలంతో, పశుపాలకుడివలె రక్షకుడవు. ఈ రెండూ—విశాలమూ ప్రకాశవంతమూ, హిరణ్యమయమూ సునేయ్యబడినవీ—నీ కొరకు యజ్ఞాసనం, పవిత్ర ‘బర్హిస్’గా, ఆసీనమవుతాయి.
Mantra 7
अग्ने जुषस्व प्रति हर्य तद्वचो मन्द्र स्वधाव ऋतजात सुक्रतो । यो विश्वतः प्रत्यङ्ङसि दर्शतो रण्वः संदृष्टौ पितुमाँ इव क्षयः ॥
హే అగ్నీ, ఈ వచనాన్ని స్వీకరించి ఆనందించు; దాని వైపు మళ్లి చూడు—హే మంద్ర (ఆనందమయ), స్వధావాన్ (స్వశక్తిసంపన్న), ఋతజాత, సుక్రతు (దీప్త సంకల్పవంతుడా). నీవు అన్ని దిశల నుండీ మా వైపు ముఖం పెట్టి, దర్శనీయుడవై రణ్వ (రమణీయ) వైనవాడవు—మన దృష్టి సంగమంలో పితుమాన్ (పోషణసంపన్న) నివాసస్థానంలా ఆశ్రయమవుతావు.
It praises Agni as the Hotṛ (priest of the sacrifice) who moves first, receives offerings, and establishes the rite by raising a pure and luminous intention (dhī).
Because Agni is the same divine fire-principle present in every age: the form changes (new kindling, new rites), but the cosmic function of fire and priestly will remains timeless.
It can be recited while lighting or tending a sacred fire, or as a meditation before any disciplined action—offering one’s speech and intention into clarity, truth (ṛta), and right order.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.