Rig Veda 1.128.2: Mandala 1, Sukta 128, Mantra 2

Sukta 1.128

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional for this cycle)

Devata: Agni (with Mātariśvan as mythic mediator)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

तं यज्ञसाधमपि वातयामस्यृतस्य पथा नमसा हविष्मता देवताता हविष्मता । स न ऊर्जामुपाभृत्यया कृपा न जूर्यति । यं मातरिश्वा मनवे परावतो देवं भाः परावतः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.128.2

Transliteration

táṃ yajñá-sādham ápi vātayāmasy ṛtásya pathā́ námasā havíṣmatā devá-tātā havíṣmatā | sá na ūrjā́m upā́bhṛty ayā́ kṛpā́ ná jū́ryati | yáṃ mātáriśvā mánave parā́vato deváṃ bhā́ḥ parā́vataḥ ||

Translation

ఆ యజ్ఞసాధకుడు (అగ్ని)ని మేము ఋత పథంలో నమస్కారంతోను హవిస్సుతోను జ్వలింపజేస్తాము—దేవత్వం కలుగుటకై, హవిస్సుతోనే. అతడు మనకు ఊర్జా (పోషకశక్తి)ని తెచ్చి సమీపంలో ఉంచుతాడు; ఈ కృపా-రక్షణచేత అతడు క్షీణించడు. మాతరిశ్వా మనువుకోసం దూరస్థ లోకాల నుండి దేవ-ప్రభతో తీసుకొచ్చినవాడే—దూరస్థ నుండి.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यज्ञसाधम्: the accomplisher of the sacrifice
• यज्ञसाधम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: यज्ञ-साध (प्रातिपदिक; साध ‘accomplishing’)

• अपि: also, indeed
• अपि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अपि

• वातयामसि: we impel / we set in motion
• वातयामसि: —
• Type: Verb
• Root: √वा/√वात् (वातयति ‘to cause to blow/drive on’)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/truth)
• ऋतस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• पथा: by the path
• पथा: करण
• Type: Noun
• Root: पथिन्/पथ (प्रातिपदिक)

• नमसा: with reverence
• नमसा: करण
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)

• हविष्मता: with oblation (having havis)
• हविष्मता: करण
• Type: Adjective
• Root: हविष्मत् (प्रातिपदिक)

• देवताता: the divine nature / godhead
• देवताता: कर्ता
• Type: Noun
• Root: देवताता (प्रातिपदिक; ‘divinity/being a god’)

• हविष्मता: with oblation
• हविष्मता: करण
• Type: Adjective
• Root: हविष्मत् (प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: कर्ता
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: for us / of us
• नः: सम्प्रदान/सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ऊर्जाम्: nourishing strength
• ऊर्जाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: ऊर्ज्/ऊर्जा (प्रातिपदिक)

• उपाभृत्य: having brought/supplied (to us)
• उपाभृत्य: —
• Type: Gerund
• Root: उप-√भृ (उपाभृ ‘to bring near, supply’), क्त्वा-प्रत्यय (अव्ययीभाव/क्त्वान्त)

• अया: by this
• अया: करण
• Type: Pronoun
• Root: इदम्/अयम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; ‘this’)

• कृपा: compassion, favor
• कृपा: कर्ता
• Type: Noun
• Root: कृपा (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• जूऱ्यति: does not decay / does not grow old
• जूऱ्यति: —
• Type: Verb
• Root: √जॄ/√जुर् (जूऱ्यति ‘to waste away, grow old’)

• यम्: whom
• यम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मातरिश्वा: Mātariśvan
• मातरिश्वा: कर्ता
• Type: Proper Noun
• Root: मातरिश्वन् (प्रातिपदिक; देव-नाम)

• मनवे: to Manu
• मनवे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)

• परावतः: from afar
• परावतः: अपादान
• Type: Noun/Adjective
• Root: परावत् (प्रातिपदिक; ‘far away, distant region’)

• देवम्: the god
• देवम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• भाः: radiance/light
• भाः: कर्म
• Type: Noun (Vedic) / verbal noun
• Root: √भा (भाति ‘to shine’; here as noun/acc. ‘light, radiance’ or verbal form in Vedic usage)

• परावतः: from afar
• परावतः: अपादान
• Type: Noun/Adjective
• Root: परावत् (प्रातिपदिक)