Rig Veda 1.119.4: Mandala 1, Sukta 119, Mantra 4

Sukta 1.119

Rishi: Kakṣīvān Dairghatamasa

Devata: Aśvinau

Chandas: Jagatī (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

युवं भुज्युं भुरमाणं विभिर्गतं स्वयुक्तिभिर्निवहन्ता पितृभ्य आ । यासिष्टं वर्तिर्वृषणा विजेन्यं दिवोदासाय महि चेति वामवः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.119.4

Transliteration

yuváṃ bhujyúṃ bhurámāṇaṃ víbhir gatáṃ svayúktibhir niváhantā pitṛ́bhya ā́ | yāsiṣṭáṃ vártír vṛṣaṇā vijényam divódāsāya máhi ceti vām ávaḥ ||

Translation

మీరు ఇద్దరూ భుజ్యును—అలలలో త్రోసిపడుతూ తేలియాడి, తరంగాల మధ్య పోయినవాడిని—మీ స్వయుక్తి (స్వయంగా యుక్తమైన) శక్తులతో ఎత్తి పితృభ్యః వైపు (సురక్షిత తీరానికి) తిరిగి చేర్చారు. ఓ వృషణౌ (బలవంతులారా), మీరు విజయకరమైన మార్గంలో సాగారు; దివోదాసునకు మీ మహత్తర అవః (సహాయం/రక్షణ) స్పష్టంగా ప్రకాశిస్తుంది.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• युवम्: you two
• युवम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• भुज्युम्: Bhujyu (a man)
• भुज्युम्: कर्म
• Type: Noun (proper name)
• Root: भुज्यु- (प्रातिपदिक; नाम)

• भुरमाणम्: being whirled about / wandering
• भुरमाणम्: कर्म (भुज्युम्-विशेषणम्)
• Type: Participle (adjectival)
• Root: भुर्/भ्रम् (धातु; ‘to whirl/roam’), भुरमाण- (वर्तमान कृदन्त)

• विभिः: with (many) forces/waves
• विभिः: करण
• Type: Noun
• Root: वि- (उपसर्ग) + भि (instrumental plural marker); सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘वि/विभि’ not; here = ‘विभि-’ as ‘waves/forces’ is traditional; formally: विभि- (प्रातिपदिक)

• गतम्: gone, carried away
• गतम्: कर्म (भुज्युम्-विशेषणम्)
• Type: Participle (adjectival)
• Root: गम् (धातु) → गत (भूतकृदन्त)

• स्वयुक्तिभिः: with your own yokings/teams (self-yoked means)
• स्वयुक्तिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: सु- (उपसर्ग) + युज् (धातु) → युक्ति-; स्वयुक्ति- (प्रातिपदिक)

• निवहन्ता: (you two) carrying down/bringing
• निवहन्ता: कर्तृ
• Type: Participle (agent)
• Root: नि + वह् (धातु) → निवहन्त् (वर्तमान कृदन्त)

• पितृभ्यः: to the fathers/ancestors
• पितृभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: पितृ- (प्रातिपदिक)

• आ: hither, to
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (निपात/उपसर्ग)

• यासिष्टम्: you two went / have gone
• यासिष्टम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (धातु) → यासि- (लिट्/आशीर्लिङ्-प्रयोगः); यासिष्टम् (द्विवचन)

• वर्तिः: the course/track
• वर्तिः: कर्तृ/अधिकारण (वाक्ये विधेय-भावः)
• Type: Noun
• Root: वर्ति- (प्रातिपदिक; ‘course/track/way’)

• वृषणा: O two mighty ones (bull-like)
• वृषणा: सम्बोधन/कर्तृ (युवम्-सम्बन्धि)
• Type: Noun (dual epithet)
• Root: वृषन्- (प्रातिपदिक; ‘bull, strong one’)

• विजेन्यम्: victorious, prize-winning
• विजेन्यम्: कर्म (वर्तिम्/पथम् इत्यर्थे)
• Type: Adjective
• Root: वि + जि (धातु ‘to conquer’) → विजेन्य- (प्रातिपदिक ‘victorious, to be won’)

• दिवोदासाय: for Divodāsa
• दिवोदासाय: सम्प्रदान
• Type: Noun (proper name)
• Root: दिवोदास- (प्रातिपदिक; नाम)

• महि: greatly
• महि: विशेषण (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: महि (अव्यय/विशेषण-प्रयोगः; ‘greatly’)

• चेतिः: impulse/manifestation
• चेतिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: चि/चित् (धातु ‘to perceive/appear’) → चेति- (प्रातिपदिक; ‘impulse/appearance/intent’)

• वामवः: your gracious favor/help
• वामवः: कर्तृ/विशेष्य
• Type: Noun/Adjective (collective epithet)
• Root: वाम- (प्रातिपदिक ‘good, gracious’) + वस्/वः (suffixal formation); वामव- (प्रातिपदिक)