Rig Veda 1.113.15: Mandala 1, Sukta 113, Mantra 15

Sukta 1.113

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional)

Devata: Uṣas

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

आवहन्ती पोष्या वार्याणि चित्रं केतुं कृणुते चेकिताना । ईयुषीणामुपमा शश्वतीनां विभातीनां प्रथमोषा व्यश्वैत् ॥

Recitation with translationRig Veda 1.113.15

Transliteration

āváhantī póṣyā vā́ryāṇi citráṃ ketúṃ kṛṇute cékītānā | īyúṣīṇām upamā́ śáśvatīnām vibhātīnā́m prathamóṣā vyàśvait ||

Translation

పోషణములను, కావలసిన సమృద్ధులను మోసుకొచ్చి, చైతన్యముతో వివేకముతో వెలుగుని అద్భుత ధ్వజంగా నిర్మిస్తుంది. మొదట ప్రకాశించిన ఉషస్సే, వచ్చినవీ రానున్నవీ అయిన సమస్త ఉషస్సులకు శాశ్వత ఉపమానం—సర్వ ప్రకాశించువారికి—ఆ ఉషస్సు వెలిగింది.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आवहन्ती: bringing, conveying (she)
• आवहन्ती: कर्तृ
• Type: Participle (Adjectival) / Noun-like
• Root: आ-√वह् (वहति) / प्रातिपदिक: आवहन्ती (वर्तमानकृदन्त)

• पोष्या: nourishing, fostering
• पोष्या: कर्म (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: पोष्य (√पुष् ‘to thrive, nourish’ से) / प्रातिपदिक: पोष्य

• वार्याणि: desirable (goods), choice treasures
• वार्याणि: कर्म
• Type: Noun/Adjective (substantivized)
• Root: वार्य (√वृ/√वर् ‘to choose, desire’ से; ‘वरणीय/इष्ट’)

• चित्रम्: bright, variegated, wondrous
• चित्रम्: कर्म (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)

• केतुम्: banner; light-sign, radiance
• केतुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: केतु (प्रातिपदिक)

• कृणुते: makes, fashions
• कृणुते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ (करोति)

• चेकिनाना: keenly aware, discerning
• चेकिनाना: कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: √चित् (चेतयति/चिकेति; ‘to perceive, be aware’) / प्रातिपदिक: चेकिनाना

• ईयुषीणाम्: of those who have gone/come (earlier)
• ईयुषीणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun (genitive dependent)
• Root: √इ (to go) से क्त्व/परिपूर्ण-रूप ‘ईयुष्’ (gone) / प्रातिपदिक: ईयुषी (स्त्री)

• उपमा: the likeness, the counterpart
• उपमा: कर्तृ/विशेष्य (सम्बन्ध-वाक्यांश)
• Type: Noun
• Root: उपमा (प्रातिपदिक)

• शश्वतीनाम्: ever-recurring, perpetual
• शश्वतीनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी; विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शश्वत् (प्रातिपदिक)

• विभातीनाम्: of the shining ones (dawns)
• विभातीनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Participle used as Noun
• Root: वि-√भा (to shine forth) से ‘विभाती’ (शतृ-स्त्री) / प्रातिपदिक: विभाती

• प्रथमा: the first
• प्रथमा: कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• उषाः: Dawn
• उषाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• व्यश्वैत्: shone forth, became manifest
• व्यश्वैत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वि-√श्वि/√श्वि̄ (to become bright/white; ‘to shine forth’)