Rig Veda 1.108.1: Mandala 1, Sukta 108, Mantra 1
Sukta 1.108
Devata: Indra-Agni (dual)
Samhita Patha (Devanagari)
य इन्द्राग्नी चित्रतमो रथो वामभि विश्वानि भुवनानि चष्टे । तेना यातं सरथं तस्थिवांसाथा सोमस्य पिबतं सुतस्य ॥
Transliteration
yá índrāgnī citrátamo rátho vām abhí víśvāni bhúvanāni cáṣṭe | ténā yātaṃ saráthaṃ tasthivā́ṃsā áthā sómasya pibatam sutásya ||
Translation
ఓ ఇంద్రా, అగ్నీ! మీ అత్యంత దీప్తిమంతమైన రథం సమస్త భువనాలను దర్శించునది—ఆ రథముతో రండి; ఒకే రథంలో కలిసి నిలిచి రండి; ఆపై పిండిన సోమరసాన్ని పానంచేయండి.
Word by Word
यःwho
यः:
सम्बन्ध/विशेष्य (यः = ‘who/which’ introducing relative clause)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्राग्नीO Indra and Agni
इन्द्राग्नी:
सम्बोधन (addressed deities)
TypeNoun
Rootइन्द्र + अग्नि (समासः: द्वन्द्व)
चित्रतमःmost splendid
चित्रतमः:
विशेषणम् (रथस्य)
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक) + तमप् (superlative)
रथःchariot
रथः:
कर्तृ (चष्टे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
वाम्of you two / your
वाम्:
सम्बन्ध (possessor: ‘your’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अभिtowards, over
अभि:
उपपद-सम्बन्ध (direction/extent with verb)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
विश्वानिall
विश्वानि:
कर्म (चष्टे इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भुवनानिworlds, realms
भुवनानि:
कर्म (विश्वानि इत्यस्य विशेष्य; ‘all worlds’)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक; from √भू)
चष्टेbeholds, looks upon
चष्टे:
क्रिया
TypeVerb
Root√चक्ष् (चक्षँ/चक्ष् ‘to see, behold’)
तेनwith that
तेन:
करण (instrument: ‘with that’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
यातम्come, go (you two)
यातम्:
क्रिया (आह्वान)
TypeVerb
Root√या (to go)
सरथम्with the chariot, in one chariot
सरथम्:
करण/सहकार (manner/means of coming)
TypeAdverbial (indeclinable-like) / Noun-compound
Rootस- + रथ (उपपद-समास/अव्ययीभाव-प्राय)
तस्थिवांसौhaving stood, stationed (you two)
तस्थिवांसौ:
कर्तृ-विशेषणम् (यातम् इत्यस्य; ‘you two who have stood/are stationed’)
TypeParticiple
Root√स्था (to stand) + क्तवतु (परिप्रत्यय; perf.-part.)
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (sequence)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
सम्बन्ध (genitive with ‘pibataṃ’: ‘of Soma’)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
पिबतम्drink (you two)
पिबतम्:
क्रिया (आह्वान)
TypeVerb
Root√पा (to drink)
सुतस्यof the pressed (Soma)
सुतस्य:
सम्बन्ध (qualifier of Soma: ‘of the pressed’)
TypeAdjective (used substantively) / Noun
Rootसुता (ppp from √सु ‘to press/express’) → सुत (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.