Rig Veda 1.106.1: Mandala 1, Sukta 106, Mantra 1

Sukta 1.106

Rishi: Likely Kutsa Āṅgirasa (traditional for RV 1.106) or associated seer-family in anukramaṇī; requires confirmation by specific śākha anukramaṇī

Devata: Viśvedevāḥ / collective invocation (Indra, Mitra, Varuṇa, Agni, Maruts, Aditi; addressed also to Vasus)

Chandas: Jagatī (probable for RV 1.106.1 by syllable length; needs metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रं मित्रं वरुणमग्निमूतये मारुतं शर्धो अदितिं हवामहे । रथं न दुर्गाद्वसवः सुदानवो विश्वस्मान्नो अंहसो निष्पिपर्तन ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.106.1

Transliteration

índraṁ mitráṁ váruṇam agním ūtáye mā́rutaṁ śárdho áditiṁ havāmahe | ráthaṁ na durgā́d vasavaḥ su-dānavo víśvasmān no áṁhaso níṣ pipartana ||

Translation

సహాయార్థం మేము ఇంద్రుడు, మిత్రుడు, వరుణుడు, అగ్ని, మరుత్-గణం మరియు అదితిని ఆహ్వానిస్తున్నాము. హే వసువులారా, ఉదార దాతలారా, దుర్గమమైన దారిలోనుండి రథాన్ని బయటకు తీసినట్లే, మమ్మల్ని ప్రతి సంకుచితత నుండీ, అంతరంగ క్లేశం (అంహస్) నుండీ బయటకు తీసుకువెళ్లండి.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म (हवामहे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• मित्रम्: Mitra
• मित्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• वरुणम्: Varuṇa
• वरुणम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• ऊतये: for help, for aid
• ऊतये: सम्प्रदान (उद्देश्य/प्रयोजनम्)
• Type: Noun
• Root: ऊति (प्रातिपदिक)

• मारुतम्: the Marut-host (Marut-related)
• मारुतम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: मारुत (प्रातिपदिक)

• शर्धः: host, troop
• शर्धः: कर्म (मारुतं शर्धः = मरुतां गणम्)
• Type: Noun
• Root: शर्धस् (प्रातिपदिक)

• अदितिम्: Aditi
• अदितिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अदिति (प्रातिपदिक)

• हवामहे: we invoke, we call
• हवामहे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ह्वा (ह्वयति/हवते) धातु

• रथम्: chariot
• रथम्: कर्म (निष्पिपर्तन इत्यस्य; उपमान-आधारः)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• दुर्गात्: from difficulty, from a hard pass
• दुर्गात्: अपादान
• Type: Noun
• Root: दुर्ग (प्रातिपदिक)

• वसवः: O Vasus (good ones/gods)
• वसवः: कर्तृ (निष्पिपर्तन इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• सुदानवः: bountiful, good-giving
• सुदानवः: कर्तृ (वसवः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (vocative-like nominative)
• Root: सु-दानु (प्रातिपदिक; बहुव्रीहिः/कर्मधारयः: ‘सु’ + ‘दानु/दान’)

• विश्वस्मात्: from every (side), from all
• विश्वस्मात्: अपादान (अंहसः इत्यस्य विशेषणम्: ‘from every…’)
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: विश्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: for us / to us
• नः: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• अंहसः: from distress, from sin/anguish
• अंहसः: अपादान
• Type: Noun
• Root: अंहस् (प्रातिपदिक)

• निष्पिपर्तन: may they lead out / deliver (us)
• निष्पिपर्तन: क्रिया (वसवः कर्तारः)
• Type: Verb
• Root: √पॄ/√पॢ (पिपर्ति ‘to bring across, to save’; वैदिके ‘निष्-’ उपसर्गेण)