Valmiki Ramayana 2.5.25: Ayodhya Kanda, Sarga 5, Shloka 25
अभिषेकोपवास-आदेशः
Coronation Preparations and the Fast Enjoined
Setting: अयोध्या-राजप्रासादः (सभा → अन्तःपुर-मार्गः)Places named: अयोध्या, अन्तःपुरम्सभा-समाप्ति पश्चात् अन्तःपुर-प्रवेश
गुरुणा त्वभ्यनुज्ञातो मनुजौघं विसृज्य तम् ।
विवेशान्तः पुरं राजा सिंहो गिरिगुहामिव ॥२५॥
guruṇā tv abhyanujñāto manujaughaṃ visṛjya tam |
viveśāntaḥ-puraṃ rājā siṃho giri-guhām iva ||25||
గురువు అనుమతి పొందిన రాజు ఆ జనసమూహమును పంపివేసి, పర్వతగుహలో ప్రవేశించే సింహమువలె అంతఃపురములో ప్రవేశించెను।
Sandhi Notes
- त्वभ्यनुज्ञातः = तु + अभ्यनुज्ञातः
- मनुजौघम् = मनुज + ओघम्
- विवेशान्तःपुरम् = विवेश + अन्तःपुरम्
- गिरिगुहामिव = गिरिगुहाम् + इव
The king then, dully permitted by the preceptor, disposed the assembly of men and stepped into his inner apartment, like a lion entering the cave of a mountain.
The teaching
राजकार्ये गोपनीयता आवश्यक; गुरु-अनुज्ञा धर्मसम्मत-प्रवृत्तेः द्वारम्।
- Ethical theme
- राजनीति/आचारधर्म
For your practice
एकान्त-चिन्तन व गुरु-अनुज्ञा—निर्णयपूर्वक कर्म; मनोनिग्रह।
Mood and themes
- Rasa
- Shanta (peace), with Vira (heroism)
- Mood
- Controlled, private, weighty
Themes
- Maryada
- Dharma
- Royal protocol
- Itihasa
बहिर्मुख-व्यवहारात् अन्तर्मुख-निर्णय-प्रवेशः—गुहा-प्रतीकः हृदय-गुहायाः; विवेकपूर्वक एकान्त-चिन्तनम्।
कठोपनिषद् 2.1.12—"पुरुषोऽन्तरात्मा गुहायां" (गुहा-प्रतीक) इति ध्वनि।
महाभारतम्—राजा एकान्ते मन्त्रयते (गोपनीय-नीति) प्रसङ्गाः
नीतिशास्त्र-परम्परा: मन्त्रगोपनम्
2.5.4-5 (सभा-प्रसङ्गः); अयोध्याकाण्ड उत्तरभाग: गुप्त-निर्णय-परिणाम (कैकेयी-वरदान-प्रसङ्ग)
अनुष्टुप्
Solemn
गम्भीर-मन्द्र, उपमायां दीर्घ-स्वर
FAQs
Dharma is rule-governed conduct: even a king acts within counsel and permission of the guru, showing restraint and adherence to proper procedure.
After receiving Vasiṣṭha’s leave/permission, Daśaratha ends the public assembly and moves to the private quarters.
Daśaratha’s deference to spiritual authority and his controlled exercise of power are emphasized.
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
