Valmiki Ramayana 2.35.10: Ayodhya Kanda, Sarga 35, Shloka 10

सुमन्त्रस्य कैकेयी-निन्दा

Sumantra’s Reproof of Kaikeyi in the Royal Assembly

Devanagari script

राजा भवतु ते पुत्रो भरतश्शास्तु मेदिनीम् ।

वयं तत्र गमिष्यामो रामो यत्र गमिष्यति ॥१०॥

Recitation with translationValmiki Ramayana 2.35.10

Transliteration

rājā bhavatu te putro bharataḥ śāstu medinīm |

vayaṃ tatra gamiṣyāmo rāmo yatra gamiṣyati ||10||

Translation

నీ కుమారుడు భరతుడు రాజు కావాలి, భూమిని పాలించాలి; మేమందరం వెళ్లిపోతాము—రాముడు ఎక్కడికి వెళ్తాడో అక్కడికే।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• न: not
• न: Pratishedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात

• ते: your
• ते: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• विषये: in (your) realm
• विषये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विषय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• कश्चित्: anyone
• कश्चित्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चितार्थक (indefinite)

• ब्राह्मणः: a brahmin
• ब्राह्मणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वस्तुम्: to dwell
• वस्तुम्: Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)

• अर्हति: is fit/deserves
• अर्हति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तादृशम्: such
• तादृशम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तादृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अमर्यादम्: improper
• अमर्यादम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + मर्यादा (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; नञ्-पूर्वक (without bounds/against propriety)

• अद्य: today/now
• अद्य: Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb of time)

• कर्म: act
• कर्म: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• चिकीर्षसि: you intend to do
• चिकीर्षसि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; सन्-प्रत्यय (desiderative) ‘to wish to do’

Context

Let your son Bharata be king and rule the earth. All of us will go whereever Rama goes.

Characters & Entities

• Sumantra
• Kaikeyī
• Bharata
• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is loyalty to righteousness rather than to office: the community’s allegiance follows the morally rightful person (Rāma), not the throne.

What is the narrative situation?

Sumantra rebukes Kaikeyī by declaring that even if Bharata rules, everyone will still accompany Rāma into exile.

Which character virtue is emphasized?

Steadfast devotion to Rāma and commitment to moral legitimacy over political gain.