Sarga 119

Verse 1

अनसूया तु धर्मज्ञा श्रुत्वा तां महतीं कथाम् ।पर्यष्वजत बाहुभ्यां शिरस्याघ्राय मैथिलीम् ॥१॥

ధర్మజ్ఞురాలైన అనసూయ సీత చెప్పిన ఆ మహత్తర కథను విని, మైథిలిని రెండు భుజాలతో ఆలింగనం చేసి, స్నేహంతో ఆమె శిరస్సును ముద్దాడింది।

Verse 2

व्यक्ताक्षरपदं चित्रं भाषितं मधुरं त्वया ।यथा स्वयंवरं वृत्तं तत्सर्वं हि श्रुतं मया ॥२॥रमेऽहं कथया ते तु दृढं मधुरभाषिणि ।

నీవు స్పష్టమైన అక్షరపదాలతో, విచిత్రంగా మధురంగా పలికితివి। స్వయంవరం ఎలా జరిగిందో ఆ సమస్తం నేను వినితిని। ఓ మధురభాషిణీ సీతా, నీ కథనంలో నేను నిజంగా ఆనందించుచున్నాను।

Verses 3-4

रविरस्तङ्गतश्श्रीमानुपोह्य रजनीं शिवाम् ॥३॥दिवसं प्रतिकीर्णानामाहारार्थं पतत्रिणाम् ।सन्ध्याकाले निलीनानां निद्रार्थं श्रूयते ध्वनिः ॥४॥

శ్రీమంతుడైన సూర్యుడు అస్తమించెను; శుభప్రదమైన రాత్రి సమీపించుచున్నది। పగలు ఆహారార్థం దూరదూరంగా చెదరిన పక్షులు సంధ్యాకాలంలో నిద్రార్థం తమ ఆశ్రయాలలో దాగి కూర్చుంటాయి; వారి కూయుట వినబడుచున్నది।

Verse 5

एते चाप्यभिषेकार्द्रा मुनयः कलशोद्यताः ।सहिता उपवर्तन्ते सलिलाप्लुतवल्कलाः ॥५॥

ఈ మునులూ అభిషేక-స్నానజలంతో తడిసి, కలశాలను ఎత్తుకొని, సమేతంగా తిరిగి వస్తున్నారు; వారి వల్కలవస్త్రాలు నీటితో నానిపోయాయి।

Verse 6

ऋषीणामग्निहोत्रेषु हुतेषु विधिपूर्वकम् ।कपोताङ्गारुणो धूमो दृश्यते पवनोद्धतः ॥६॥

ఋషుల అగ్నిహోత్రాలలో విధిపూర్వకంగా ఆహుతులు సమర్పించినప్పుడు, పావురపు దేహవర్ణంలా అరుణమైన పొగ గాలిచేత ఎగసి కనిపిస్తుంది।

Verse 7

अल्पपर्णा हि तरवो घनीभूतास्समन्ततः ।विप्रकृष्टेन्द्रिये देशेऽस्मिन्न प्रकाशन्ति वै दिशः ॥७॥

ఈ ప్రాంతంలో ఇంద్రియాలు దూరంగా లాగబడినట్లుండగా, చుట్టూ ఒకప్పుడు అల్పపర్ణమైన వృక్షాలు ఇప్పుడు ఘనంగా పెరిగాయి; అందువల్ల దిశలు కూడా స్పష్టంగా కనిపించవు.

Verse 8

रजनीचरसत्त्वानि प्रचरन्ति समन्ततः ।तपोवनमृगा ह्येते वेदितीर्थेषु शेरते ॥८॥

రాత్రివేళ సంచరించే జీవులు చుట్టూ తిరుగుతున్నాయి. ఈ తపోవనంలోని జింకలు మాత్రం వేదికా-తీర్థాల వద్ద పడుకొని విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నాయి.

Verse 9

सम्प्रवृत्तानिशा सीते नक्षत्रसमलङ्कृता ।ज्योत्स्नाप्रावरणश्चन्द्रो दृश्यतेऽभ्युदितोऽम्बरे ॥९॥

హే సీతా! నక్షత్రాలతో అలంకరించబడిన రాత్రి ప్రారంభమైంది. జ్యోత్స్నా అనే ఆవరణం కప్పుకున్నట్లుగా చంద్రుడు ఆకాశంలో ఉదయించి కనిపిస్తున్నాడు.

Verse 10

गम्यतामनुजानामि रामस्यानुचरी भव ।कथायन्त्या हि मधुरं त्वयाऽहं परितोषिता ॥१०॥

“ఇప్పుడు వెళ్లవచ్చు; నేను అనుమతిస్తున్నాను. శ్రీరామునికి అనుచరురాలిగా ఉండు; నీ మధురమైన వచనాలతో చెప్పిన కథ విని నేను పూర్తిగా తృప్తి పొందాను.”

Verse 11

अलङ्कुरु च तावत्त्वं प्रत्यक्षं मम मैथिलि ।प्रीतिं जनय मे वत्से दिव्यालङ्कारशोभिता ॥११॥

ఇప్పుడు, ఓ మైథిలీ, నా ప్రత్యక్ష సమక్షంలోనే నీవు అలంకరించుకొనుము. వత్సే, ఈ దివ్య ఆభరణాలతో శోభించి నా హృదయంలో ప్రీతిని కలిగించుము.

Verse 12

सा तथा समलङ्कृत्य सीता सुरसुतोपमा ।प्रणम्य शिरसा तस्यै रामं त्वभिमुखी ययौ ॥१२॥

సీత అలా అలంకరించుకొని దేవకన్యవలె ప్రకాశించింది. ఆమె అనసూయకు శిరసా ప్రణామం చేసి, అనంతరం రాముని ఎదురుగా సాగింది.

Verse 13

तथा तु भूषितां सीतां ददर्श वदतां वरः ।राघवः प्रीतिदानेन तपस्विन्या जहर्ष च ॥१३॥

అలా భూషితమైన సీతను వాక్ప్రవీణులలో శ్రేష్ఠుడైన రాఘవుడు చూచెను. తపస్వినీ ఇచ్చిన స్నేహదానంతో ఆయన హర్షంతో ఉప్పొంగెను.

Verse 14

न्यवेदयत्ततस्सर्वं सीता रामाय मैथिली ।प्रीतिदानं तपस्विन्या वसनाभरणस्रजम् ॥१४॥

అనంతరం మైథిలీ సీత ఆ సంగతులన్నిటిని రామునికి నివేదించింది. తపస్వినీ స్నేహంతో ఇచ్చిన బహుమతులు—వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, పుష్పమాలలు—అతనికి చూపించింది.

Verse 15

प्रहृष्टस्त्वभवद्रामो लक्ष्मणश्च महारथः ।मैथिल्यास्सत्क्रियां दृष्ट्वा मानुषेषु सुदुर्लभाम् ॥१५॥

మనుష్యులలో అతి దుర్లభమైన మైథిలీకి జరిగిన సత్కారాన్ని చూచి రాముడు మరియు మహారథుడైన లక్ష్మణుడు పరమ హర్షంతో నిండిపోయారు.

Verse 16

ततस्तां शर्वरीं प्रीतः पुण्यां शशिनिभाननः ।अर्चितस्तापसै स्सिद्धैरुवास रघुनन्दनः ॥१६॥

అనంతరం చంద్రవదనుడైన రఘునందనుడు హర్షితుడై, సిద్ధ తపస్వులచే విధివిధానంగా పూజింపబడి, ఆ పుణ్యరాత్రిని అక్కడే నివసించి గడిపెను।

Verse 17

तस्यां रात्र्यां व्यतीतायामभिषिच्य हुताग्निकान् ।आपृच्छेतां नरव्याघ्रौ तापसान्वनगोचरान् ॥१७॥

ఆ రాత్రి గడిచిన తరువాత, స్నానమాచరించి, హోమాగ్ని నిర్వహించిన అరణ్యవాసి తపస్వులను ఆ ఇద్దరు నరవ్యాఘ్రులు వీడ్కోలు అడిగిరి।

Verse 18

तावूचुस्ते वनचरास्तापसा धर्मचारिणः ।वनस्य तस्य सञ्चारं राक्षसैस्समभिप्लुतम् ॥१८॥

ధర్మాచరణ పరులైన ఆ అరణ్యచారి తపస్వులు వారిద్దరితో ఇలా అన్నారు—ఆ అరణ్యప్రాంతంలో సంచారం రాక్షసులచే పూర్తిగా ఆక్రమింపబడింది।

Verse 19

रक्षांसि पुरुषादानि नानारूपाणि राघव ।वसन्त्यस्मिन्महारण्ये व्यालाश्च रुधिराशनाः ॥१९॥

ఓ రాఘవా! ఈ మహారణ్యంలో నానారూపాల నరభక్షక రాక్షసులు నివసిస్తున్నారు; రక్తభోజనముచేసే క్రూర మృగాలూ ఉన్నాయి।

Verse 20

उच्छिष्टं वा प्रमत्तं वा तापसं धर्मचारिणम् ।अदन्त्यस्मिन्महारण्ये तान्निवारय राघव ॥२०॥

ఈ మహారణ్యంలో ధర్మాచారులైన తపస్వి ఉచ్ఛిష్టంతో అపవిత్రుడైనా, లేదా ప్రమాదంతో నిర్లక్ష్యుడైనా, రాక్షసులు అతనిని భక్షిస్తారు; ఓ రాఘవా, వారిని ఆపి నివారించు।

Verse 21

एष पन्था महर्षीणां फलान्याहरतां वने ।अनेन तु वनं दुर्गं गन्तुं राघव ते क्षमम् ॥२१॥

హే రాఘవా! వనంలో ఫలాలు సేకరించే మహర్షులు నడిచే మార్గమిదే. ఈ దారినే నీవు ఈ దుర్గమమైన, భయంకరమైన అరణ్యాన్ని క్షేమంగా దాటగలవు.

Verse 22

इतीव तैः प्राञ्जलिभिस्तपस्विभिर्द्विजैः कृतस्वस्त्ययनः परन्तपः ।वनं सभार्यः प्रविवेश राघवस्सलक्ष्मणस्सूर्य इवाभ्रमण्डलम् ॥२२॥

ఇలా ప్రాంజలిగా నిలిచిన తపస్వి ద్విజులు మంగళ స్వస్త్యయనంతో ఆశీర్వదించగా, పరంతపుడైన రాఘవుడు భార్యతోను లక్ష్మణుడితోను మేఘమండలంలో ప్రవేశించే సూర్యునివలె అరణ్యంలో ప్రవేశించాడు.