Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

तपस्विनाम् औत्सुक्यं राक्षसत्रासश्च

Ascetics’ Anxiety and the Fear of Rakshasas

त्वन्निमित्तमिदं तावत्तापसान्प्रतिवर्तते।रक्षोभ्यस्तेन संविग्नाः कथयन्ति मिथः कथाः।।2.116.10।।

tvannimittam idaṃ tāvat tāpasān prativartate |

rakṣobhyaḥ tena saṃvignāḥ kathayanti mithaḥ kathāḥ ||

ఇది నీ కారణంగానే తపస్వులలో ఏర్పడింది; రాక్షసుల వల్ల వారు భయాక్రాంతులై పరస్పరం రాబోయే విషయాలను చర్చిస్తున్నారు।

त्वत्-निमित्तम्because of you
त्वत्-निमित्तम्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + निमित्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (त्वत् निमित्तम् = ‘because of you/for your sake’); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तावत्for now/so much
तावत्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/अवधि (so much/for now)
तापसान्ascetics
तापसान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतापस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
प्रतिवर्ततेcomes upon/affects
प्रतिवर्तते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-वृत् (धातु)
Formलट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘turns back/affects/comes upon’
रक्षोभ्यःfrom/because of rakshasas
रक्षोभ्यः:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), बहुवचन; हेत्वर्थे (because of rakshasas)
तेनthereby
तेन:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कारणार्थे (thereby)
संविग्नाःalarmed
संविग्नाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-वि-ज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP used adjectivally); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (they are frightened)
कथयन्तिthey tell/discuss
कथयन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकथय् (धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
मिथःmutually
मिथः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमिथः (अव्यय)
Formअव्यय; परस्परार्थक
कथाःstories/talks
कथाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘कथयन्ति’ इत्यस्य कर्म

There is apprehension for ascetics from the demons on acount of your presence here. That is why they are conversing with one another about the likely fall-out.

R
Rāma
T
tapasvins (ascetics)
R
rākṣasas

FAQs

Truthful counsel given for protection—speaking frankly to prevent harm is a form of dharma (हितवचन).

An ascetic explains to Rāma that the hermits’ anxiety is linked to rākṣasa hostility triggered by Rāma’s presence.

Responsible speech and communal concern—the ascetics prioritize the safety of the hermitage community.