Adhyaya 5

Verse 1

शेष उवाच । अथाभिषिक्तं रामं तु तुष्टुवुः प्रणताः सुराः । रावणाभिधदैत्येंद्र वधहर्षितमानसाः

శేషుడు పలికెను—అనంతరం అభిషిక్తుడైన రాముని నమస్కరించిన దేవతలు స్తుతించారు; రావణనామ దైత్యేంద్రుని వధచేత వారి మనస్సులు ఆనందంతో నిండినవి.

Verse 2

देवा ऊचुः । जय दाशरथे सुरार्तिहञ्जयजय दानववंशदाहक । जय देववरांगनागणग्रहणव्यग्रकरारिदारक

దేవతలు పలికిరి—జయము, ఓ దాశరథీ, దేవుల ఆర్తిని హరించువాడా! జయ జయ, దానవవంశదాహకా! జయము, ఓ శత్రుసంహారకా, దేవాంగనాగణాన్ని గ్రహించుటకు వ్యగ్రమైన కరములు గలవాడా!

Verse 3

तवयद्दनुजेंद्र नाशनं कवयो वर्णयितुं समुत्सुकाः । प्रलये जगतांततीः पुनर्ग्रससे त्वं भुवनेशलीलया

హే భువనేశ్వరా! దనుజేంద్రుని నాశనాన్ని వర్ణించుటకు కవులు ఉత్సుకులై ఉంటారు; ప్రళయకాలంలో నీవు మళ్లీ లోకాల సమూహాలను గ్రసిస్తావు—ఇది నీ దివ్యలీల.

Verse 4

जय जन्मजरादिदुःखकैः परिमुक्तप्रबलोद्धरोद्धर । जय धर्मकरान्वयांबुधौ कृतजन्मन्नजरामराच्युत

జయము నీకే—జన్మ, జరా మొదలైన ఘోర దుఃఖాల నుండి పూర్తిగా విముక్తులైనవారిని బలంగా उद्धరించే మహోద్ధారకా। జయము అచ్యుతా—జన్మించినా నిత్య అజరామరుడవై, ధర్మవంతుల వంశానికి ధర్మసముద్రమవు।

Verse 5

इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे शेषवात्स्यायनसंवादे रामाश्वमेधे । अगस्त्यसमागमोनाम पंचमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీపద్మపురాణం పాతాళఖండంలో, శేష-వాత్స్యాయన సంభాషణలో, రామాశ్వమేధ ప్రकरणంలో ‘అగస్త్యసమాగమం’ అనే ఐదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।

Verse 6

हरविरिंचिनुतं तव पादयोर्युगलमीप्सितकामसमृद्धिदम् । हृदि पवित्रयवादिकचिह्नितैः सुरचितं मनसा स्पृहयामहे

మేము హృదయంలో సుసంస్కృతమైన మనస్సుతో నీ పాదయుగలాన్ని కోరుచున్నాము—హరుడు (శివుడు) మరియు విరిఞ్చి (బ్రహ్మ) స్తుతించినవి, ఇష్టకామసిద్ధి-సమృద్ధిని ప్రసాదించేవి, యవచిహ్నం మొదలైన పవిత్ర లక్షణాలతో గుర్తింపబడినవి।

Verse 7

यदि भवान्न दधात्यभयं भुवो मदनमूर्ति तिरस्करकांतिभृत् । सुरगणा हि कथं सुखिनः पुनर्ननुभवंति घृणामय पावन

నీవు లోకానికి అభయాన్ని ప్రసాదించకపోతే—హే మదనమూర్తీ, నీ కాంతి అన్నిటినీ మసకబార్చునది—అప్పుడు దేవగణాలు మళ్లీ ఎలా సుఖించగలరు, హే కరుణామయ పవన?

Verse 8

यदा यदास्मान्दनुजाहि दुःखदास्तदा तदा त्वं भुवि जन्मभाग्भवेः । अजोऽव्ययोऽपीशवरोऽपि सन्विभो स्वभावमास्थाय निजं निजार्चितः

దనుజులు ఎప్పుడెప్పుడూ మాకు దుఃఖకారకులవుతారో, అప్పుడప్పుడూ నీవు భూమిపై జన్మధారుడవవుతావు। హే విభూ, నీవు అజుడవై అవ్యయుడవై, ఈశ్వరుడవై ఉన్నప్పటికీ, నీ స్వభావాన్ని ఆశ్రయించి నీ భక్తులచేతనే ఆరాధింపబడుతావు।

Verse 9

मृतसुधासदृशैरघनाशनैः सुचरितैरवकीर्य महीतलम् । अमनुजैर्गुणशंसिभिरीडितः प्रविश चाशु पुनर्हि स्वकं पदम्

మృతులకు అమృతసమానమై పాపనాశకమైన నీ సుచరిత కర్మలతో భూమితలాన్ని నింపి, గుణగానము చేసే అమానుషులచే స్తుతింపబడి, నీవు శీఘ్రముగా మళ్లీ నీ స్వధామంలో ప్రవేశించుము।

Verse 10

अनादिराद्योजररूपधारी हारी किरीटी मकरध्वजाभः । जयं करोतु प्रसभं हतारिः स्मरारि संसेवितपादपद्मः

అనాదియైనప్పటికీ ఆద్యకారణుడై, అజరమైన తేజోమయ రూపధారిగా, హార-కిరీటాలతో విభూషితుడై, మకరధ్వజుడు (కాముడు) వలె శోభించు ఆ శత్రుహంతుడు—స్మరారి (శివుడు) సేవించే పద్మపాదములు గలవాడు—మాకు బలమైన విజయాన్ని ప్రసాదించుగాక।

Verse 11

इत्युक्त्वा ते सुराः सर्वे ब्रह्मेंद्रप्रमुखा मुहुः । प्रणेमुररिनाशेन प्रीणिता रघुनायकम्

ఇట్లు చెప్పి బ్రహ్మా-ఇంద్రాదులైన సమస్త దేవతలు, శత్రునాశమునందు ఆనందించి, మళ్లీ మళ్లీ రఘునాయకుడు (శ్రీరాముడు)కు నమస్కరించారు।

Verse 12

इति स्तुत्यातिसंहृष्टो रघुनाथो महायशाः । प्रोवाच तान्सुरान्वीक्ष्य प्रणतान्नतकंधरान्

ఈ స్తుతితో అత్యంత ఆనందించిన మహాయశస్సుగల రఘునాథుడు (శ్రీరాముడు), మెడ వంచి నమస్కరించిన ఆ దేవతలను చూచి, వారితో ఇలా పలికెను।

Verse 13

श्रीराम उवाच । सुरा वृणुत मे यूयं वरं किंचित्सुदुर्ल्लभम् । यं कोऽपि देवो दनुजो न यक्षः प्राप सादरः

శ్రీరాముడు పలికెను—ఓ దేవతలారా! నన్ను నుండి అత్యంత దుర్లభమైన ఒక వరాన్ని కోరుకొనుడి; ఆ వరాన్ని గౌరవపూర్వకంగా ఏ దేవుడూ, దానవుడూ, యక్షుడూ ఎప్పుడూ పొందలేదు।

Verse 14

सुरा ऊचुः । स्वामिन्भगवतः सर्वं प्राप्तमस्माभिरुत्तमम् । यदयं निहतः शत्रुरस्माकं तु दशाननः

దేవతలు పలికిరి—హే స్వామీ! భగవంతుని ప్రసాదముచే మేము పరమోత్తమమైన సమస్త మంగళమును పొందితిమి; మా శత్రువు దశాననుడు హతుడయ్యెను।

Verse 15

यदायदाऽसुरोऽस्माकं बाधां परिदधाति भोः । तदा तदेति कर्तव्यमेतावद्वैरिनाशनम्

ఎప్పుడెప్పుడో ఏ అసురుడు మాకు బాధ కలిగించునో, హే మహాశయా, అప్పుడప్పుడే తగిన విధంగా కార్యము చేయవలెను—ఇదే శత్రునాశనోపాయం।

Verse 16

तथेत्युक्त्वा पुनर्वीरः प्रोवाच रघुनंदनः । श्रीराम उवाच । सुराः शृणुत मद्वाक्यमादरेण समन्विताः

“తథాస్తు” అని చెప్పి మళ్లీ వీరుడైన రఘునందనుడు పలికెను. శ్రీరాముడు అన్నాడు—హే దేవతలారా, భక్తి-ఆదరముతో నా వాక్యమును వినుడి।

Verse 17

भवत्कृतं मदीयैर्वैगुणैर्ग्रथितमद्भुतम् । स्तोत्रं पठिष्यति मुहुः प्रातर्निशि सकृन्नरः

ఈ అద్భుత స్తోత్రము మీరు రచించితిరి, అయితే నా వైగుణ్యములతో కూడ నేయబడినది. ఎవడు దీనిని మళ్లీ మళ్లీ, ప్రాతఃకాలమునూ రాత్రియందూ ఒక్కసారైనా పఠించునో, వాడు అభీష్టఫలము పొందును।

Verse 18

तस्य वैरि पराभूतिर्न भविष्यति दारुणा । न च दारिद्र्यसंयोगो न च व्याधिपराभवौ

అతనికి శత్రువుల చేత దారుణ పరాభవము కలుగదు; దారిద్ర్యసంబంధము కలుగదు; వ్యాధులచే కూడా అతడు జయింపబడడు।

Verse 19

मदीयचरणद्वंद्वे भक्तिस्तेषां तु भूयसी । भविष्यति मुदायुक्ते स्वांते पुंसां तु पाठतः

ఇదిని పఠించుట మాత్రముననే జనుల హృదయములందు నా చరణద్వయముపై మహాభక్తి ఉద్భవించును; వారి అంతఃకరణము ఆనందముతో నిండిపోవును।

Verse 20

इत्युक्त्वा सोऽभवत्तूष्णीं नरदेवशिरोमणिः । सुराः सर्वे प्रहृष्टास्ते ययुर्लोकं स्वकं स्वकम्

ఇట్లు పలికిన తరువాత రాజశిరోమణియైన ఆయన మౌనమయ్యెను. సర్వ దేవతలు హర్షితులై తమ తమ లోకములకు వెళ్లిరి।

Verse 21

रघुनाथोऽपि भ्रातॄंस्तान्पालयंस्तातवद्बुधान् । प्रजाः पुत्रानिव स्वीयाल्लांलयंल्लोकनायकः

రఘునాథుడు కూడా లోకనాయకుడై ఆ జ్ఞానులైన సోదరులను తండ్రివలె పరిరక్షించెను; తన ప్రజలను కుమారులవలె స్నేహముతో లాలించెను।

Verse 22

यस्मिञ्छासति लोकानां नाकालमरणं नृणाम् । न रोगादि पराभूतिर्गृहेषु च महीयसी

ఆయన ప్రజలను శాసించుచుండగా మనుష్యులకు అకాలమరణము ఉండదు; రోగాదులచేత పరాభవము కలుగదు, గృహములందు మహాసమృద్ధి నిలిచియుండును।

Verse 23

नेतिः कदापि द्दश्येत वैरिजं भयमेव च । वृक्षाः सदैव फलिनो मही भूयिष्ठधान्यका

ఎప్పుడును అనిష్టము కనబడదు, శత్రువులవలన భయమును కూడ ఉండదు. వృక్షములు సదా ఫలభారముతో ఉండును, భూమి విస్తార ధాన్యమును ప్రసవించును।

Verse 24

पुत्रपौत्रपरीवार सनाथी कृतजीवनाः । कांता संयोगजसुखैर्निरस्तविरहक्लमाः

పుత్రపౌత్రుల కుటుంబంతో సనాథులై వారి జీవితం కృతార్థమైంది; ప్రియతో సంయోగజన్య సుఖంతో వియోగక్లేశం తొలగిపోయింది.

Verse 25

नित्यं श्रीरघुनाथस्य पादपद्मकथोत्सुकाः । कदापि परनिंदासु वाचस्तेषां भवंति न

వారు నిత్యం శ్రీరఘునాథుని పాదపద్మకథ చెప్పుటకు ఉత్సుకులు; వారి వాక్కు ఎప్పుడూ పరనిందలో ప్రవేశించదు.

Verse 26

कारवोऽपि कदा पापं नाचरंति मनस्यहो । रघुनाथकराघातदुःखशंकाभिशंसिनः

అయ్యో! కారవులు కూడా ఎప్పుడూ పాపం చేయరు—మనసులోనూ కాదు; రఘునాథుని చేతి దెబ్బవల్ల కలిగే దుఃఖభయాన్ని ఎల్లప్పుడూ ఊహిస్తూ ఉంటారు.

Verse 27

सीतापतिमुखालोक निश्चलीभूतलोचनाः । लोका बभूवुः सततं कारुण्यपरिपूरिताः

సీతాపతి ముఖదర్శనంతో వారి కన్నులు నిశ్చలమయ్యాయి; ప్రజలు నిరంతరం కరుణతో పరిపూర్ణులయ్యారు.

Verse 28

राज्यं प्राप्तमसापत्नं समृद्धबलवाहनम् । ऋषिभिर्हृष्टपुष्टैश्च रम्यं हाटकभूषणैः

ఆయన ప్రత్యర్థిలేని, నిర్బాధ రాజ్యాన్ని పొందెను—బలమూ వాహనములతో సమృద్ధిగా; హర్షిత పుష్ట ఋషులతో రమ్యంగా, స్వర్ణాభరణాలతో అలంకృతంగా.

Verse 29

संपुष्टमिष्टापूर्तानां धर्माणां नित्यकर्तृभिः । सदा संपन्नसस्यं च सुवसुक्षेत्रसंयुतम्

ఇష్ట‑పూర్త (యజ్ఞ‑దాన) ధర్మాలను నిత్యం ఆచరించువారిచే ఆ దేశము సదా పుష్టమై ఉంటుంది; ఎల్లప్పుడూ పంటల సమృద్ధితో, శ్రేష్ఠమైన సుసంపన్న క్షేత్రాలతో యుక్తమై ఉంటుంది।

Verse 30

सुदेशं सुप्रजं स्वस्थं सुतृणं बहुगोधनम् । देवतायतनानां च राजिभिः परिराजितम्

ఆ దేశము సుప్రదేశములతో, సత్ప్రజలతో, ఆరోగ్యసంపన్నముగా ఉంటుంది; అక్కడ మంచి గడ్డి, విస్తారమైన గోధనం ఉండి, దేవాలయాల వరుసలచే ప్రకాశిస్తుంది।

Verse 31

सुपूर्णा यत्र वै ग्रामाः सुवित्तर्द्धिविराजिताः । सुपुष्पकृत्रिमोद्यानाः सुस्वादुफलपादपाः

అక్కడ గ్రామాలు సర్వాంగపూర్ణమై జనసమృద్ధిగా ఉంటాయి, ధన‑ఐశ్వర్యంతో విరాజిల్లుతాయి; సుందర పుష్పాలతో నిండిన కృత్రిమ ఉద్యానాలు, మధురఫలదాయక వృక్షాలు ఉంటాయి।

Verse 32

सपद्मिनीककासारा यत्र राजंति भूमयः । सदंभा निम्नगा यत्र न यत्र जनता क्वचित्

ఎక్కడ భూములు కమలసరోవరాలు, కాసారాలతో ప్రకాశిస్తాయో; ఎక్కడ సదా జలసంపన్న నది ప్రవహిస్తుందో—అయినా అక్కడ ఎక్కడా జనులు కనబడరు।

Verse 33

कुलान्येव कुलीनानां वर्णानां नाधनानि च । विभ्रमो यत्र नारीषु न विद्वत्सु च कर्हिचित्

ఎక్కడ కులీనుల కులాలు కులీనములే, ఎక్కడ వర్ణములలో దారిద్ర్యం లేదు; అక్కడ స్త్రీలలోనూ, విద్వాంసులలోనూ ఎప్పుడూ ఆచారవిచలనం ఉండదు।

Verse 34

नद्यः कुटिलगामिन्यो न यत्र विषये प्रजाः । तमोयुक्ताः क्षपा यत्र बहुलेषु न मानवाः

యక్కడ నదులు వంకర మార్గాలలో ప్రవహిస్తాయో, ఆ దేశంలో స్థిరప్రజలు లేరు; యక్కడ రాత్రులు ఘోర తమస్సుతో నిండియుండి, అనేక చోట్ల మనుష్యులు కనబడరు।

Verse 35

रजोयुजः स्त्रियो यत्र नाधर्मबहुला नराः । धनैरनंधो यत्रास्ति जनो नैव च भोजने

యక్కడ స్త్రీలు ఋతుమతులై ఉంటారో, పురుషులు అధర్మంలో అధికంగా లీనమవరు; యక్కడ ధనంతో ఎవడూ అంధుడవడు, మరియు భోజనంలో జనులకు ఎప్పుడూ కొరత ఉండదు।

Verse 36

अनयः स्यंदनो यत्र न च वैराजपूरुषः । दंडः परशुकुद्दालवालव्यजनराजिषु

అక్కడ రథం అశ్వయుక్తం కాదు, ‘వైరాజ పురుషుడు’ కూడా కనిపించడు; బదులుగా దండాలు, పరశువులు, కుదాళ్లు, వాలాలు (పశుపుచ్ఛాలు), వ్యజనాలు (వీచికలు) వరుసలుగా దర్శనమిస్తాయి।

Verse 37

आतपत्रेषु नान्यत्र क्वचित्क्रोधोपरोधजः । अन्यत्राक्षिकवृंदेभ्यः क्वचिन्न परिदेवनम्

ఛత్రాల మధ్య తప్ప మరెక్కడా, ఎప్పుడైనా, క్రోధజనిత నియంత్రణ ఉద్భవించదు; తేనెటీగల గుంపుల మధ్య తప్ప మరెక్కడా విలాపధ్వని వినబడదు।

Verse 38

आक्षिका एव दृश्यंते यत्र पाशकपाणयः । जाड्यवार्ता जलेष्वेव स्त्रीमध्या एव दुर्बलाः

ఆ చోట చేతుల్లో పాశకాలు పట్టుకున్న జూదగాళ్లే మాత్రమే కనిపిస్తారు; వారి మాటలు జడంగా ఉంటాయి, వారు నీళ్లలోనే తిష్టవేస్తారు; స్త్రీల మధ్యలోనూ మధ్యభాగంలో బలహీనులే కనిపిస్తారు।

Verse 39

कठोरहृदया यत्र सीमंतिन्यो न मानवाः । औषधेष्वेव यत्रास्ति कुष्ठयोगो न मानवे

ఎక్కడ సీమంతినులు కఠినహృదయులై ఉంటారో, అక్కడ పురుషులు కనబడరు; మరియు ఎక్కడ కుష్ఠరోగం మందులలోనే ఉండి, మనుష్యులలో ఉండదో।

Verse 40

वेधो यत्र सुरत्नेषु शूलं मूर्तिकरेषु वै । कंपः सात्विकभावोत्थो न भयात्क्वापि कस्यचित्

ఎక్కడ శ్రేష్ఠ రత్నాలలో వెధ (చీల్చుట) జరుగుతుందో, మరియు మూర్తికారుల వద్ద త్రిశూలం ఉంటుందో; అక్కడ ఎవరికైనా ఎక్కడైనా కంపనం సాత్త్వికభావం వల్లనే, భయం వల్ల కాదు।

Verse 41

संज्वरः कामजो यत्र दारिद्र्यकलुषस्य च । दुर्ल्लभत्वं सदैवस्य सुकृतेन च वस्तुनः

ఎక్కడ కామజన్య సంజ్వరము మరియు దారిద్ర్యమూలమైన కలుషత ఉద్భవిస్తాయో; అక్కడ సుకృతంతో లభించే నిజమైన శుభవస్తువూ ఎల్లప్పుడూ దుర్లభమవుతుంది।

Verse 42

इभा एव प्रमत्ता वै युद्धे वीच्यो जलाशये । दानहानिर्गजेष्वेव तीक्ष्णा एव हि कंटकाः

యుద్ధంలో ఏనుగులూ మత్తుగా మారుతాయి, జలాశయంలో అలలూ లేస్తాయి; ఏనుగులలోనే మదరసం తగ్గిపోవడం జరుగుతుంది, ముళ్లు స్వభావతఃనే పదునైనవే।

Verse 43

बाणेषु गुणविश्लेषो बंधोक्तिः पुस्तके दृढा । स्नेहत्यागः खलेष्वेव न च वै स्वजने जने

బాణాలలో గుణం (దోరు) తంతువులుగా విడిపోతుంది, కానీ పుస్తకంలో బంధనం దృఢంగా ఉంటుంది; స్నేహత్యాగం దుష్టుల పట్ల మాత్రమే చేయాలి, స్వజనుల పట్ల కాదు।

Verse 44

तं देशं पालयामास लालयंल्लालिताः प्रजाः । धर्मं संस्थापयन्देशे दुष्टे दंडधरोपमः

ఆయన ఆ దేశాన్ని పాలించాడు; స్నేహంతో ప్రజలను లాలించాడు—ప్రజలూ లాలితులే; ఆ దేశంలో ధర్మాన్ని స్థాపించి, దండధారివలె దుష్టులను శిక్షించాడు।

Verse 45

एवं पालयतो देशं धर्मेण धरणीतलम् । सहस्रं च व्यतीयुर्वै वर्षाण्येकादश प्रभोः

ఇలా ఆ ప్రభువు ధర్మమార్గంలో రాజ్యాన్ని, ధరణీతలాన్ని పాలించుచుండగా, నిజంగా వెయ్యి పదకొండు సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి।

Verse 46

तत्र नीचजनाच्छ्रुत्वा सीताया अपमानताम् । स्वां च निंदां रजकतस्तां तत्याज रघूद्वहः

అక్కడ ఒక నీచుడి మాటల ద్వారా సీతాదేవి అపమానాన్ని విని, అలాగే ఒక రజకుని నుండి తనపై నిందను కూడా తెలుసుకొని, రఘువంశశ్రేష్ఠుడు రాముడు ఆమెను త్యజించాడు।

Verse 47

पृथ्वीं पालयमानस्य धर्मेण नृपतेस्तदा । सीतां विरहितामेकां निदेशेन सुरक्षिताम्

ఆ సమయంలో ధర్మమార్గంలో భూమిని పాలిస్తున్న రాజు ఉండగా, సీత విరహంతో ఒంటరిగా ఉండెను; అయినా ఆయన ఆజ్ఞచేత ఆమె రక్షింపబడింది।

Verse 48

कदाचित्संसदो मध्ये ह्यासीनस्य महामतेः । आजगाम मुनिश्रेष्ठः कुंभोत्पत्तिर्मुनिर्महान्

ఒకసారి, ఆ మహామతి సభ మధ్యలో ఆసీనుడై ఉండగా, కుంభజన్ముడైన మహాముని—మునిశ్రేష్ఠుడు—అక్కడికి వచ్చెను।

Verse 49

गृहीत्वार्घ्यं समुत्तस्थौ वसिष्ठेन समन्वितः । जनताभिर्महाराजो वार्धिशोषकमागतम्

అర్ఘ్యాన్ని స్వీకరించిన మహారాజు వశిష్ఠునితో కలిసి లేచి, ప్రజలతో కూడి సముద్రాన్ని శోషించువాడిగా వచ్చినవానిని దర్శించుటకు వెళ్లెను।

Verse 50

स्वागतेन सुसंभाव्य पप्रच्छ तमनामयम् । सुखोपविष्टं विश्रांतं बभाषे रघुनंदनः

యథోచిత గౌరవంతో స్వాగతించి రఘునందనుడు ఆయన క్షేమాన్ని అడిగెను; సుఖంగా కూర్చుని విశ్రాంతుడై ఉన్నవానిని చూసి పలికెను।