Kṛṣṇādi-mantra-varga-varṇana (Classification of Krishna and Related Mantras)

Verse 1

श्रीसनत्कुमार उवाच । अथ कृष्णस्य मंत्राणां वक्ष्ये भेदान् मुनीश्वर । यान्समाराध्य मनुजाः साधयंतीष्टमात्मनः ॥ १ ॥

శ్రీ సనత్కుమారుడు పలికెను—ఓ మునీశ్వరా! ఇప్పుడు నేను కృష్ణమంత్రాల భేదాలను చెప్పుదును; వాటిని సమ్యకంగా ఆరాధించిన మనుష్యులు తమ ఇష్టాన్ని సిద్ధి చేసుకుంటారు।

Verse 2

शक्तिश्रीमारपूर्वश्च श्रीशक्तिस्मरपूर्वकः । मारशक्तिरमापूर्वो दशार्णा मनवस्त्रयः ॥ २ ॥

దశార్ణాతో సంబంధమైన మూడు మనువులు చెప్పబడ్డారు—ఒకటి ‘శక్తి-శ్రీ-మార’ పూర్వకమైనది, రెండవది ‘శ్రీ-శక్తి-స్మర’ పూర్వకమైనది, మూడవది ‘మార-శక్తి-రమా’ పూర్వకమైనది।

Verse 3

मुनिः स्यान्ना रदच्छन्दो गायत्री देवता पुनः । कृष्णो गोविंदनामात्र सर्वकामप्रदो नृणाम् ॥ ३ ॥

ఋషి నారదుడు, ఛందస్సు గాయత్రీ; దేవత మళ్లీ శ్రీకృష్ణుడే—గోవింద నామధారి—మనుష్యులకు సమస్త కోరికలను ప్రసాదించువాడు।

Verse 4

चक्रैः पूर्ववदंगानि त्रयाणामपि कल्पयेत् । ततः किरीटमनुनाव्यापकं हि समाचरेत् ॥ ४ ॥

చక్రచిహ్నాలతో పూర్వవిధంగా మూడు రూపాల అంగాలను విన్యసించాలి. అనంతరం నియమిత ప్రమాణానుసారం విస్తారంగా వ్యాపించే కిరీటాన్ని యథావిధిగా నిర్మించాలి।

Verse 5

सुदर्शनस्य मनुना कुर्याद्दिग्बंधनं तथा । विंशत्यर्णोक्तवत्कुर्यादाद्ये ध्यानार्चनादिकम् ॥ ५ ॥

సుదర్శన మంత్రంతో దిక్‌బంధనాన్ని కూడా ఆచరించాలి. అలాగే ఇరవై అక్షరాల మంత్రంలో చెప్పినట్లే, ప్రారంభ ధ్యానం, అర్చన మొదలైన కర్మలను నిర్వహించాలి।

Verse 6

द्वितीये तु दशार्णोक्तं ध्यानपूजादिकं चरेत् । तृतीये तु हरिं ध्यायेत्समाहितमनाः सुधीः ॥ ६ ॥

రెండవ దశలో దశార్ణ విధానానుసారం ధ్యానం, పూజ మొదలైనవి ఆచరించాలి. మూడవ దశలో సమాహితచిత్తుడైన జ్ఞాని హరిని ధ్యానించాలి।

Verse 7

शखचक्रधनुर्बाणपाशांकुशधरारुणम् । दोर्भ्यां धृतं धमंतं च वेणुं कृष्णदिवाकरम् ॥ ७ ॥

అరుణవర్ణుడై శంఖ-చక్ర, ధనుస్సు-బాణాలు, పాశం, అంకుశం ధరించినవాడు; భుజాలతో వేణువును పట్టుకొని ఊదుతూ ఉన్న—ఆ కృష్ణ-దివాకర స్వరూప ప్రభువును భజిస్తాను।

Verse 8

एवं ध्यात्वा जपेन्मंत्रान्पञ्चलक्षं पृथक् सुधीः । जुहुयात्तद्दशांशेन पायसेन ससर्पिषा ॥ ८ ॥

ఇలా ధ్యానించి వివేకవంతుడు వేర్వేరుగా ఐదు లక్షల సార్లు మంత్రజపం చేయాలి. తరువాత ఆ సంఖ్యలో పదవ భాగమంత నెయ్యి కలిపిన పాయసంతో హోమం చేయాలి.

Verse 9

एवं सिद्धे मनौ मंत्री कुर्यात्काम्यानि पूर्ववत् । श्रीशक्तिकामः कृष्णाय गोविंदायाग्निसुन्दरी ॥ ९ ॥

ఇలా మంత్రం సిద్ధమైన తరువాత మంత్రసాధకుడు ముందుగా చెప్పినట్లే కామ్యకర్మలను చేయాలి. శ్రీశక్తిని కోరువాడు కృష్ణ—గోవింద—తో పాటు అగ్నిసుందరీని ఆహ్వానించాలి.

Verse 10

रव्यर्णो ब्रह्मगायत्रीकृष्णा ऋष्यादयोऽस्य तु । बीजैरमाब्धियुग्मार्णैः षडंगानि प्रकल्पयेत् ॥ १० ॥

ఈ మంత్రానికి రవ్యర్ణం ‘ర’; ఛందస్సు బ్రహ్మగాయత్రీ; దేవత శ్రీకృష్ణుడు. ఋషి మొదలైన మంత్రాంగాలను ‘అమా’, ‘అబ్ధి’, ‘యుగ్మ’ సూచించే అక్షరబీజాలతో షడంగన్యాసంగా విన్యసించాలి.

Verse 11

विंशत्यर्णोदितजपध्यानहोमार्चनादिकम् । किं बहूक्तेन मंत्रोऽयं सर्वाभीष्टफलप्रदः ॥ ११ ॥

ఇరవై అక్షరాల విధానంలో జపం, ధ్యానం, హోమం, అర్చన మొదలైనవి బోధించబడ్డాయి. ఇంకా ఏమి చెప్పాలి? ఈ మంత్రం సమస్త ఇష్టఫలాలను ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 12

श्रीशक्तिस्मरपूर्वोगजन्मा शक्तिरमांतिकः । दशाक्षरः स एवादौ प्रोक्तः शक्तिरमायुतः ॥ १२ ॥

ఈ మంత్రం శ్రీశక్తి స్మరణపూర్వక సంయోగం నుండి జన్మించింది; ఇది రమా (లక్ష్మీ) సమీపంలోని శక్తి. ఇదే మొదట చెప్పబడిన దశాక్షరి మంత్రం—రమాతో యుక్తమైన శక్తి.

Verse 13

मन्त्रौ षोडशरव्यार्णौ चक्रैरंगानि कल्पयेत् । वरदाभयहस्ताभ्यां श्लिष्यँतं स्वांगके प्रिये ॥ १३ ॥

షోడశ బీజాక్షరములైన ఆ రెండు మంత్రాలతో, విధిగా చక్రరచనల ద్వారా దేవతా అంగాలను కల్పించాలి. ఓ ప్రియే, వరదాభయ ముద్రలతో చేతులు కలిగి తన దేహాన్ని ఆలింగనం చేస్తున్న ప్రభువును ధ్యానించాలి.

Verse 14

पद्मोत्पलकरे ताभ्यां श्लिष्टं चक्रदरोज्वलम् । ध्यात्वैवं प्रजपेल्लक्षदशकं तद्दशांशतः ॥ १४ ॥

రెండు చేతుల్లో పద్మం, నీలోత్పలం ధరించి, చక్ర-శంఖాలతో ప్రకాశించే ప్రభువును ఇలా ధ్యానించి, ఒక లక్ష పది వేల జపం చేయాలి; అనంతరం దాని దశాంశాన్ని హోమాదిగా సమర్పించాలి.

Verse 15

आज्यैर्हुत्वा ततः सिद्धौ भवेतां मन्त्रनायकौ । सर्वकामप्रदौ सर्वसंपत्सौभगाग्यदौ नृणाम् ॥ १५ ॥

తర్వాత నెయ్యితో హోమం చేసినప్పుడు ఆ రెండు మంత్రాలు సిద్ధించి మంత్రనాయకులవుతాయి. అవి మనుష్యులకు సమస్త కోరికలను ప్రసాదించి, అన్ని సంపదలను ఇచ్చి, సౌభాగ్యమూ శుభగతినీ అనుగ్రహిస్తాయి.

Verse 16

अष्टादशार्णः कामांतो मनुः सुतधनप्रदः । नारदोऽस्य मुनिश्छंदो गायत्री देवता मनोः ॥ १६ ॥

ఇది అష్టాదశాక్షర ‘కామాంత’ మను; ఇది సంతానం మరియు ధనాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. ఈ మంత్రానికి ఋషి నారదుడు, ఛందస్సు గాయత్రీ, మరియు దేవత మంత్రాధిష్ఠిత దేవుడు.

Verse 17

कृष्णः कामो बीजमुक्तं शक्तिर्वह्निप्रिया मता । षड्वीर्याढ्येन बीजेन षडंगानि समाचरेत् ॥ १७ ॥

‘కృష్ణ’నే కామబీజమని, బీజమంత్రస్వరూపమని చెప్పబడింది. ‘శక్తి’ అగ్నికి ప్రియమని భావించబడుతుంది. ఆరు వీర్యాలతో యుక్తమైన ఈ బీజంతో మంత్రంలోని షడంగాలను విధిగా ఆచరించాలి.

Verse 18

पाणौ पायसपक्वं च दक्षे हैयंगवीनकम् । वामे दधद्दिव्यदिगंबरो गोपीसुतोऽवतु ॥ १८ ॥

దివ్య ఆకాశసమ వస్త్రధారి గోపీసుతుడు శ్రీకృష్ణుడు మమ్మల్ని రక్షించుగాక—చేతిలో పాయసం, కుడిచేతిలో ప్రాతఃకాల నవనీతం, ఎడమచేతిలో దధి ధరించి।

Verse 19

ध्यात्वैवं प्रजपेन्मंत्रं द्वात्रिंशल्लक्षमानतः । दशांशं जुहुयादग्नौ सिताढ्येन पयोंऽधसा ॥ १९ ॥

ఇలా ధ్యానించి మంత్రాన్ని ముప్పై రెండు లక్షల సంఖ్య మేర జపించాలి; ఆపై దాని పదవ భాగాన్ని చక్కెర కలిపిన పాల హవిస్సుతో పవిత్ర అగ్నిలో హోమం చేయాలి।

Verse 20

पूर्वोक्तवैष्णवे पीठे यजेदष्टादशार्णवत् । पद्मस्थं कृष्णमभ्यर्च्य तर्पयेत्तन्मुखांबुजे ॥ २० ॥

ముందుగా చెప్పిన వైష్ణవ పీఠంపై అష్టాదశాక్షరీ విధానానుసారం పూజ చేయాలి; పద్మాసనస్థ శ్రీకృష్ణుని అభ్యర్చించి, ఆయన పద్మముఖంలో (పవిత్ర జలమార్గంగా ఆయన సన్నిధికి) తర్పణం సమర్పించాలి।

Verse 21

क्षीरेण कदलीपक्कैर्दध्ना हैयंगवेन च । पुत्रार्थी तर्पयेदेवं वत्सराल्लभते सुतम् ॥ २१ ॥

పాలు, పండిన అరటిపండ్లు, దధి మరియు ప్రాతఃకాల నవనీతంతో పుత్రార్థి ఈ విధంగా తర్పణం చేయాలి; ఒక సంవత్సరంలోనే అతడు కుమారుని పొందుతాడు।

Verse 22

यद्यदिच्छति तत्सर्वं तर्पणादेव सिद्ध्यति । वाक्कामो ङेयुतं कृष्णपदं माया ततः पगरम् ॥ २२ ॥

మనిషి ఏది ఏది కోరుకుంటాడో అది అంతా తర్పణం ద్వారానే సిద్ధిస్తుంది; దానివల్ల వాక్సిద్ధి, కామసిద్ధి కలుగుతాయి, మరియు శ్రీకృష్ణ పాదాశ్రయంతో అనంతరం మాయ జయించబడుతుంది।

Verse 23

गोविंदाय रमा पश्चाद्दशार्णं च समुद्धरेत् । मनुस्वरयुतौ सर्गयुक्तौ भृगुतदूर्द्धूगौ ॥ २३ ॥

“గోవిందాయ” అని జపించిన తరువాత “రమా” అని పలికి, ఆపై దశాక్షరీ మంత్రాన్ని జోడించాలి. అది అనుస్వారంతో, ‘స’తో సంయుక్తంగా, ‘సర్గ’తో యుక్తంగా, పై భాగంలో ‘భృగు’ స్వరవిధానాన్ని ఉంచి శాస్త్రోక్తంగా ఉచ్చరించాలి।

Verse 24

द्वाविंशत्यक्षरो मन्त्रो वागीशत्वप्रदायकः । ऋषिः स्यान्नारदश्छन्दो गायत्री देवता पुनः ॥ २४ ॥

ఇది ఇరవై రెండు అక్షరాల మంత్రం; వాక్ప్రభుత్వం, వాగీశత్వాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. దీని ఋషి నారదుడు, ఛందస్సు గాయత్రీ, దేవత కూడా అదే (పూర్వోక్త) అని చెప్పబడింది।

Verse 25

विद्याप्रदश्च गोपालः कामो बीजं प्रकीर्तितम् । शक्तिस्तु वाग्भवं विद्याप्राप्तये विनियोजना ॥ २५ ॥

‘గోపాల’ుడు విద్యను ప్రసాదించేవాడిగా ప్రకటించబడాడు; ‘కామ’ము బీజమని చెప్పబడింది. శక్తి ‘వాగ్భవ’; విద్యాప్రాప్తి కోసం ఇదే దీని వినియోగం।

Verse 26

वामोर्द्ध्वहस्ते दधतं विद्यापुस्तकमुत्तमम् । अक्षमालां च दक्षोर्द्ध्वस्फाटिकीं मातृकामयीम् ॥ २६ ॥

ఆయన ఎత్తిన ఎడమ చేతిలో ఉత్తమ విద్యాపుస్తకాన్ని ధరించాడు; ఎత్తిన కుడి చేతిలో మాతృకాక్షరమయమైన స్ఫటిక అక్షమాలను ధరించాడు।

Verse 27

शब्दब्रह्म मयं वेणुमधः पाणिद्वये पुनः । गायत्रीगीतवसनं श्यामलं कोमलच्छविम् ॥ २७ ॥

మళ్లీ నేను దర్శించాను—శబ్దబ్రహ్మమయమైన వేణువును ఆయన రెండు చేతులతో క్రింద ధరించాడు; గాయత్రీగీతరూప వస్త్రంతో ఆవృతుడై, శ్యామవర్ణుడుగా, కోమల కాంతితో ప్రకాశించాడు।

Verse 28

बर्हावतंसं सर्वज्ञं सेवितं मुनिपुंगवैः । ध्यात्वैवं प्रमदावेशविलासं भुवनेश्वरम् ॥ २८ ॥

ఇలా మయూరపిచ్ఛమకుటధారి, సర్వజ్ఞుడు, మునిశ్రేష్ఠులచే సేవింపబడినవాడు, సుందరీమణుల దివ్యానంద లీలావిలాసంలో విహరించే భువనేశ్వరుని ధ్యానించి భక్తితో ఆచరించాలి।

Verse 29

वेदलक्षं जपेन्मंत्रं किंशुकैस्तद्दशांशतः । हुत्वा तु पूजयेन्मन्त्री विंशत्यर्णविधानतः ॥ २९ ॥

మంత్రాన్ని లక్షసార్లు జపించాలి; తరువాత దాని దశాంశముగా కింశుక (పలాశ) పుష్పాలతో హోమం చేసి, సాధకుడు వింశత్యర్ణ (ఇరవై అక్షర) మంత్రవిధాన ప్రకారం పూజ చేయాలి।

Verse 30

एवं यो भजते मन्त्रं भवेद्वागीश्वरस्तु सः । अदृष्टान्यपि शास्त्राणि तस्य गंगातरंगवत् ॥ ३० ॥

ఇలా ఈ మంత్రాన్ని భజించే వాడు వాగీశ్వరుడవుతాడు; చూడని శాస్త్రాలూ అతనిలో గంగ తరంగాలవలె సహజంగా ఉద్భవిస్తాయి।

Verse 31

तारः कृष्णयुगं पश्चान्महाकृष्ण इतीरयेत् । सर्वज्ञ त्वंप्रशंशब्दांते सीदमेऽग्निश्च मारम् ॥ ३१ ॥

తర్వాత ‘తార’ అని, ఆపై ‘కృష్ణయుగం’ అని, అనంతరం ‘మహాకృష్ణ’ అని ఉచ్చరించాలి. చివర ‘సర్వజ్ఞా, నీవు…’ వంటి స్తుతిశబ్దాలు, అలాగే ‘సీదమే’, ‘అగ్ని’, ‘మార’ అని కూడా పలకాలి।

Verse 32

णांति विद्येश विद्यामाशु प्रयच्छ ततश्च मे । त्रयस्त्रिंशदक्षरोऽयं महाविद्याप्रदोमनुः ॥ ३२ ॥

‘ఓ విద్యేశా! నాకు విద్యను త్వరగా ప్రసాదించు’ అని పలకాలి; తదనంతరం ఈ ముప్పైమూడు అక్షరాల మంత్రం మహావిద్యను ప్రసాదించేది.

Verse 33

नारदोऽस्य मुनिश्छन्दोऽनुष्टुम् कृष्णोऽस्य देवता । पादैः सर्वेण पंचांगं कृत्वा ध्यायेत्ततो हरिम् ॥ ३३ ॥

ఈ మంత్రానికి ఋషి నారదుడు, ఛందస్సు అనుష్టుప్, దేవత శ్రీకృష్ణుడు. పంచాంగ విధులను సంపూర్ణంగా చేసి అనంతరం హరిని ధ్యానించాలి।

Verse 34

दिव्योद्याने विवस्वत्प्रतिममणिमये मण्डपे योगपीठे मध्ये यः सर्ववेदांतमयसुरतरोः संनिविष्टो मुकुन्दः । वेदैः कल्पद्रुरूपैः शिखरिशतसमालंबिकोशैश्चतुर्भिर्न्यायैस्तर्कैपुराणैः स्मृतिभिरभिवृतस्तादृशैश्चामराद्यैः ॥ ३४ ॥

దివ్య ఉద్యానంలో, సూర్యసమాన కాంతిగల మణిమయ మండపంలోని యోగపీಠంపై, సమస్త వేదాంతసారరూప కల్పతరువు మధ్యలో ముకుందుడు ఆసీనుడై ఉన్నాడు. వేదాలు కల్పద్రుమరూపంగా, నాలుగు న్యాయ-తర్కాలు, పురాణాలు, స్మృతులు చామరాది రాజచిహ్నాలవలె ఆయనను పరివేష్టిస్తున్నాయి।

Verse 35

दद्याद्बिभ्रत्कराग्रैरपि दरमुरलीपुष्पबाणेक्षुचापानक्षस्पृक्पूर्णकुंभौ स्मरललितवपुर्दिव्यभूषांगरागः । व्याख्यां वामे वितन्वन् स्फुटरुचिरपदो वेणुना विश्वमात्रे शब्दब्रह्मोद्भवेन श्रियमरुणरुचिर्बल्लवीवल्लभो नः ॥ ३५ ॥

వేళ్ల అగ్రభాగాలతో మృదునాద మురళి, పుష్పబాణాలు-ఇక్షుచాపం, అలాగే నేత్రాలను తాకే రెండు నిండిన కుంభాలను ధరించినవాడు; కామదేవునివలె లలితమైన దివ్యవపువు, దివ్యాభరణాలు సుగంధ అంగరాగాలతో అలంకృతుడు; ఎడమచేతితో వ్యాఖ్యను విస్తరింపజేస్తూ, శబ్దబ్రహ్మజనిత వేనువు స్పష్ట మధుర స్వరాలతో విశ్వమాతకు ఉపదేశించువాడు—అరుణకాంతి గోపికావల్లభుడు మాకు శ్రీసంపదను ప్రసాదించుగాక।

Verse 36

एवं ध्यात्वा जपेल्लक्षं दशांशं पायसैर्हुनेत् । अष्टादशार्णवत्कुर्याद्यजनं चास्य मन्त्रवित् ॥ ३६ ॥

ఇలా ధ్యానించి మంత్రాన్ని ఒక లక్షసార్లు జపించాలి; తరువాత దాని దశాంశాన్ని పాయసంతో అగ్నిలో హోమం చేయాలి. మంత్రవేత్త అష్టాదశార్ణ మంత్ర విధానమున ప్రకారం దీనికి యజన-పూజన కూడా చేయాలి।

Verse 37

तारो नमो भगवते नन्दपुत्राय संवदेत् । आनन्दवपुषे दद्यादृशार्णं तदनंतरम् ॥ ३७ ॥

ప్రణవం (తారక) ఉచ్చరించి ‘నందపుత్రుడైన భగవంతునికి నమస్కారం’ అని పలకాలి. అనంతరం ఆనందస్వరూపుడైన ప్రభువునకు వెంటనే ‘ఋశ’ అక్షరాన్ని జోడించాలి।

Verse 38

अष्टाविंशतिवर्णोऽयं मंत्रः सर्वेष्टदायकः । नंदपुत्रपदं ङेंतं श्यामलांगपदं तथा ॥ ३८ ॥

ఈ ఇరవై ఎనిమిది వర్ణాల మంత్రం సమస్త ఇష్టఫలప్రదం. ఇందులో ‘నందపుత్ర’ పదమును, అలాగే ‘శ్యామలాంగ’ పదమును కలిగి ఉంది॥३८॥

Verse 39

तथा बालवपुःकृष्णं गोविंदं च तथा पुनः । दशार्णोऽतो भवेन्मंत्रो द्वात्रिंशदक्षरान्वितः ॥ ३९ ॥

అదేవిధంగా ‘బాలవపుః శ్యామ కృష్ణ’ అనే పదమును, మరల ‘గోవింద’ పదమును చేర్చితే ఈ మంత్రం దశార్ణమై, ధ్వనిరూపంలో ముప్పై రెండు అక్షరాలతో యుక్తమవుతుంది॥३९॥

Verse 40

अनयोर्नारदऋषिश्छंदस्तूष्णिगनुष्टुभौ । देवता नन्दपुत्रस्तु विनियोगोऽखिलाप्तये ॥ ४० ॥

ఈ రెండు మంత్రాలకు ఋషి నారదుడు; ఛందస్సులు తూష్ణిక్ మరియు అనుష్టుప్. దేవత నందపుత్రుడు శ్రీకృష్ణుడు; వినియోగం సమస్త ఇష్టసిద్ధి కొరకు॥४०॥

Verse 41

चक्रैः पंचांगमर्चास्यादंगदिक्पालहेतिभिः । दक्षिणे रत्नचषकं वामे सौवर्णनेत्रकम् ॥ ४१ ॥

అర్చామూర్తిని పంచాంగరూపంగా ధ్యానించాలి—అవయవాలపై చక్రచిహ్నాలు ఉండాలి; అంగదాది ఆభరణాలతో శోభించాలి; దిక్పాలుల ఆయుధాలతో సుసజ్జితమై ఉండాలి. కుడిచేతిలో రత్నచషకం, ఎడమచేతిలో సువర్ణనేత్రకం ఉండాలి॥४१॥

Verse 42

करे दधानं देवीभ्यां श्लिष्टं संचिंतयेद्विभुम् । लक्षं जपो दशांशेन जुहुयात्पायसेन तु ॥ ४२ ॥

సర్వవ్యాపి ప్రభువును ధ్యానించాలి—ఆయన చేతిలో (అభీష్ట చిహ్నం) ధరించి, రెండు దేవీమూర్తుల ఆలింగనంతో యుక్తుడై ఉన్నట్లు. మంత్రాన్ని ఒక లక్ష జపించి, దాని దశాంశాన్ని పాయసంతో హోమం చేయాలి॥४२॥

Verse 43

एताभ्यां सिद्धमंत्राभ्यां मंत्री कुर्याद्यथेप्सितम् । प्रणवः कमला माया नमो भगवते ततः ॥ ४३ ॥

ఈ రెండు సిద్ధమంత్రాలతో మంత్రసాధకుడు కోరిన ఫలాన్ని సాధించాలి. ముందుగా ప్రణవం ‘ఓం’, తరువాత ‘కమలా’ ‘మాయా’, ఆపై ‘నమో భగవతే’ అని జపించాలి।

Verse 44

नंदपुत्राय तत्पश्चाद्बालान्ते वपुषे पदम् । ऊनविंशतिवर्णोऽयं मुनिर्ब्रह्मा समीरितः ॥ ४४ ॥

ఆపై ‘నందపుత్రాయ’ అనే పదాన్ని చేర్చాలి; ‘బాల’ అనే పదాంతంలో కనిపించే రూపానుసారంగా ‘వపుషే’ పదాన్ని ఉంచాలి. ఈ మంత్రం పందొమ్మిది అక్షరాలది అని ముని బ్రహ్మ ప్రకటించాడు।

Verse 45

छंदोऽनुष्टुप् देवता च कृष्णो बालवपुः स्वयम् । मन्त्रोऽयं सर्वसंपत्तिसिद्धये सेव्यते बुधैः ॥ ४५ ॥

దీనికి ఛందస్సు అనుష్టుప్; దేవత స్వయంగా బాలరూప శ్రీకృష్ణుడు. సమస్త సంపదలు, సిద్ధులు పొందుటకు జ్ఞానులు ఈ మంత్రాన్ని సేవిస్తారు।

Verse 46

तारो ह्यद्भगवानङेंतो रुक्मिणीवल्लभाय च । वह्निजायावधिः प्रोक्तो मंत्रः षोडशवर्णवान् ॥ ४६ ॥

‘తార’ అక్షరంతో ప్రారంభమై ‘వహ్నిజాయా’తో ముగియు ఈ పదహారు అక్షరాల మంత్రం రుక్మిణీవల్లభ భగవంతునికి ఉద్దేశించినదిగా బోధించబడింది।

Verse 47

नारदोऽस्य मुनिश्छन्दोऽनुष्टुप् च देवता मनोः । रुक्मिणीवल्लभश्चंद्रदृग्वेदांगाक्षिवर्णकैः । पञ्चांगानि प्रकुर्वीत ततो ध्यायेत्सुरेश्वरम् ॥ ४७ ॥

ఈ (మంత్ర/క్రియ)కు ఋషి నారదుడు; ఛందస్సు అనుష్టుప్; దేవత మనోః. ‘రుక్మిణీవల్లభ’, ‘చంద్ర’, ‘దృక్’, ‘వేదాంగ’, ‘అక్షి’, ‘వర్ణ’ అని సూచించిన అక్షరాలతో పంచాంగ న్యాసాన్ని నిర్మించి, అనంతరం దేవాధిదేవుని ధ్యానించాలి।

Verse 48

तापिच्छच्छविरंकगां प्रियतमां स्वर्णप्रभामंबुजप्रोद्यद्दामभुजां स्ववामभुजयाश्लिष्यन्स्वचित्ताशया । श्लिष्यंतीं स्वयमन्यहस्तविलत्सौवर्णवेत्रश्चिरं पायान्नः सुविशुद्धपीतवसनो नानाविभूषो हरिः ॥ ४८ ॥

నిర్మల పీతాంబరధారి, నానావిధ ఆభరణాలతో విభూషితుడైన శ్రీహరి దీర్ఘకాలం మమ్మల్ని రక్షించుగాక. ఆయన వామభుజంతో ప్రియతమ శ్రీలక్ష్మీని ప్రేమతో ఆలింగనం చేస్తాడు—ఆమె తమాలాంకురంలా శ్యామవర్ణ, స్వర్ణప్రభతో దీప్త, పద్మసమాన, ప్రకాశించే మాలలతో శోభితమైన భుజాలుగలది; మరొక చేతిలో మెరిసే స్వర్ణదండాన్ని ధరించెను.

Verse 49

ध्यात्वैवं प्रजपेल्लक्षं रक्तैः पद्मैर्दशांशतः ॥ ४९ ॥

ఇలా ధ్యానించి ఒక లక్ష మంత్రజపం చేయాలి; జపం యొక్క దశాంశంగా ఎర్ర పద్మాలను అర్పించి పూజాహుతి సమర్పించాలి.

Verse 50

त्रिमध्वक्तैर्हुनेत्पीठे पूर्वोक्ते पूजयेद्धरिम् । अंगैर्नारदमुख्यैश्च लोकेशैश्च तदायुधैः ॥ ५० ॥

ముందుగా చెప్పిన పీఠంపై త్రిమధు (మూడు మధుర ద్రవ్యాలు)తో హోమం చేసి, అనంతరం హరిని పూజించాలి—ఆయన అంగాలతో కూడి, నారద ప్రధాన భక్తులతో కూడి, అలాగే లోకపాలకులు మరియు వారి వారి ఆయుధాలతో కూడి.

Verse 51

एवं सिद्धो मनुर्दद्यात्सर्वान्कामांश्च मंत्रिणे । लीलादंडपदाब्जोऽपि जनसंसक्तदोः पदम् ॥ ५१ ॥

ఇలా సంపూర్ణంగా సిద్ధుడైన రాజు తన మంత్రికి సమస్త న్యాయమైన కోరికలను ప్రసాదించాలి; ఎందుకంటే శిక్షాదండాన్ని లీలగా ధరించే కమలపాదములు కూడా ప్రజాసేవలో నిమగ్నమైన భుజాల ఆధారంపైనే నిలుస్తాయి.

Verse 52

दंडांते वा धरावह्निरधीशाढ्योऽथ लोहितः । मेघश्यामपदं पश्चाद्भगवान् सलिलंसदृक् ॥ ५२ ॥

దండాంతంలో ధరాధార అగ్ని స్థితమై ఉంటుంది; ఆపై అధీశ్వర్యసంపన్నమైన లోహిత వర్ణం. తరువాత భగవాన్ మేఘశ్యామ (నీలశ్యామ) పదాన్ని గ్రహించి, అనంతరం జలసమాన వర్ణంగా ప్రకాశిస్తాడు.

Verse 53

विष्णो इत्युक्त्वा ठद्वयं स्यादेकोनत्रिंशदर्णवान् । नारदोऽस्य मुनिश्छंदोऽनुष्टुप् च देवता मनोः ॥ ५३ ॥

“విష్ణో” అని ఉచ్చరించి, తరువాత ‘ఠ’ అనే ద్వయాక్షరాన్ని రెండుసార్లు కలపాలి; అలా మంత్రం ఇరవై తొమ్మిది అక్షరాలుగా ఉంటుంది. ఈ మంత్రానికి ఋషి నారదుడు, ఛందస్సు అనుష్టుప్, దేవత మనువు.

Verse 54

लीलादंडहरिः प्रोक्तो मन्वब्धधियुगवह्निभिः । वेदैः पंचां गकं भागैर्मंत्रवर्णोत्थितैः क्रमात् ॥ ५४ ॥

మంత్రవర్ణాల నుండి క్రమంగా ఉద్భవించిన భాగాల ద్వారా, వేదాధారంగా ఉన్న పంచాంగ (ఐదు విభాగాలు) మరియు మన్వంతర, సముద్ర, ధీ, యుగ, అగ్ని అనే సంఖ్యాసూచకాల ప్రకారం “లీలాదండహరి” అనే నామం ప్రకటించబడింది.

Verse 55

संमोहयंश्च निजवामकरस्थलीलादंडेन गोपयुवतीः परसुंदरीश्च । दिश्यन्निजप्रियसखांसगंदक्षहस्तो देवश्रियं निहतकंस उरुक्रमो नः ॥ ५५ ॥

ఎడమ చేతి అరచేతిపై నిలిచిన లీలాదండంతో గోపయువతులను, పరమసుందరీలను మోహింపజేసి, ప్రియసఖుల గండదేశంపై కుడిచేతిని ఉంచి దివ్యశ్రీని ప్రసాదించే—కంసవధకుడు ఉరుక్రముడు మాపై అనుగ్రహించుగాక.

Verse 56

लक्षं जपो दशांशेन जुहुयात्तिलतण्डुलैः । त्रिमध्वक्तैस्ततोऽभ्यर्चेदंगं दिक्पालहेतिभिः ॥ ५६ ॥

ఒక లక్ష జపం చేయాలి; తరువాత దాని దశాంశంగా నువ్వులు మరియు బియ్యపు గింజలతో అగ్నిలో ఆహుతులు సమర్పించాలి. ఆపై త్రిమధుతో అభిషేకించి, దిక్పాలులు మరియు వారి ఆయుధాలతో కూడి మంత్రాంగాలను పూజించాలి.

Verse 57

लीलादंड हरिं यो वै भजते नित्यमादरात् । स सर्वैः पूज्यते लोकैस्तस्य गेहे स्थिरा रमा ॥ ५७ ॥

లీలాదండధారి హరిని ఎవడు నిత్యం ఆదరంతో భజిస్తాడో, అతడు సమస్త లోకాలచే పూజింపబడతాడు; అతని గృహంలో రమా (లక్ష్మీ) స్థిరంగా నివసిస్తుంది.

Verse 58

सद्यारूढा स्मृतिस्तोयं केशवाढ्यधरायुगम् । भयाग्निवल्लभामंत्रः सप्तार्णः सर्वसिद्धिदः ॥ ५८ ॥

క్షణమాత్రంలో ఉద్భవించే స్మృతి దాని ‘జలం’; కేశవనామంతో సమృద్ధమైన దాని అధరయుగ్మం. ‘భయాగ్ని-వల్లభా’ అనే సప్తాక్షర మంత్రం సర్వసిద్ధులను ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 59

ऋषिः स्यान्नारदश्छंदो उष्णिग्गोवल्लमस्य तु । देवतापूर्ववच्चक्रैः पञ्चांगानि तु कल्पयेत् ॥ ५९ ॥

గోవల్లమ మంత్రానికి ఋషి నారదుడు, ఛందస్సు ఉష్ణిక్. దేవత పూర్వోక్తమే; చక్రాలతో కూడి దీని పంచాంగాలను విన్యసించాలి.

Verse 60

ध्येयो हरिः सकपिलागणमध्यसंस्थस्ता आह्वयन्दधद्दक्षिणदोस्थवेणुम् । पाशं सयष्टिमपरत्र पयोदनीलः पीताम्बराहिरिपुपिच्छकृतावतंसः ॥ ६० ॥

హరిని ధ్యానించాలి—కపిలుడు మరియు అతని పరివారమధ్య నిలిచి, ఆహ్వానిస్తూ, కుడిచేతిలో వేణువును ధరించి. మరో చేతిలో దండంతో కూడిన పాశాన్ని మోసి; మేఘశ్యామవర్ణుడు, పీతాంబరధారి, శిరోభూషణంగా నెమలిపింఛం ధరించినవాడు.

Verse 61

सप्तलक्षं जपेन्मंत्रं दशांशं जुहुयात्ततः । गोदुग्धैः पूजयेत्पीठे स्यादंगैः प्रथमावृतिः ॥ ६१ ॥

మంత్రాన్ని ఏడు లక్షల సార్లు జపించాలి; ఆపై దాని దశాంశం హోమం చేయాలి. తరువాత గోక్షీరంతో పీఠంపై పూజ చేయాలి. ఈ అంగక్రియలతో ప్రథమావృతీ సిద్ధిస్తుంది.

Verse 62

सुवर्णपिंगलां गौरपिंगलां रक्तपिंगलाम् । गुडपिंगां बभ्रुवर्णां चोत्तमां कपिलां तथा ॥ ६२ ॥

సువర్ణపింగళ, గౌరపింగళ, రక్తపింగళ; గుడపింగళ, బభ్రువర్ణ, ఉత్తమ, అలాగే కపిలా—ఇవి పేర్కొన్న రకాలు.

Verse 63

चतुष्कपिङ्गलां पीतपिङ्गलां चोत्तमां शुभाम् । गोगणाष्टकमभ्यर्च्य लोकेशानुयुधैर्युतान् ॥ ६३ ॥

నాలుగు పింగళ గోవులు, పీత-పింగళ గోవులు, అలాగే ఉత్తమమైన శుభమైన గోవులు—ఈ గోగణ-అష్టకాన్ని విధివిధానంగా ఆరాధించి, తరువాత తమ తమ అనుయోధులతో కూడిన లోకపాలకులను (లోకేశులను) పూజించాలి।

Verse 64

संपूज्यैवं मनौ सिद्धे कुर्यात्काम्यानि मंत्रवित् । अष्टोत्तरसहस्रं यः पयोभिर्दिनशो हुनेत् ॥ ६४ ॥

ఇలా సమ్యకంగా పూజించి, మంత్రం సిద్ధి పొందిన తరువాత మంత్రవేత్త కోరిన ఫలార్థం కామ్యకర్మలను చేయాలి। ఎవడు ప్రతిదినం పాలతో వెయ్యి ఎనిమిది ఆహుతులు హోమంలో అర్పిస్తాడో, అతడు అభీష్ట ఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 65

पक्षात्सगोगणो मुक्तो दशार्णे चाप्ययं विधिः । तारो हृद्भगवान् ङेंतः श्रीगोविंदस्तथा भवेत् ॥ ६५ ॥

గోగణ సమూహాన్ని ‘పక్ష’ విన్యాసం నుండి విడిపించినప్పుడు, ఇదే విధానం దశార్ణ (దశాక్షరి) రూపంలోనూ వర్తిస్తుంది. హృదయంలో ‘తార’ అక్షరాన్ని భగవానుగా స్థాపించి, చివర అనుస్వార (నాసిక్య ధ్వని)ను నిబద్ధం చేస్తే—అది శ్రీగోవింద మంత్రంగా అవుతుంది।

Verse 66

द्वादशार्णो मनुः प्रोक्तो नारदोऽस्य मुनिर्मतः । छंदः प्रोक्तं च गायत्री श्रीगोविन्दोऽस्य देवता । चन्द्राक्षियुगभूतार्णैः सर्वैः पंचांगकल्पनम् ॥ ६६ ॥

ఈ మంత్రం ద్వాదశార్ణ (పన్నెండు అక్షరాల) మనువుగా చెప్పబడింది; దీని ఋషి నారదుడు అని భావిస్తారు. ఛందస్సు గాయత్రీ, దేవత శ్రీగోవిందుడు. చంద్ర, అక్షి, యుగ, భూత—ఈ లెక్కల ప్రకారం అన్ని అక్షరాలతో పంచాంగ-కల్పన (ఐదు అంగాల విన్యాసం) నిర్మించాలి।

Verse 67

ध्यायेत्कल्पद्रुमूलाश्रितमणिविलसद्दिव्यसिंहासनस्थं मेघश्यामं पिशंगांशुकमतिसुभगं शंखरेत्रे कराभ्याम् ॥ ६७ ॥

కల్పవృక్ష మూలాల ఆశ్రయంలో ఉన్న మణివిలసిత దివ్య సింహాసనంపై ఆసీనుడై, మేఘశ్యామ వర్ణుడై, అత్యంత మనోహరుడై, పిశంగ వస్త్రధారుడై, రెండు చేతుల్లో శంఖం చక్రం ధరించిన ప్రభువును ధ్యానించాలి।

Verse 68

बिभ्राणं गोसहस्रैर्वृतममरपतिं प्रौढहस्तैककुंभप्रश्चोतत्सौधधारास्नपितमभिनवांभोजपत्राभनेत्रम् ॥ ६८ ॥

అతడు దేవాధిపతిని దర్శించాడు—వేల గోవుల మధ్య పరివృతుడై, ఎత్తైన సౌధం నుండి ప్రవహించే జలధారలతో స్నానింపబడుతూ, బలమైన చేతి ఒకే కుంభాన్ని ఒలిపి నీరు పోస్తుండగా; ఆయన నేత్రాలు నూతనంగా వికసించిన కమలపత్రాల వలె ఉన్నాయి।

Verse 69

रविलक्षं जपेन्मंत्रं दुग्धैर्हुत्वा दशांशतः । यजेच्च पूर्ववद्गोष्ठस्थितं वा प्रतिमादिषु ॥ ६९ ॥

మంత్రాన్ని ఒక లక్షసార్లు జపించాలి; ఆ సంఖ్యలో దశాంశమంత పాలను ఆహుతులుగా హోమం చేయాలి. అనంతరం పూర్వవిధంగా పూజించాలి—గోష్ఠంలో (గోశాలలో) స్థాపిత దేవతను గాని, ప్రతిమాది ప్రతిష్ఠిత రూపాలను గాని।

Verse 70

पूर्वोक्ते वैष्णवे पीठे मूर्तिं संकल्प्य मूलतः । तत्रावाह्य यजेत्कृष्णं गुरुपूजनपूर्वकम् ॥ ७० ॥

పూర్వోక్త వైష్ణవ పీఠంపై మూలం నుంచే మూర్తిని సంకల్పించాలి; ఆపై అక్కడ శ్రీకృష్ణుని ఆవాహన చేసి, గురుపూజను ముందుగా చేసి, ఆయనను ఆరాధించాలి।

Verse 71

रुक्मिणीं सत्यभामां च पार्श्वयोरिंद्रमग्रतः । पृष्ठतः सुरभिं चेष्ट्वा केसरेष्वंगपूजनम् ॥ ७१ ॥

రెండు పార్శ్వాలలో రుక్మిణీ, సత్యభామలను స్థాపించాలి; ముందుగా ఇంద్రుని, వెనుక సురభిని ఏర్పాటు చేయాలి. తరువాత కుంకుమపువ్వు (కేసరం) తంతువులతో అంగపూజ చేయాలి।

Verse 72

कालिं द्याद्या महिष्योऽष्टौ वसुपत्रेषु संस्थिताः । पीठकोणेषु बद्ध्वादिकिंकणीं च तथा पुनः ॥ ७२ ॥

కాళీని స్థాపించాలి; తరువాత వసువుల కమలపత్రాలపై స్థితమైన ఎనిమిది మహిష్యులను (గేదె-గోవులు) నియసించాలి. పీఠం మూలల్లో చిన్న కింకిణీలు (గంటికలు) కట్టి, మళ్లీ తదుపరి క్రమాన్ని కొనసాగించాలి।

Verse 73

दामानि पृष्ठयोर्वेणुं पुरः श्रीवत्सकौस्तुभौ । अग्रतो वनमासादिर्दिक्ष्वष्टसु तथा स्थिताः ॥ ७३ ॥

భగవంతుని వెనుక భాగమున మాలలు వేలాడుతాయి; అక్కడే వేణువూ స్థితమై ఉంటుంది. ముందర శ్రీवत్సచిహ్నము, కౌస్తుభమణి ప్రకాశిస్తాయి; అలాగే అగ్రభాగమున వనమాల మొదలైన ఆభరణములు అష్టదిక్కులలో సక్రమంగా నిలిచినట్లు ధ్యేయము।

Verse 74

पांचजन्यं गदा चक्रं वसुदेवश्च देवकी । नंदगोपो यशोदा च सगोगोपालगोपिकाः ॥ ७४ ॥

పాంచజన్య శంఖము, గద, చక్రము; అలాగే వసుదేవుడు, దేవకీ; నందగోపుడు, యశోద—గోవులు, గోపబాలులు, గోపికలతో కూడి—ఇవన్నీ ప్రభువు యొక్క దివ్య పరివారముగా స్మరించవలెను।

Verse 75

इंद्राद्याश्च स्थिता बाह्ये वज्राद्याश्च ततः परम् । कुमुदः कुमुदाक्षश्च पुंडरीकोऽथ वामनः ॥ ७५ ॥

ఇంద్రాది దేవతలు బాహ్య వలయంలో నిలిచియున్నారు; వారి ఆపై వజ్రాది (ఆయుధదేవతలు) ఉంటారు. అనంతరం కుముదుడు, కుముదాక్షుడు, పుండరీకుడు, తదుపరి వామనుడు అని స్మరించాలి।

Verse 76

शंकुकर्णः सर्वनेत्रः सुमुखः सुप्रतिष्टितः । विष्वक्सेनश्च संपूज्यः स्वात्मा चार्च्यस्ततः परम् ॥ ७६ ॥

శంకుకర్ణుడు, సర్వనేత్రుడు, సుముఖుడు, సుప్రతిష్ఠితుడు మరియు విష్వక్సేనుడు—ఇవారిని విధివిధానంగా పూజించవలెను; అనంతరం పరమంగా తన స్వాత్మస్వరూపమునకూ అర్చన చేయవలెను।

Verse 77

एककालं त्रिकालं वा यो गोविंदं यजेन्नरः । स चिरायुर्निरातंको धनधान्यपतिर्भवेत् ॥ ७७ ॥

ఎవడు ఒకకాలమో త్రికాలమో గోవిందుని పూజించునో, అతడు దీర్ఘాయుష్మంతుడు, వ్యాధి-ఆపదలేని వాడై, ధనధాన్యాధిపతిగా భవించును।

Verse 78

स्मृतिः सद्यान्विता चक्री दक्षकर्णयुतोधरा । नाथाय हृदयांतोऽयं वसुवर्णो महामनुः ॥ ७८ ॥

స్మృతి తక్షణమే ప్రయోజనకారి; అది చక్రధారిణి, సమర్థ ‘దక్షిణ-కర్ణ’యుక్తమై, ధారణశక్తి కలది. వసువర్ణనామ మహామను హృదయాంతరంలో నాథునికి అంకితుడు.

Verse 79

मुनिर्ब्रह्मास्य गायत्री छंदः कृष्णोऽस्य देवता । वर्णद्वंद्वैश्च सर्वेण पंचांगान्यस्य कल्पयेत् ॥ ७९ ॥

ఈ మంత్రానికి ఋషి బ్రహ్మ, ఛందస్సు గాయత్రీ, దేవత శ్రీకృష్ణుడు. అలాగే సమస్త వర్ణ-ద్వంద్వాల ద్వారా దీని పంచాంగములను (ఐదు అంగాలు) నిర్ణయించాలి.

Verse 80

पंचवर्षमतिलोलमंगणे धावमानमतिचंचलेक्षणम् । किंकिणीवलयहारनूपुरै रंजितं नमत गोपबालकम् ॥ ८० ॥

అంగణంలో సుమారు ఐదేళ్ల గోపబాలుడు అతి చంచలంగా పరుగెత్తుతూ, అతని కళ్లలో చిలిపితనం మెరుస్తుంది. కింకిణీలు, కంకణాలు, హారం, నూపురాల మ్రోగింపుతో అందరినీ ఆనందింపజేసే ఆ గోపాలునికి నమస్కరించండి.

Verse 81

एवं ध्यात्वा जपेदष्टलक्षं मंत्री दशांशतः । ब्रह्मवृक्षसमिद्भिश्च जुहुयात्पायसेन वा ॥ ८१ ॥

ఇలా ధ్యానించి మంత్రసాధకుడు ఎనిమిది లక్షల జపం చేయాలి. తరువాత దాని దశాంశంతో బ్రహ్మవృక్ష సమిధలతో గాని, లేదా పాయసంతో గాని హోమం చేయాలి.

Verse 82

प्रागुक्ते वैष्णवे पीठे मूर्तिं संकल्प्य मूलतः । तत्रावाह्यार्चयेत्कृष्णं मंत्री वै स्थिरमानसः ॥ ८२ ॥

ముందుగా చెప్పిన వైష్ణవ పీఠంపై, మూలం నుంచే మూర్తిని సంకల్పించి, స్థిరమనస్సు గల మంత్రజ్ఞుడు అక్కడ శ్రీకృష్ణుని ఆవాహన చేసి ఆరాధించాలి.

Verse 83

केसरेषु चतुर्दिक्षु विदिक्ष्वंगानि पूजयेत् । वासुदेवं बलं दिक्षु प्रद्युम्नमनिरुद्धकम् ॥ ८३ ॥

పూజా-యంత్రంలోని పద్మదళాల నాలుగు దిక్కులలోను, విదిక్కులలోను అంగాలను పూజించాలి. దిక్కులలో వాసుదేవుడు, బలుడు; అలాగే ప్రద్యుమ్నుడు, అనిరుద్ధుడు స్థాపించాలి.

Verse 84

विदिक्षु रुक्मिणीसत्यभामे वै लक्ष्यणर्क्षजे । लोकेशान्सायुधान्बाह्ये एवं सिद्धो भवेन्मनुः ॥ ८४ ॥

విదిక్కులలో రుక్మిణీ, సత్యభామ, అలాగే లక్షణా, అర్క్షజా దేవీలను స్థాపించాలి. బయటి పరిధిలో ఆయుధధారులైన లోకేశులను (లోకపాలకులను) ఉంచాలి; ఇలా సాధకుడు సిద్ధిని పొందుతాడు.

Verse 85

तारः श्रीभुवनाकामो ङेंतं श्रीकृष्णमीरयेत् । श्रीगोविंदं ततः प्रोच्य गोपीजनपदं ततः ॥ ८५ ॥

ముందుగా తారక అక్షరాన్ని ఉచ్చరించాలి; తరువాత ‘శ్రీభువనకామ’ అని పలకాలి. ఆపై ‘శ్రీకృష్ణ’ నామాన్ని, తరువాత ‘శ్రీగోవింద’ అని, చివరగా ‘గోపీ-జనపద’ అని చెప్పాలి.

Verse 86

वल्लभाय ततः पद्मात्रयं तत्वाक्षरो मनुः । मुन्यादिकं च पूर्वोक्तं सिद्धगोपालकं स्मरेत् ॥ ८६ ॥

తదుపరి వల్లభుని కోసం పద్మత్రయాన్ని ధ్యానించి, ‘తత్త్వ’ అక్షరమయమైన మంత్ర-మనువును జపించాలి. ముందుగా చెప్పిన మున్యాదులను స్మరించి, భక్తితో సిద్ధ-గోపాలుని ధ్యానించాలి.

Verse 87

माधवीमंडपासीनौ गरुडेनाभिपालितौ । दिव्यक्रीडासु निरतौ रामकृष्णौ स्मरन् जपेत् ॥ ८७ ॥

మాధవీ లతల మండపంలో ఆసీనులై, గరుడునిచే పరిరక్షింపబడి, దివ్యక్రీడలలో నిమగ్నులైన రామకృష్ణులను స్మరించుచూ జపించాలి.

Verse 88

पूजनं पूर्ववच्चास्य कर्तव्यं वैष्णवोत्तमैः । चक्री मुनिस्वरोपेतः सर्गी चैकाक्षरो मनुः ॥ ८८ ॥

మునుపు చెప్పిన విధానమే అనుసరించి ఉత్తమ వైష్ణవులు ఆయన పూజను చేయవలెను. చిహ్నం చక్రం; స్వరం మునిస్వరంతో కూడినది; ‘సర్గీ’ని ధ్యానించాలి; మంత్రం ఏకాక్షరి.

Verse 89

कृष्णेति द्व्यक्षरः प्रोक्तः कामादिः स्यात्त्रिवर्णकः । सैव ङेंतो युगार्णः स्यात्कृष्णाय नम इत्यपि ॥ ८९ ॥

‘కృష్ణ’ అనే నామం ద్వ్యక్షరమని చెప్పబడింది. ‘కామ’తో ప్రారంభమయ్యే బీజం త్రివర్ణకము. అదే దత్తివాచక (ఙే-అంత) రూపంలో ‘కృష్ణాయ నమః’ అనే ద్విపద మంత్రంగా కూడా అవుతుంది.

Verse 90

पंचाक्षरश्च कृष्णाय कामरुद्धस्तथा परः । गोपालायाग्निजायांतो रसवर्णः प्रकीर्तितः ॥ ९० ॥

‘కృష్ణాయ’ అనేది పంచాక్షర మంత్రం. కామాన్ని నిరోధించునని చెప్పబడే మరో మంత్రం పరమమని స్మరించబడింది. అలాగే ‘గోపాలాయ’తో కూడి ‘అగ్నిజాయాంత’తో ముగియునది ‘రసవర్ణ’మని ప్రకటించబడింది.

Verse 91

कामः कृष्णपदं ङेंतं वह्निजायांतकः परः । कृष्णगोविंदकौ ङेंतौ सप्तार्णः सर्वसिद्धिदः ॥ ९१ ॥

‘కామ’ అనే బీజం ‘కృష్ణ’ పదానికి ఙే-అంత రూపం. పరమ శబ్దం ‘వహ్నిజాయాంతక’. ‘కృష్ణ’ మరియు ‘గోవింద’—ఈ రెండు ఙే-అంత రూపాలు కలిసినప్పుడు సప్తార్ణ మంత్రం అవుతుంది; అది సర్వసిద్ధులను ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 92

श्रीशक्तिकामाः कृष्णाय कामः सप्ताक्षरः परः । कृष्णगोविंदकौ ङेंतौ हृदंतोऽन्यो नवाक्षरः ॥ ९२ ॥

శ్రీ, శక్తి, కామ ఫలాలను కోరువారికి పరమ సప్తాక్షర మంత్రం—‘కృష్ణాయ కామః’. అలాగే ‘ఙేం’ బీజాన్ని ముందుంచి, ‘కృష్ణ’ ‘గోవింద’ ఙే-అంత రూపాలతో, చివర ‘హృద్’తో ముగియునది మరో నవాక్షర మంత్రం.

Verse 93

ङेंतौ च कृष्णगोविंदौ तथा कामः पुटः परः । कामः शार्ङ्गी धरासंस्थो मन्विंद्वाढ्यश्च मन्मथः ॥ ९३ ॥

ఆయన ‘ఙేంతౌ’ అని కూడా ప్రసిద్ధుడు; ఆయనే కృష్ణుడు, గోవిందుడు; అలాగే కాముడు, పుటుడు, పరుడు అని కూడా పిలువబడును. ఆయనే శార్ఙ్గధనుస్సు ధరించినవాడు, భూమిపై స్థిరుడైనవాడు, మన్వింద్వాఢ్యుడు, మन्मథుడు.

Verse 94

श्यामलांगाय हृदयं दशार्णः सर्वसिद्धिदः । बालांते वपुषे कृष्णायाग्निजायांतिमोऽपरः ॥ ९४ ॥

శ్యామలాంగుడైన ప్రభువుకు హృదయమంత్రం దశార్ణ (దశాక్షరీ) మంత్రం; అది సమస్త సిద్ధులను ప్రసాదిస్తుంది. బాలరూపాంతంలో అగ్నికన్య ‘కృష్ణా’ కొరకు చివరి అదనపు మంత్రం చెప్పబడింది.

Verse 95

द्विठांते बालवपुषे कामः कृष्णाय संवदेत् । ततो ध्यायन्स्वहृदये गोपीजनमनोहरम् ॥ ९५ ॥

ద్వివిధ విధానాంతంలో కాముడు (ఉపాసకుడు) బాలవపుష్కుడైన కృష్ణుని సంబోధించాలి. ఆపై తన హృదయంలో ధ్యానిస్తూ గోపీజన మనోహరుడైన ప్రభువును చింతించాలి.

Verse 96

श्रीवृन्दाविपिनप्रतोलिषु नमत्संफुल्लवल्लीततिष्वंतर्जालविघट्टैनः सुरभिणा वातेन संसेविते । कालिंदीपुलिने विहारिणमथो राधैकजीवातुकं वंदे नन्दकिशोरमिंदुवदनं स्निग्धांबुदाडंबरम् ॥ ९६ ॥

శ్రీవృందావనపు దారుల్లో సంపూర్ణ వికసించిన వల్లి సమూహాల అంతర్జాలాన్ని కదిలించే సుగంధ వాయువిచే సేవింపబడుతూ; కాలిందీ తీరంలో విహరించుచూ; రాధే ఏకజీవాతుకుడై ఉన్న—చంద్రవదనుడు, స్నిగ్ధ వర్షమేఘ వైభవముతో నందకిశోరుని నేను వందిస్తాను.

Verse 97

पूर्वाक्तवर्त्मना पूजा ज्ञेया ह्येषां मुनीश्वर । देवकीसुतवर्णांते गोविंदपदमुच्चरेत् ॥ ९७ ॥

ఓ మునీశ్వరా, వీరి పూజ ముందుగా చెప్పిన విధానానుసారమే గ్రహించాలి. ‘దేవకీసుత’ అనే నామోచ్చారణాంతంలో ‘గోవింద’ పదాన్ని ఉచ్చరించాలి.

Verse 98

वासुदेवपदं प्रोच्य संबृद्ध्यंतं जगत्पतिंम् । देहि मे तनयं पश्चात्कृष्ण त्वामहमीरयेत् ॥ ९८ ॥

వాసుదేవుని పవిత్ర నామాన్ని ఉచ్చరించి, జగత్పతి సర్వవృద్ధికర ప్రభువును స్తుతిస్తున్నాను. ఓ కృష్ణా, నాకు కుమారుని ప్రసాదించు; ఆపై నేను నిన్ను కీర్తించి పొగడుదును.

Verse 99

शरणं गत इत्यंतो मन्त्रो द्वात्रिंशदक्षरः । नारदोऽस्य मुनिश्छंदो गायत्री चाप्यनुष्टुभम् । देवः सुतप्रदः कृष्णः पादैः सर्वेण चांगकम् ॥ ९९ ॥

“శరణం గత” అనే పదాలతో ముగియు ఈ మంత్రం ముప్పై రెండు అక్షరాలది. దీని ఋషి ముని నారదుడు; ఛందస్సు గాయత్రీ మరియు అనుష్టుప్. అధిదేవత పుత్రప్రద శ్రీకృష్ణుడు; దీని అన్ని పాదాలే దీని అంగాలుగా చెప్పబడినవి.

Verse 100

विजयेन युतो रथस्थितः प्रसमानीय समुद्रमध्यतः । प्रददत्तनयान् द्विजन्मने स्मरणीयो वसुदेवनन्दनः ॥ १०० ॥

విజయసంపన్నుడై రథస్థుడైన వసుదేవనందనుడు—స్మరణీయుడు—సముద్రమధ్యమునుండి (వారిని) క్షేమంగా తీసికొని వచ్చి బ్రాహ్మణునికి శుభమైన మార్గదర్శనాన్ని ప్రసాదించాడు.

Verse 101

लक्षं जपोऽयुतं होमस्तलैर्मधुरसंप्लुतैः । अर्चा पूर्वोदिते पीठे अंगलोकेश्वरायुधैः ॥ १०१ ॥

మధుర ద్రవ్యాలతో తడిపిన స్రువలతో ఒక లక్ష జపం, పది వేల హోమం చేయవలెను. ముందుగా చెప్పిన పీఠంపై అంగదేవతలు, లోకపాలకులు మరియు దివ్య ఆయుధాలతో కూడి అర్చన చేయవలెను.

Verse 102

एवं सिद्धे मनौ मंत्री वंध्यायामपि पुत्रवान् । तारो माया ततः सांतसेंदुष्वांतश्च सर्ववान् ॥ १०२ ॥

ఈ విధంగా మంత్రం సిద్ధించినప్పుడు సాధకుడు మంత్రైశ్వర్యాన్ని పొందుతాడు; వంధ్య స్త్రీ నుండికూడా కుమారుని పొందగలడు. ఆపై ‘తార’ ‘మాయా’ అనే శక్తులు, తరువాత ‘సాంత’, ‘సేందుష్వాంత’ మొదలైన సిద్ధులు లభించి, చివరకు సర్వసంపన్నుడవుతాడు.

Verse 103

सोऽहं वह्निप्रियांतोऽयं मंत्रो वस्वक्षरः परः । पंचब्रह्मात्मकस्यास्य मंत्रस्य मुनि सत्तमः ॥ १०३ ॥

‘సోఽహం’తో ప్రారంభమై ‘వహ్నిప్రియా’తో ముగియు ఈ పరమ మంత్రం అష్టాక్షరమైంది. ఈ పంచబ్రహ్మాత్మక మంత్రానికి మునిశ్రేష్ఠుడే ఋషి.

Verse 104

ऋषिर्ब्रह्मा च परमा गायत्रीछंद ईरितम् । परंज्योतिः परं ब्रह्म देवता परिकीर्तितम् ॥ १०४ ॥

ఈ మంత్రానికి ఋషి బ్రహ్మా అని, పరమ ఛందస్సు గాయత్రీ అని ప్రకటించబడింది. దేవతగా పరంజ్యోతి—పరబ్రహ్మ—అని కీర్తించబడింది.

Verse 105

प्रणवो बीजमाख्यातं स्वाहा शक्तिरुदाहृता । स्वाहेति हृदयं प्रोक्तं सोऽहं वेति शिरो मतम् ॥ १०५ ॥

ప్రణవమైన ‘ఓం’ బీజమని చెప్పబడింది; ‘స్వాహా’ శక్తిగా ఉద్ఘాటించబడింది. ‘స్వాహా’నే హృదయమని, ‘సోఽహం’నే శిరస్సుగా భావించబడింది.

Verse 106

हंसश्चेति शिखा प्रोक्ता हृल्लेखा कवचं स्मृतम् । प्रणवो नेत्रमाख्यातमस्त्रं हरिहरेति च ॥ १०६ ॥

‘హంసః’ శిఖగా ప్రకటించబడింది; ‘హృల్లేఖా’ కవచంగా స్మరించబడింది. ప్రణవ ‘ఓం’ నేత్రరక్ష, ‘హరి-హర’ అస్త్రమంత్రంగా కూడా చెప్పబడింది.

Verse 107

स ब्रह्मा स शिवो विप्र स हरिः सैव देवराट् । स सर्वरूपः सर्वाख्यः सोऽक्षरः परमः स्वराट् ॥ १०७ ॥

ఓ విప్రా! ఆయనే బ్రహ్మ, ఆయనే శివ, ఆయనే హరి; ఆయనే దేవరాజు. ఆయనే సర్వరూపుడు, సర్వనామధారి; ఆయనే అక్షరుడు—పరమ స్వరాట్ ప్రభువు.

Verse 108

एवं ध्यात्वा जपेदष्टलक्षहोमो दशांशतः । पूजाप्रणवपीठेऽस्य सांगावरणकैर्मता ॥ १०८ ॥

ఇలా ధ్యానించి ఎనిమిది లక్షల జపం చేయాలి; దాని పదవ భాగం హోమం చేయాలి. ఈ మంత్ర-దేవతకు ప్రణవ-పీಠం (ఓం-పీಠం) మీద, షడంగాలు మరియు ఆవరణ దేవతలతో కూడిన పూజ విధిగా చెప్పబడింది.

Verse 109

एवं सिद्धे मनौ ज्ञानं साधकेंद्रस्य नारद । जायते तत्त्वमस्यादिवाक्योक्तं निर्विकल्पकम् ॥ १०९ ॥

ఓ నారదా, ఈ విధంగా మనస్సు సిద్ధి పొందినప్పుడు సాధకుల్లో శ్రేష్ఠునికి ‘తత్త్వమసి’ మొదలైన మహావాక్యాలు బోధించిన నిర్వికల్ప జ్ఞానం ఉద్భవిస్తుంది.

Verse 110

कामो ङेंतो हृषीकेशो हृदयांतो गजाक्षरः । ऋषिर्ब्रह्मास्य गायत्री छंदो गायत्रमीरितम् ॥ ११० ॥

దీనికి ఆది (బీజం) ‘కామ’, అంతం ‘హృషీకేశ’; హృదయంలో ‘గజ’ అక్షరం నిక్షిప్తం. ఈ మంత్రానికి ఋషి బ్రహ్మ, ఛందస్సు గాయత్రీ అని ప్రకటించబడింది.

Verse 111

देवता तु हृषीकेशो विनियोगोऽखिलाप्तये । कामो बीजं तथायेति शक्तिरस्य ह्युदाहृता ॥ १११ ॥

దేవత హృషీకేశుడు; వినియోగం సమస్త ఫలసిద్ధి కోసం. ‘కామ’ బీజం, ‘తథా’ శక్తి అని ప్రకటించబడింది.

Verse 112

बीजेनैव षडंगानि कृत्वा ध्यानं समाचरेत् । पुरुषोत्तममंत्रोक्तं सर्वं वास्य प्रकीर्तितम् ॥ ११२ ॥

బీజాక్షరంతోనే షడంగ (న్యాసాది) చేసి, తరువాత ధ్యానాన్ని సమ్యక్‌గా ఆచరించాలి. ఇవన్నీ పురుషోత్తమ-మంత్రంలో చెప్పిన విధానానుసారమే ప్రకటించబడినవి.

Verse 113

लक्षं जपोऽयुतं होमो घृतेनैव प्रकीर्तितः । तर्पणं सर्वकामाप्त्यै प्रोक्तं संमोहिनीसुमैः ॥ ११३ ॥

ఒక లక్ష జపం విధించబడింది; పది వేల ఆహుతులతో హోమం కూడా కేవలం ఘృతంతోనే చెప్పబడింది. అలాగే సంమోహినీ పుష్పముల ద్వారా సర్వకామసిద్ధికి తర్పణం ఉపదేశించబడింది.

Verse 114

श्रीबीजं शक्तिरापेति बीजेनैव षडंकस्तथा । त्रैलोक्यमोहनः शब्दो नमोंऽतो मनुरीरितः ॥ ११४ ॥

‘శ్రీ’ బీజం శక్తిని ఆహ్వానిస్తుంది; అదే బీజంతో షడంగ (మంత్రదేహం) కూడా స్థాపితమవుతుంది. అనంతరం త్రైలోక్యమోహన శబ్దం ‘నమః’ అంతముతో మంత్రంగా ఉపదేశించబడింది.

Verse 115

ऋषिर्ब्रह्मा च गायत्री छन्दः श्रीधरदेवता । श्रीबीजं शक्तिरापेति बीजेनैव षडंगकम् ॥ ११५ ॥

ఈ (మంత్ర/విధి)కి ఋషి బ్రహ్మ; ఛందస్సు గాయత్రీ; దేవత శ్రీధరుడు (విష్ణువు). శక్తి ‘శ్రీ’ బీజం; అదే బీజంతో షడంగమూ స్థాపితమవుతుంది.

Verse 116

पुरुषोत्तमवद्ध्यानपूजादिकमिहोदितः । लक्षं जपस्तथा होम आज्येनैव दशांशतः ॥ ११६ ॥

ఇక్కడ పురుషోత్తముని ఉపాసన విధానంలాగా ధ్యానం, పూజ మొదలైనవి చెప్పబడ్డాయి. ఒక లక్ష జపం చేసి, దాని దశాంశముగా కేవలం ఘృతంతో హోమం చేయాలి.

Verse 117

सुगंधश्वेतपुष्पैस्तु पूजां होमादिकं चरेत् । एवं कृते तु विप्रेन्द्र साक्षात्स्याच्छ्रीधरः स्वयम् ॥ ११७ ॥

సువాసనగల తెల్లని పుష్పాలతో పూజ చేసి, హోమాది కర్మలను ఆచరించాలి. ఇలా చేసినచో, ఓ విప్రేంద్రా, శ్రీధరుడు స్వయంగా సాక్షాత్తుగా ప్రత్యక్షమవుతాడు.

Verse 118

अच्युतानन्तगोविंदपदं ङेंतं नमोंतिमम् । मंत्रोऽस्य शौनकऋषिर्विराट् छंदः प्रकीर्तितम् ॥ ११८ ॥

అచ్యుత‑అనంత‑గోవిందుల పాదాశ్రితమైన ఈ పరమ ‘నమో’ మంత్రం తెలుసుకొనవలెను. ఈ మంత్రానికి ఋషి శౌనకుడు, ఛందస్సు విరాట్ అని ప్రకటించబడింది.

Verse 119

एषां पराशरव्यासनारदा ऋषयः स्मृताः । विराट् छन्दः समाख्यातं परब्रह्मात्मको हरिः ॥ ११९ ॥

ఇవాటికి పరాశరుడు, వ్యాసుడు, నారదుడు ఋషులుగా స్మరించబడతారు; ఛందస్సు విరాట్ అని చెప్పబడింది; పరబ్రహ్మస్వరూపుడైన హరియే అధిదేవత.

Verse 120

देवताबीजशक्ती तु पूर्वोक्ते साधकैर्मते । शंखचक्रधरं देवं चतुर्बाहुं किरीटिनम् ॥ १२० ॥

ముందుగా చెప్పిన సాధకుల మతప్రకారం దేవతా‑బీజ‑శక్తిని శంఖ‑చక్రధారి, చతుర్భుజుడు, కిరీటధారి అయిన దేవునిగా ధ్యానించవలెను.

Verse 121

सर्वैरप्यायुधैर्युक्तं गरुडोपरि संस्थितम् । सनकादिमुनींद्रैस्तु सर्वदेवैरुपासितम् ॥ १२१ ॥

ఆయన సమస్త ఆయుధాలతో యుక్తుడై గరుడునిపై ఆసీనుడై ఉన్నాడు; సనకాది మునీంద్రులు మరియు సమస్త దేవతలు ఆయనను ఉపాసిస్తారు.

Verse 122

श्रीभूमिसहितं देवमुदयादित्यसन्निभम् । प्रातरुद्यत्सहस्रांशुमंडलोपमकुंडलम् ॥ १२२ ॥

శ్రీ (లక్ష్మీ) మరియు భూ దేవితో కూడిన ఆ దేవుని ఉపాసించాలి; ఆయన ఉదయసూర్యుని వలె ప్రకాశిస్తాడు; ఆయన కుండలాలు ప్రాతఃకాల సహస్రకిరణ సూర్యమండలంలా ఉంటాయి.

Verse 123

सर्वलोकस्य रक्षार्थमनन्तं नित्यमेव हि । अभयं वरदं देवं प्रयच्छंतं मुदान्वितम् ॥ १२३ ॥

సర్వలోకాల రక్షార్థం నిత్యమైన అనంతదేవుని ధ్యానించాలి; ఆనందమయుడైన ప్రభువు అభయాన్ని, వరాలను ప్రసాదిస్తాడు।

Verse 124

एवं ध्यात्वा र्चयेत्पीठे वैष्णवे सुसमाहितः । आद्यावरणसंगैः स्याच्चक्रशंखगदासिभिः ॥ १२४ ॥

ఇలా ధ్యానించి సంపూర్ణ సమాధానంతో వైష్ణవ పీఠంపై ఆరాధించాలి; మొదటి ఆవరణంలో చక్రం, శంఖం, గద, ఖడ్గం అనే చిహ్నాలు సహచరించాలి।

Verse 125

मुशलाढ्यधनुः पाशांकुशैः प्रोक्तं द्वितीयकम् । सनकादिकशाक्तेयव्यासनारदशौनकैः ॥ १२५ ॥

రెండవది ముషలం, ధనుస్సు, పాశం, అంకుశం ధరించినదిగా ప్రకటించబడింది; ఇది సనకాదులు, శాక్తేయ, వ్యాస, నారద, శౌనకులు ఉపదేశించారు।

Verse 126

तृतीयं लोकपालैस्तु चतुर्थं परिकीर्तितम् । लक्षं जपो दशांशेन घृतेन हवनं स्मृतम् ॥ १२६ ॥

మూడవ స్థాయి లోకపాలులతో కలిసి చెప్పబడింది, నాలుగవదీ అలాగే; లక్ష జపం చేయాలి, దాని దశాంశంగా నెయ్యితో హోమం విధించబడింది।

Verse 127

एवं सिद्धे मनौ मंत्री प्रयोगानप्युपाचरेत् । श्रीवृक्षमूले देवेशं ध्यायन्वैरोगिणं स्मरन् ॥ १२७ ॥

ఇలా మంత్రం సిద్ధమైన తరువాత సాధకుడు దాని ప్రయోగాలనూ ఆచరించాలి; శ్రీవృక్ష మూలంలో దేవేశుని ధ్యానిస్తూ, ఆయన్ను రోగనాశకుడిగా స్మరించాలి।

Verse 128

स्पृष्ट्वा जप्त्वायुतं साध्यं स्मृत्वा वा मनसा द्विज । रोगिणां रोगनिर्मुक्तिं कुर्यान्मंत्री तु मंडलात् ॥ १२८ ॥

హే ద్విజా! రోగిని స్పర్శించి విధిగా మంత్రాన్ని పదివేలసార్లు జపించాలి, లేదా మనసులోనే స్మరించాలి; అప్పుడు మండలంలో ఉన్న మంత్రసాధకుడు రోగిని వ్యాధి నుండి విముక్తుడిని చేయును।

Verse 129

कन्यार्थी जुहुयाल्लाजैर्बिल्वैश्चापि धनाप्तये । वस्त्रार्थी गन्धकुसुमैरारोग्याय तिलैर्हुनेत् ॥ १२९ ॥

కన్యాప్రాప్తి కోరువాడు లాజాలతో హోమం చేయాలి; ధనలాభార్థం బిల్వఫలాలను కూడా అర్పించాలి. వస్త్రాభిలాషి సుగంధ పుష్పాలతో ఆహుతి ఇవ్వాలి; ఆరోగ్యార్థం నువ్వులతో హోమం చేయాలి।

Verse 130

रविवारे जले स्थित्वा नाभिमात्रे जपेत्तु यः । अष्टोत्तरसहस्रं वै स ज्वरं नाशयेद् ध्रुवम् ॥ १३० ॥

ఎవడు ఆదివారము నీటిలో నాభివరకు నిలిచి వెయ్యి ఎనిమిది సార్లు జపం చేస్తాడో, వాడు నిశ్చయంగా జ్వరాన్ని నశింపజేస్తాడు।

Verse 131

विवाहार्थं जपेन्मासं शशिमण्डलमध्यगम् । ध्यात्वा कृष्णं लभेत्कन्यां वांछितां चापि नारद ॥ १३१ ॥

హే నారదా! వివాహార్థం ఒక నెలపాటు జపం చేసి, చంద్రమండల మధ్యంలో ఆసీనుడైన ప్రభువును ధ్యానించాలి. శ్రీకృష్ణుని ధ్యానిస్తే కోరుకున్న కన్య లభిస్తుంది।

Verse 132

वसुदेवपदं प्रोच्य निगडच्छेदशब्दतः । वासुदेवाय वर्मास्त्रे स्वाहांतो मनुरीरितः ॥ १३२ ॥

‘నిగడఛేద’ అంటే బంధనాలను ఛేదించువాడు అనే భావం నుండి వచ్చిన ‘వసుదేవ’ పదాన్ని ఉచ్చరించి—‘వాసుదేవాయ వర్మాస్త్రే’—అని ‘స్వాహా’తో ముగియు మంత్రం ఉపదేశించబడింది।

Verse 133

नारदोऽस्य ऋषिश्छन्दो गायत्री कृष्णदेवता । वर्म बीजं शिरः शक्तिरन्यत्सर्वं दशार्णवत् ॥ १३३ ॥

ఈ మంత్రానికి ఋషి నారదుడు, ఛందస్సు గాయత్రీ, దేవత శ్రీకృష్ణుడు. బీజం ‘వర్మ’, శక్తి ‘శిరః’; మిగతా వివరమంతా దశార్ణ (దశాక్షర) మంత్రంలాగనే గ్రహించాలి।

Verse 134

बालः पवनदीर्घैदुयुक्तो झिंटीशयुर्जलम् । अत्रिर्व्यासाय हृदयं मनुरष्टाक्षरोऽवतु ॥ १३४ ॥

బాలస్వరూపుడైన ప్రభువు, పవన దీర్ఘశ్వాసంతో యుక్తుడు; ఝింటీశయుర్జలము; అత్రి; వ్యాసునికి అర్పిత హృదయం—ఈ అష్టాక్షర మంత్రం మమ్మల్ని కాపాడుగాక।

Verse 135

ब्राह्मानुष्टुप् मुनिश्छन्दो देवः सत्यवतीसुतः । आद्यं बीजं नमः शक्तिदीर्घाढ्यो नादिनांगकम् ॥ १३५ ॥

ఈ మంత్రానికి ఛందస్సు బ్రాహ్మానుష్టుప్, ఋషి ముని; దేవత సత్యవతీ సుతుడు వ్యాసుడు. బీజం ఆద్య అక్షరం; ‘నమః’ దీర్ఘస్వరయుక్త శక్తి; అంగం నాదసంబంధితం।

Verse 136

व्याख्यामुद्रिकया लसत्करतलं सद्योगपीठस्थितं वामे जानुतले दधानमपरं हस्तं सुविद्यानिधिम् । विप्रव्रातवृतं प्रसन्नमनसं पाथोरुहांगद्युतिं पाराशर्यमतीव पुण्यचरितं व्यासं स्मरेत्सिद्धये ॥ १३६ ॥

సిద్ధి కొరకు పారాశర్య వ్యాసుని ధ్యానించాలి—వ్యాఖ్యాముద్రతో ప్రకాశించే కరతలముగలవాడు, శ్రేష్ఠ యోగపీఠంపై ఆసీనుడు; ఎడమ మోకాలి మీద మరొక చేతిని నిలిపి, అది సువిద్యానిధిలా ఉన్నవాడు; బ్రాహ్మణ సమూహములతో పరివృతుడు, ప్రసన్నమనస్కుడు, పద్మసమాన కాంతిగల దేహముతో, అత్యంత పుణ్యచరిత్రుడు।

Verse 137

जपेदष्टसहस्राणि पायसैर्होममाचरेत् । पूर्वोक्तपीठे व्यासस्य पूर्वमंगानि पूजयेत् ॥ १३७ ॥

అష్టసహస్ర జపం చేయాలి, పాయసంతో హోమం ఆచరించాలి. ముందుగా చెప్పిన పీఠంపై మొదట వ్యాసుని పూర్వాంగాలను పూజించాలి।

Verse 138

प्राच्यादिषु यजेत्पैलं वैशंपायनजैमिनी । सुमंप्तुं कोणभागेषु श्रीशुकं रोमहर्षणम् ॥ १३८ ॥

పూర్వాది దిక్కులలో పైలునితో యజ్ఞారాధన చేయవలెను; వైశంపాయనుడు, జైమినితో కూడ ఆరాధించవలెను. మధ్య కోణ ప్రాంతాలలో సుమంతును, అలాగే శ్రీశుకుడు మరియు రోమహర్షణుని కూడా పూజించవలెను.

Verse 139

उग्रश्रवसमन्यांश्च मुनीन्सेंद्रादिकाययुधान् । एवं सिद्धमनुर्मंत्री कवित्वं शोभनाः प्रजाः ॥ १३९ ॥

ఉగ్రశ్రవుడు మొదలైన మునులను, అలాగే ఇంద్రాది నాయకత్వంలోని యోధగణాలను కూడా అనుగ్రహింపజేసుకొంటాడు. ఈ విధంగా సిద్ధమంత్రసంపన్నుడై వాక్పటుత్వం, కవిత్వశక్తి మరియు శోభన ప్రజలను పొందుతాడు.

Verse 140

व्याख्यानशक्तिं कीर्तिं च लभते संपदां चयम् । नृसिंहो माधवो दृष्टो लोहितो निगमादिमः ॥ १४० ॥

అతడు వ్యాఖ్యానశక్తి, కీర్తి మరియు సంపదల సమృద్ధిని పొందుతాడు. ఈ విధంగా నృసింహస్వరూపుడైన మాధవుడు, లోహితవర్ణుడై, వేదాల ఆదిస్రోతసైన పరమదేవుడిగా దర్శనమిస్తాడు.

Verse 141

कृशानुजाया पञ्चार्णो मनुर्विषहरः परः । अनंतपंक्तिपक्षीन्द्रा मुनिश्छन्दः सुरा मताः ॥ १४१ ॥

కృశానువు కుమార్తెకు ‘విషహర’ అనే పరమ పంచాక్షరీ మంత్రం ఉపదేశించబడింది. దీని ఋషి అనంతపంక్తి, ఛందస్సు పక్షీంద్రా, దేవతలు సురగణమని భావించబడింది.

Verse 142

तारवह्निप्रिये बीजशक्ती मन्त्रस्य कीर्तिते । ज्वलज्वल महामंत्री स्वाहा हृदयमीरितम् ॥ १४२ ॥

ఈ మంత్రానికి బీజ-శక్తులుగా ‘తారా’, ‘వహ్ని’, ‘ప్రియా’ అని ప్రకటించబడింది. హృదయమంత్రం ఇలా బోధించబడింది— “జ్వల జ్వల, ఓ మహామంత్రశక్తి, స్వాహా.”

Verse 143

गरुडेति पदस्यांते चूडाननशुचिप्रिया । शिरोमन्त्रो गरुडतः शिखे स्वाहा शिखा मनुः ॥ १४३ ॥

మంత్రాంతంలో ‘గరుడ’ అనే పదాన్ని చేర్చాలి. ‘చూడానన-శుచి-ప్రియా’ అనేది శిరోమంత్రం; దాన్ని శిరస్సుపై న్యాసం చేయాలి. ‘గరుడ’ నుండి ‘స్వాహా’ వరకు శిఖామంత్రం; శిఖపై న్యాసంలో వినియోగించాలి.

Verse 144

गरुडेति पदं प्रोच्य प्रभंजययुगं वदेत् । प्रभेदययुगं पश्चाद्वित्रासय विमर्दय ॥ १४४ ॥

‘గరుడ’ అని ఉచ్చరించి ‘ప్రభంజయ’ అనే యుగ్మాన్ని రెండుసార్లు పలకాలి. తరువాత ‘ప్రభేదయ’ను రెండుసార్లు, ఆపై ‘విత్రాసయ’ మరియు ‘విమర్దయ’ అని జపించాలి.

Verse 145

प्रत्येकं द्विस्ततः स्वाहा कवचस्य मनुर्मतः । उग्ररूपधरांते तु सर्वविषहरेति च ॥ १४५ ॥

ప్రతి మంత్రాన్ని ‘స్వాహా’తో ముగిస్తూ రెండువందల సార్లు జపించాలి—ఇదే కవచమంత్రంగా నిర్దేశించబడింది. అలాగే ఉగ్రరూపధారి దేవతామంత్రాంతంలో ‘సర్వవిషహరే’ (సర్వ విషాన్ని హరించువాడా) అని చేర్చాలి.

Verse 146

भीषयद्वितयं प्रोच्य सर्वं दहदहेति च । भस्मीकुरु ततः स्वाहा नेत्रमन्त्रोऽयमीरितः ॥ १४६ ॥

‘భీషయ’తో ప్రారంభమయ్యే రెండు పదాలను ఉచ్చరించి ‘సర్వం దహ దహ’ అని కూడా పలకాలి. తరువాత ‘భస్మీకురు’ అని చెప్పి చివర ‘స్వాహా’ చేర్చాలి—ఇదే నేత్రమంత్రంగా ప్రకటించబడింది.

Verse 147

अप्रतिहतवर्णांते बलाय प्रहतेति च । शासनांते तथा हुं फट् स्वाहास्त्रमनुरीरितः ॥ १४७ ॥

మంత్రంలోని అక్షరాంతంలో ‘అప్రతిహత’ను చేర్చాలి; అలాగే ‘బలాయ’ మరియు ‘ప్రహత’ అని కూడా పలకాలి. ఆజ్ఞాంతంలో ‘హుం’, ‘ఫట్’, ‘స్వాహా’ ఉచ్చరించాలి—ఇదే అస్త్రమంత్రంగా ప్రకటించబడింది.

Verse 148

पादे कटौ हृदि मुखे मूर्ध्निं वर्णान्प्रविन्यसेत् ॥ १४८ ॥

పాదములపై, కటిపై, హృదయమున, ముఖమున, శిరస్సుపై అక్షరములను జాగ్రత్తగా న్యాసం చేయవలెను।

Verse 149

तप्तस्वर्णनिभं फणींद्रनिकरैःक्लृप्तांग भूषंप्रभुं स्तर्तॄणां शमयन्तमुग्रमखिलं नॄणां विषं तत्क्षणात् । चंच्वग्रप्रचलद्भुजंगमभयं पाण्योर्वरं बिभ्रतं पक्षोच्चारितसामगीतममलं श्रीपक्षिराजं भजे ॥ १४९ ॥

తప్త స్వర్ణమువలె కాంతిమంతుడై, ఫణీంద్రుల సమూహములను ఆభరణములుగా ధరించిన ప్రభువు; సమస్త జనులలోని ఉగ్ర విషమును క్షణములో శమింపజేసి నశింపజేయువాడు; చంచ్వగ్రమున కదిలే భుజంగభయమును తొలగించు అభయవరమును రెండు చేతులలో ధరించువాడు; రెక్కలచే ఉచ్చరింపబడే నిర్మల సామగీతముగల శ్రీ పక్షిరాజ గరుడుని నేను భజించుచున్నాను।

Verse 150

पञ्चलक्षं जपेन्मंत्रं दशांशं जुहुयात्तिलैः । पूजयेन्मातृकापीठे गरुडं वेदविग्रहम् ॥ १५० ॥

మంత్రాన్ని ఐదు లక్షల సార్లు జపించవలెను; తరువాత దాని దశాంశాన్ని నువ్వులతో హోమములో ఆహుతి చేయవలెను। మాతృకా పీఠమున వేదవిగ్రహుడైన గరుడుని పూజించవలెను।

Verse 151

चतुर्थ्यन्तः पक्षिराजः स्वाहा पीठमनुः स्मृतः । दृष्ट्वांगं कर्णिकामध्ये नागान्यंत्रेषु पूजयेत् ॥ १५१ ॥

చతుర్థీ విభక్త్యంతంగా ‘పక్షిరాజ’ అని పలికి, తరువాత ‘స్వాహా’—ఇదే పీఠమంత్రమని చెప్పబడింది। కర్ణిక మధ్యలో అంగాన్ని స్థాపించి/ధ్యానించి, యంత్రాలలో నాగులను పూజించవలెను।

Verse 152

तद्बिहिर्लोकपालांश्च वज्राद्यैर्विलसत्करान् । एवं सिद्धमनुर्मंत्री नाशयेद्गरलद्वयम् । देहांते लभते चापिश्रीविष्णोः परमं पदम् ॥ १५२ ॥

అదికి వెలుపల వజ్రాది ఆయుధములతో ప్రకాశించే హస్తములుగల లోకపాలకులను కూడా పూజించవలెను। ఈ విధంగా మంత్రం సిద్ధించిన సాధకుడు ద్వివిధ గరలము (విషము) నశింపజేసి, దేహాంతమున శ్రీ విష్ణువின் పరమ పదమును పొందును।

Verse 153

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे कृष्णादिमन्त्रभेदनिरूपणं नामैकाशीतितमोऽध्यायः ॥ ८१ ॥

ఇట్లు శ్రీ బృహన్నారదీయపురాణ పూర్వభాగంలోని బృహదుపాఖ్యాన తృతీయపాదంలో ‘కృష్ణాది మంత్రభేద నిరూపణ’ అనే ఎనభై ఒకటవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది ॥ ८१ ॥