Adhyaya 35

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे योगिप्रशंसा नाम चतुस्त्रिंशो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच कथं जघान राजानं क्षुपं पादेन सुव्रत दधीचः समरे जित्वा देवदेवं जनार्दनम्

ఇట్లు శ్రీలింగ మహాపురాణం పూర్వభాగంలో ‘యోగిప్రశంస’ అనే ముప్పై నాల్గవ అధ్యాయం ముగిసింది. సనత్కుమారుడు పలికెను—ఓ సువ్రతా, దధీచి యుద్ధంలో దేవదేవుడు జనార్దనుని జయించి, రాజు క్షుపను పాదంతో ఎలా కూల్చెను?

Verse 2

वज्रास्थित्वं कथं लेभे महादेवान्महातपाः वक्तुमर्हसि शैलादे जितो मृत्युस्त्वया यथा

హే శైలాదా, మహాతపస్వీ! మహాదేవుని నుండి నీవు వజ్రసమమైన అచల స్థైర్యాన్ని ఎలా పొందితివి? నీవు యమమరణాన్నికూడా ఎలా జయించితివో చెప్పుటకు నీవే యోగ్యుడవు।

Verse 3

शैलादिरुवाच ब्रह्मपुत्रो महातेजा राजा क्षुप इति स्मृतः अभून्मित्रो दधीचस्य मुनीन्द्रस्य जनेश्वरः

శైలాది పలికెను—బ్రహ్ముని పుత్రుడైన మహాతేజస్వి ఒక రాజు ఉండెను; అతడు ‘క్షుప’ అని ప్రసిద్ధుడు. ఆ జనేశ్వరుడు మునీంద్రుడైన దధీచి మహర్షికి మిత్రుడయ్యెను।

Verse 4

चिरात्तयोः प्रसंगाद्वै वादः क्षुपदधीचयोः अभवत् क्षत्रियश्रेष्ठो विप्र एवेति विश्रुतः

కాలక్రమేణ వారి సన్నిహిత సంబంధం వల్ల క్షుపుడు–దధీచి మధ్య వాదం ఏర్పడెను—“ఇతడు క్షత్రియశ్రేష్ఠుడా?” లేక “ఇతడు నిజంగా విప్రుడేనా?” అని. ఆ వివాదం ప్రసిద్ధమైంది।

Verse 5

अष्टानां लोकपालानां वपुर्धारयते नृपः तस्मादिन्द्रो ह्ययं वह्निर् यमश् च निरृतिस् तथा

హే రాజా, నృపుడు తనలో అష్ట లోకపాలకుల తేజోమయ స్వరూపాన్ని ధరించుచున్నాడు. అందుచేత పాలనలో అతడు ఇంద్రుడు, అగ్ని, యముడు, అలాగే నిరృతి వలె వారి అధికారకార్యాలను ప్రదర్శించుచున్నాడు।

Verse 6

वरुणश्चैव वायुश् च सोमो धनद एव च ईश्वरो ऽहं न संदेहो नावमन्तव्य एव च

“నేను వరుణుడను, వాయువును, సోముడను, ధనదుడు (కుబేరుడు)ను కూడా. నేను ఈశ్వరుడను—సందేహమే లేదు; కనుక నన్ను అవమానించరాదు।”

Verse 7

महती देवता या सा महतश्चापि सुव्रत तस्मात्त्वया महाभाग च्यावनेय सदा ह्यहम्

నిజంగా ‘మహత్తు’ గల దేవతయే పరమ మహత్త్వమే, ఓ సువ్రతా. అందువల్ల ఓ మహాభాగ చ్యావనేయా, నన్ను సదా నీ ద్వారా—ఉపాయరూపంగా—ఆరాధించవలెను.

Verse 8

नावमन्तव्य एवेह पूजनीयश् च सर्वथा श्रुत्वा तथा मतं तस्य क्षुपस्य मुनिसत्तमः

ఇక్కడ అతనిని ఎప్పుడూ తృణీకరించకూడదు; అతడు సర్వథా పూజనీయుడు. తపస్వి క్షుపుని ఆ నిర్ణయాన్ని విని మునిశ్రేష్ఠుడు దానిని సముచితమని అంగీకరించాడు.

Verse 9

दधीचश् च्यावनिश् चोग्रो गौरवादात्मनो द्विजः अताडयत्क्षुपं मूर्ध्नि दधीचो वाममुष्टिना चिछेद वज्रेण च तं दधीचं बलवान् क्षुपः

చ్యావనుని ఉగ్రపుత్రుడు దధీచి, తన గర్వంతో మదించినవాడై, క్షుపుని తలపై కొట్టాడు. అప్పుడు దధీచి ఎడమ ముష్టితో అతనిని దెబ్బతీశాడు; కానీ బలవంతుడైన క్షుపుడు వజ్రసమ ఆయుధంతో దధీచిని చీల్చివేశాడు.

Verse 10

ब्रह्मलोके पुरासौ हि ब्रह्मणः क्षुतसंभवः लब्धं वज्रं च कार्यार्थं वज्रिणा चोदितः प्रभुः

పూర్వం బ్రహ్మలోకంలో, బ్రహ్ముని క్షుధ నుండి జన్మించిన ఆ ప్రభువు, దేవకార్యసిద్ధి కోసం, వజ్రీ ఇంద్రుని ప్రేరణతో వజ్రాన్ని పొందాడు.

Verse 11

स्वेच्छयैव नरो भूत्वा नरपालो बभूव सः तस्माद्राजा स विप्रेन्द्रम् अजयद्वै महाबलः

అతడు తన ఇష్టంతోనే మనిషిగా మారి, మనుష్యుల రక్షకుడైన రాజుగా అయ్యాడు. అందువల్ల ఆ మహాబల రాజు బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడైన విప్రేంద్రునికూడా జయించాడు.

Verse 12

यथा वज्रधरः श्रीमान् बलवांस्तमसान्वितः पपात भूमौ निहतो वज्रेण द्विजपुङ्गवः

వజ్రధారి ఇంద్రుడు శ్రీమంతుడై బలవంతుడై ఉన్నప్పటికీ తమస్సుతో కమ్మబడినట్లు, ఆ ద్విజపుంగవుడు వజ్రాఘాతంతో నిహతుడై భూమిపై పడిపోయెను।

Verse 13

सस्मार च तदा तत्र दुःखाद्वै भार्गवं मुनिम् शुक्रो ऽपि संधयामास ताडितं कुलिशेन तम्

అప్పుడు అక్కడే దుఃఖంతో బాధపడుతూ అతడు భార్గవ మునిని స్మరించెను; అలాగే శుక్రుడు కూడా వజ్రంతో తాడితుడైన వానిని సంధించి సంపూర్ణం చేసెను।

Verse 14

योगादेत्य दधीचस्य देहं देहभृतांवरः संधाय पूर्ववद्देहं दधीचस्याह भार्गवः

యోగశక్తితో దేహధారులలో శ్రేష్ఠుడైన భార్గవుడు దధీచి దేహానికి చేరి, దధీచి శరీరాన్ని పూర్వంలాగానే సంధించి పునః స్థాపించెను।

Verse 15

भो दधीच महाभाग देवदेवमुमापतिम् सम्पूज्य पूज्यं ब्रह्माद्यैर् देवदेवं निरञ्जनम्

ఓ మహాభాగ దధీచీ! ఉమాపతి దేవదేవుని సమ్యకంగా పూజించు—బ్రహ్మాది దేవులచేత కూడా పూజ్యుడైన, దేవదేవుడైన నిరంజనుడిని।

Verse 16

अवध्यो भव विप्रर्षे प्रसादात्त्र्यम्बकस्य तु मृतसंजीवनं तस्माल् लब्धमेतन्मया द्विज

ఓ విప్రర్షీ! త్ర్యంబకుడు (శివుడు) ప్రసాదంతో నీవు అవధ్యుడవు కమ్ము; ఎందుకంటే ఆయన కృపవల్లనే నాకు ఈ మృతసంజీవనీ—జీవనప్రద విద్య—లభించింది, ఓ ద్విజా।

Verse 17

नास्ति मृत्युभयं शंभोर् भक्तानामिह सर्वतः मृतसंजीवनं चापि शैवमद्य वदामि ते

శంభువు భక్తులకు ఈ లోకంలో ఎక్కడా మరణభయం లేదు. ఇప్పుడు నేను నీకు ‘మృతసంజీవనం’ అనే శైవ గుహ్యాన్ని చెబుతున్నాను—పతి పరమేశ్వర శరణాగతితో జీవశక్తిని పునరుద్ధరించేది.

Verse 18

त्रियंबकं यजामहे त्रैलोक्यपितरं प्रभुम् त्रिमण्डलस्य पितरं त्रिगुणस्य महेश्वरम्

మేము త్ర్యంబకుడు—త్రినేత్ర ప్రభువు—ను యజిస్తాము; ఆయన త్రిలోకాల అధిపతి, తండ్రి; త్రిమండలానికి పిత, త్రిగుణాధీశ మహేశ్వరుడు.

Verse 19

त्रितत्त्वस्य त्रिवह्नेश् च त्रिधाभूतस्य सर्वतः त्रिवेदस्य महादेवं सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम्

నేను మహాదేవుని ఆరాధిస్తాను—త్రితత్త్వాధారం, త్రివిధ అగ్నుల అధీశుడు, సర్వత్ర వ్యాపించిన త్రిధాభూతాల మూలం; త్రివేదసారుడు, మంగళసుగంధి, పుష్టివర్ధకుడు.

Verse 20

सर्वभूतेषु सर्वत्र त्रिगुणे प्रकृतौ तथा इन्द्रियेषु तथान्येषु देवेषु च गणेषु च

ఆయన సర్వత్ర, సమస్త భూతాలలో నివసిస్తాడు; త్రిగుణమయ ప్రకృతిలోనూ; ఇంద్రియాలలో మరియు ఇతర శక్తులలోనూ; దేవతలలో మరియు గణసమూహాలలోనూ ఉన్నాడు.

Verse 21

पुष्पेषु गन्धवत्सूक्ष्मः सुगन्धिः परमेश्वरः पुष्टिश् च प्रकृतिर्यस्मात् पुरुषस्य द्विजोत्तम

హే ద్విజోత్తమా! పరమేశ్వరుడు పుష్పాలలో గంధంలా సూక్ష్మంగా నివసిస్తాడు—ఆయనే సుగంధి. ఆయన పురుషునికి పుష్టిశక్తి, ప్రకృతి కావున, దేహధారుల అంతఃసారమై పోషిస్తాడు.

Verse 22

महदादिविशेषान्तविकल्पस्यापि सुव्रत विष्णोः पितामहस्यापि मुनीनां च महामुने

హే సువ్రతా! మహత్‌ నుండి విశేషాంతం వరకు ఉన్న ఈ సమస్త వికల్పప్రపంచమూ పూర్తిగా లెక్కకు అందనిది; విష్ణువు, పితామహుడు (బ్రహ్మ) మరియు మునులకూ, హే మహామునీ, ఇదే స్థితి. అందువల్ల పరమ పతి శివుడు సమస్త తత్త్వాలకు, మనోవికల్పాలకు అతీతుడు.

Verse 23

इन्द्रस्यापि च देवानां तस्माद्वै पुष्टिवर्धनः तं देवममृतं रुद्रं कर्मणा तपसा तथा

ఇంద్రుడికీ సమస్త దేవతలకూ ఆయనే నిశ్చయంగా పుష్టి, బలాన్ని వృద్ధి చేయువాడు. ఆ అమర దేవుడు రుద్రుని పుణ్యకర్మలతోను తపస్సుతోను ఆశ్రయించి ఆరాధించాలి.

Verse 24

स्वाध्यायेन च योगेन ध्यानेन च यजामहे सत्येनानेन मुक्षीयान् मृत्युपाशाद् भवः स्वयम्

స్వాధ్యాయం, యోగసాధన, ధ్యానం ద్వారా మేము ప్రభువును యజిస్తాము. ఈ సత్యబలంతో స్వయంగా భవుడు (శివుడు) మమ్మల్ని మృత్యుపాశం నుండి విముక్తి చేయుగాక.

Verse 25

बन्धमोक्षकरो यस्माद् उर्वारुकमिव प्रभुः मृतसंजीवनो मन्त्रो मया लब्धस्तु शङ्करात्

ప్రభువు బంధనమోక్షాన్ని కలిగించువాడు—పండిన ఉర్వారుకం (దోసకాయ) కాడ నుండి సహజంగా విడిపోవునట్లు—అందువల్ల మృతసంజీవనీ మంత్రం నాకు శంకరుని నుండి లభించింది.

Verse 26

जप्त्वा हुत्वाभिमन्त्र्यैवं जलं पीत्वा दिवानिशम् लिङ्गस्य संनिधौ ध्यात्वा नास्ति मृत्युभयं द्विज

మంత్రజపం చేసి, హోమం చేసి, ఈ విధంగా జలాన్ని మంత్రంతో అభిమంత్రించి, దానిని దివానిశలు త్రాగాలి. హే ద్విజా! శివలింగ సన్నిధిలో ధ్యానిస్తే మృత్యుభయం ఉండదు.

Verse 27

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तपसाराध्य शङ्करम् वज्रास्थित्वम् अवध्यत्वम् अदीनत्वं च लब्धवान्

ఆ మాటలు విని అతడు తపస్సుతో శంకరుని ఆరాధించాడు; ప్రభువు కృపవల్ల వజ్రసమ దృఢదేహం, అవధ్యత్వం మరియు అదీన—అచల ధైర్యం—పొందాడు।

Verse 28

एवमाराध्य देवेशं दधीचो मुनिसत्तमः प्राप्यावध्यत्वमन्यैश् च वज्रास्थित्वं प्रयत्नतः

ఇలా దేవేశ్వరుని ఆరాధించిన మునిశ్రేష్ఠుడు దధీచి దృఢ ప్రయత్నంతో ఇతరులచే అవధ్యత్వ వరం పొందాడు; అతని ఎముకలు వజ్రసమంగా కఠినమయ్యాయి।

Verse 29

अताडयच्च राजेन्द्रं पादमूलेन मूर्धनि क्षुपो दधीचं वज्रेण जघानोरसि च प्रभुः

అప్పుడు, ఓ రాజేంద్రా, అతడు పాదతలంతో రాజు శిరస్సుపై కొట్టాడు; మరియు శక్తిమంతుడు ప్రభువు దధీచి వజ్రంతో (ప్రతిద్వంద్వి) వక్షస్థలంపై మోదాడు।

Verse 30

नाभून्नाशाय तद्वज्रं दधीचस्य महात्मनः प्रभावात्परमेशस्य वज्रबद्धशरीरिणः

పరమేశ్వర ప్రభావంతో వజ్రబద్ధ శరీరుడైన మహాత్ముడు దధీచికి ఆ వజ్రం వినాశకారణం కాలేదు।

Verse 31

दृष्ट्वाप्यवध्यत्वमदीनतां च क्षुपो दधीचस्य तदा प्रभावम् आराधयामास हरिं मुकुन्दम् इन्द्रानुजं प्रेक्ष्य तदांबुजाक्षम्

దధీచి అవధ్యత్వం, అదీనత మరియు ప్రభావాన్ని చూసి క్షుపుడు అప్పుడు పద్మనేత్రుడైన ఇంద్రానుజ, ముక్తిదాత ముకుంద హరిని ఆరాధించడం ప్రారంభించాడు।