Adhyaya 10

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे नवमो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच गते महेश्वरे देवे स्वाधिवासं पितामहः / तदेव सुमहत् पद्मं भेजे नाभिसमुत्थितम्

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణం షట్సాహస్త్రీ సంహిత పూర్వవిభాగంలోని తొమ్మిదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది. శ్రీకూర్ముడు పలికెను—దేవ మహేశ్వరుడు స్వధామమునకు వెళ్లిన తరువాత, పితామహ బ్రహ్మ నాభి నుండి ఉద్భవించిన ఆ మహావిశాల పద్మముపై ఆసీనుడయ్యెను.

Verse 2

अथ दीर्घेण कालेन तत्राप्रतिमपौरुषौ / महासुरौ समायातौ भ्रातरौ मधुकैटभौ

ఆపై దీర్ఘకాలం గడిచిన తరువాత అక్కడ అపూర్వ పరాక్రమశాలులైన ఇద్దరు మహాసురులు—సోదరులు మధు మరియు కైటభ—వచ్చిరి.

Verse 3

क्रोधेन महताविष्टौ महापर्वतविग्रहौ / कर्णान्तरसमुद्भूतौ देवदेवस्य शार्ङ्गिणः

వారు తీవ్రమైన క్రోధంతో ఆవిష్టులై, మహాపర్వతముల వంటి దేహములు కలవారు; దేవదేవుడైన శార్ఙ్గధారి ప్రభువు చెవి గర్భములోనుండి వారు ఉద్భవించిరి.

Verse 4

तावागतौ समीक्ष्याह नारायणमजो विभुः / त्रैलोक्यकण्टकावेतावसुरौ हन्तुमर्हसि

ఆ ఇద్దరూ వచ్చినట్లు చూచి అజుడు, సర్వవ్యాపి ప్రభువు నారాయణునితో పలికెను—“ఈ ఇద్దరు అసురులు త్రిలోకానికి కంటకాలు; వీరిని సంహరించుట నీకే యుక్తము।”

Verse 5

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा हरिर्नारायणः प्रभुः / आज्ञापयामास तयोर्वधार्थं पुरुषावुभौ

ఆ మాటలు విని హరి—నారాయణ ప్రభువు, ఆ ఇద్దరి వధార్థం, ఆ ఇద్దరు దివ్య పురుషులను ఆజ్ఞాపించెను।

Verse 6

तदाज्ञया महद्युद्धं तयोस्ताभ्यामभूद् द्विजाः / व्यनयत् कैटभं विष्णुर्जिष्णुश्च व्यनयन्मधुम्

హే ద్విజులారా! ఆయన ఆజ్ఞచేత వారిద్దరి మధ్య మహాయుద్ధం ఏర్పడెను. విష్ణువు కైటభుని జయించెను; జిష్ణువు మధుని కూడా జయించెను।

Verse 7

ततः पद्मासनासीनं जगन्नाथं पितामहम् / बभाषे मधुरं वाक्यं स्नेहाविष्टमना हरिः

అనంతరం హరి, స్నేహంతో నిండిన మనస్సుతో, పద్మాసనంపై ఆసీనుడైన జగన్నాథుడు—జగత్పితామహునితో మధుర వాక్యములు పలికెను।

Verse 8

अस्मान्मयोच्यमानस्त्वं पद्मादवतर प्रभो / नाहं भवन्तं शक्नोमि वोढुं तेजामयं गुरुम्

హే ప్రభూ! నేను సంభోదిస్తున్నాను గనుక మీరు పద్మమునుండి దిగివచ్చండి. తేజోమయమైన, గురువైన మీ మహిమను నేను మోయలేను।

Verse 9

ततो ऽवतीर्य विश्वात्मा देहमाविश्य चक्रिणः / अवाच वैष्णवीं निद्रामेकीभूयाथ विष्णुना

అప్పుడు విశ్వాత్ముడు అవతరించి చక్రధారి భగవంతుని దేహంలో ప్రవేశించి, విష్ణునితో ఏకమై వైష్ణవీ నిద్రాశక్తిని సంభోదించి ప్రవర్తింపజేశాడు।

Verse 10

सहस्त्रशीर्षनयनः शङ्खचक्रगदाधरः / ब्रह्मा नारायणाख्यो ऽसौ सुष्वाप सलिले तदा

అప్పుడు సహస్ర శిరస్సులు, నేత్రాలు కలిగి శంఖ-చక్ర-గదాలను ధరించిన నారాయణనామకుడైన ఆ బ్రహ్ముడు మహాజలంలో శయనించాడు।

Verse 11

सो ऽनुभूय चिरं कालमानन्दं परमात्मनः / अनाद्यनन्तमद्वैतं स्वात्मानं ब्रह्मसंज्ञितम्

అతడు దీర్ఘకాలం పరమాత్మానందాన్ని అనుభవించి, ‘బ్రహ్మ’ అని పిలువబడే తన స్వాత్మను అనాది, అనంత, అద్వైతముగా గ్రహించాడు।

Verse 12

ततः प्रभाते योगात्मा भूत्वा देवश्चतुर्मुखः / ससर्ज सृष्टिं तद्रूपां वैष्णवं भावमाश्रितः

తర్వాత ఉదయకాలంలో యోగచైతన్యంలో స్థిరుడై చతుర్ముఖ దేవుడైన బ్రహ్మ, వైష్ణవ భావం (నారాయణుని ధారణశక్తి)ను ఆశ్రయించి ఆ రూపానుగుణంగా సృష్టిని సృజించాడు।

Verse 13

पुरस्तादसृजद् देवः सनन्दं सनकं तथा / ऋभुं सनत्कुमारं च पुर्वजं तं सनातनम्

ఆదిలో దేవుడు సనందుడు, సనకుడు, అలాగే ఋభువు, సనత్కుమారుడును సృష్టించాడు—వారు ఆద్యులు, ప్రాచీనులు, ప్రథమజులు, సనాతనులు।

Verse 14

ते द्वन्द्वमोहनिर्मुक्ताः परं वैराग्यमास्थिताः / विदित्वा परमं भावं न सृष्टौ दधिरे मतिम्

వారు ద్వంద్వమోహం నుండి విముక్తులై పరమ వైరాగ్యంలో స్థిరులయ్యారు. పరమ భావాన్ని తెలిసికొని సృష్టి-ప్రపంచంపై మనస్సు నిలపలేదు.

Verse 15

तेष्वेवं निरपेक्षेषु लोकसृष्टौ पितामहः / बभूव नष्टचेता वै मायया परमेष्ठिनः

ఇలా నిరపేక్షంగా లోకసృష్టి సాగుతుండగా పితామహ బ్రహ్మ మనస్సు నిజంగా మాయలో మునిగిపోయింది; పరమేశ్ఠి మాయ అతనిని మోహింపజేసింది.

Verse 16

ततः पुराणपुरुषो जगन्मूर्तिर्जनार्दनः / व्याजहारात्मनः पुत्रं मोहनाशाय पद्मजम्

అప్పుడు పురాణపురుషుడు, జగన్మూర్తి జనార్దనుడు మోహనాశార్థం తన కుమారుడైన పద్మజ బ్రహ్మను ఉద్దేశించి పలికెను.

Verse 17

विष्णुरुवाच कच्चिन्न विस्मृतो देवः शूलपाणिः सनातनः / यदुक्तवानात्मनो ऽसौ पुत्रत्वे तव शङ्करः

విష్ణువు పలికెను—సనాతనుడైన శూలపాణి దేవుని నీవు మరచితివా? తన స్వాత్మస్వరూపమునే ఆధారంగా ‘నేను నీకు పుత్రుడను’ అని చెప్పిన శంకరుడే అతడు.

Verse 18

अवाप्य संज्ञां गोविन्दात् पद्मयोनिः पितामहः / प्रजाः स्त्रष्टुमनास्तेपे तपः परमदुश्चरम्

గోవిందుని నుండి తన సంజ్ఞను (నామ-పరిచయాన్ని) పొందిన పద్మయోని పితామహ బ్రహ్మ, ప్రజలను సృష్టించాలనే సంకల్పంతో అత్యంత దుష్కరమైన తపస్సు ఆచరించాడు.

Verse 19

तस्यैवं तप्यमानस्य न किञ्चित् समवर्तत / ततो दीर्घेण कालेन दुः खात् क्रोधो ऽभ्यजायत

ఇలా తపస్సు చేస్తూనే ఉన్నా అతనికి ఏ ఫలమూ కలగలేదు. ఆపై చాలా కాలానికి దుఃఖం వల్ల అతని హృదయంలో క్రోధం పుట్టింది.

Verse 20

क्रोधाविष्टस्य नेत्राभ्यां प्रापतन्नश्रुबिन्दवः / ततस्तेभ्यो ऽश्रुबिन्दुभ्यो भूताः प्रेतास्तथाभवन्

క్రోధావేశంలో అతని కళ్ల నుంచి కన్నీటి బిందువులు పడిపోయాయి; ఆ కన్నీటి బిందువుల నుంచే భూతాలు, ప్రేతాలు అనే సత్త్వాలు పుట్టాయి.

Verse 21

सर्वांस्तानश्रुजान् दृष्ट्वा ब्रह्मात्मानमनिन्दन / जहौ प्राणांश्च भगवान् क्रोधाविष्टः प्रजापतिः

ఆ అశ్రుజన్యులందరినీ ఏడుస్తూ చూసి, లోకానికి నిందలేని ఆత్మ అయిన బ్రహ్మను దర్శించి, క్రోధావేశంలో ఉన్న భగవాన్ ప్రజాపతి (దక్షుడు) ప్రాణాలను విడిచాడు.

Verse 22

तदा प्राणमयो रुद्रः प्रादुरसीत् प्रभीर्मुखात् / सहस्त्रादित्यसंकाशो युगान्तदहनोपमः

అప్పుడు ప్రాణమయుడైన రుద్రుడు ఆ భయంకరమైన ముఖం నుండి ప్రాదుర్భవించాడు; అతడు వెయ్యి సూర్యుల వలె ప్రకాశించి, యుగాంత దహనాగ్ని వంటి వాడు.

Verse 23

रुरोद सुस्वरं घोरं देवदेवः स्वयं शिवः / रोदमानं ततो ब्रह्मा मा रोदीरित्यभाषत / रोदनाद् रुद्र इत्येवं लोके ख्यातिं गमिष्यसि

దేవదేవుడైన స్వయಂ శివుడు ఘోరమైనా సుస్వరంతో రోదించాడు. అతడు ఏడుస్తుండగా బ్రహ్మ ‘ఏడవకు’ అని పలికాడు. ఆ రోదన వల్లనే నీవు లోకంలో ‘రుద్ర’ అనే నామంతో ఖ్యాతి పొందుతావు.

Verse 24

अन्यानि सप्त नामानि पत्नीः पुत्रांश्चशाश्वतान् / स्थानानि चैषामष्टानां ददौ लोकपितामहः

లోకపితామహుడు బ్రహ్మా ఆ ఎనిమిదిమందికి ఇతర ఏడు నామాలు, వారి భార్యలు, శాశ్వత కుమారులు మరియు వారికి నియతమైన స్థానాలను (లోకపదాలను) ప్రసాదించాడు।

Verse 25

भवः शर्वस्तथेशानः पशूनां पतिरेव च / भीमश्चोग्रो महादेवस्तानि नामानि सप्त वै

భవ, శర్వ, ఈశాన, పశుపతి; అలాగే భీమ, ఉగ్ర, మహాదేవ—ఇవే నిజంగా ఆ ఏడు నామాలు।

Verse 26

सूर्यो जलं मही वह्निर्वायुराकाशमेव च / दीक्षितो ब्राह्मणश्चन्द्र इत्येता अष्टमूर्तयः

సూర్యుడు, జలం, భూమి, అగ్ని, వాయువు, ఆకాశం; దీక్షిత తపస్వి, బ్రాహ్మణుడు, చంద్రుడు—ఇవే ప్రభువు యొక్క అష్టమూర్తులు అని ప్రకటించబడినవి।

Verse 27

स्थानेष्वेतेषु ये रुद्रं ध्यायन्ति प्रणमन्ति च / तेषामष्टतनुर्देवो ददाति परमं पदम्

ఈ పవిత్ర స్థానాలలో రుద్రుని ధ్యానించి నమస్కరించువారికి అష్టతనువు దేవుడు పరమ పదం (మోక్షం) ప్రసాదిస్తాడు।

Verse 28

सुवर्चला तथैवोमा विकेशी च तथा शिवा / स्वाहा दिशश्च दीक्षा च रोहिणी चेति पत्नयः

సువర్చలా, అలాగే ఉమా; వికేశీ మరియు శివా; స్వాహా; దిశలు; దీక్షా మరియు రోహిణీ—ఇవే వారి భార్యలు అని చెప్పబడింది।

Verse 29

शनैश्चरस्तथा शुक्रो लोहिताङ्गो मनोजवः / स्कन्दः सर्गो ऽथ सन्तानो बुधश्चैषां सुताः स्मृताः

శనైశ్చరుడు, శుక్రుడు, లోహితాంగుడు, మనోజవుడు; అలాగే స్కందుడు, సర్గుడు, సంతానుడు, బుధుడు—ఇవన్నీ వారి కుమారులని స్మరించబడినవి.

Verse 30

एवंप्रकारो भगवान् देवदेवो महेश्वरः / प्रजाधर्मं च काम च त्यक्त्वा वैराग्यमाश्रितः

ఇలా భగవాన్ దేవదేవ మహేశ్వరుడు—ప్రజాధర్మమును, కామమును రెండింటినీ త్యజించి వైరాగ్యమున నిలిచియున్నాడు.

Verse 31

आत्मन्याध्य चात्मानमैश्वरं भावमास्थितः / पीत्वा तदक्षरं ब्रह्म शाश्वतं परमामृतम्

ఆత్మలోని ఆత్మను ధ్యానించి, ఐశ్వర భావమున నిలిచి, ఆ అక్షర బ్రహ్మమును పానము చేస్తాడు—అది శాశ్వతమైన పరమ అమృతము.

Verse 32

प्रजाः सृजेति चादिष्टो ब्रह्मणा नीललोहितः / स्वात्मना सदृशान् रुद्रान् ससर्ज मनसा शिवः

బ్రహ్మ ఆజ్ఞచేసెను—‘ప్రజలను సృష్టించు’ అని; ఆ నీలలోహిత రుద్రుడు, శివుడు తన స్వాత్మసదృశ రుద్రులను మనసుతోనే సృష్టించాడు.

Verse 33

कपर्दिनो निरातङ्कान् नीलकण्ठान् पिनाकिनः / त्रिशूलहस्तानृष्टिघ्नान् महानन्दांस्त्रिलोचनान्

నేను ఆ కపర్దీ ప్రభువులను వందిస్తాను—వారు నిరాతంకులు, నీలకంఠులు, పినాకధారులు; త్రిశూలహస్తులు, శత్రుసేనానాశకులు, మహానందమయులు, త్రిలోచనులు.

Verse 34

जरामरणनिर्मुक्तान् महावृषभवाहनान् / वीतरागांश्च सर्वज्ञान् कोटिकोटिशतान् प्रभुः

ప్రభువు కోటి కోటి శతసంఖ్యల జీవులను దర్శించాడు—వారు జరా మరణముల నుండి విముక్తులు, మహావృషభారూఢులు, విరాగులు, సర్వజ్ఞానసిద్ధులు।

Verse 35

तान् दृष्ट्वा विविधान् रुद्रान निर्मलान् नीललोहितान् / जरामरणनिर्मुक्तान् व्याजहरा हरं गुरुः

ఆ వివిధ రుద్రులను—నిర్మలులను, నీల-లోహిత వర్ణములవారిని, జరా మరణముల నుండి విముక్తులను—చూసి పూజ్య గురువు హరుని (శివుని) భక్తితో సంభోదించాడు।

Verse 36

मा स्त्राक्षीरीदृशीर्देव प्रजा मृत्युविवर्जिताः / अन्याः सृजस्व भूतेश जन्ममृत्युसमन्विताः

హే దేవా! మరణరహితమైన ఇలాంటి ప్రజలను సృష్టించవద్దు; హే భూతేశా! జననమరణములతో కూడిన ఇతర సృష్టులను సృష్టించుము।

Verse 37

ततस्तमाह भगवान् कपर्दे कामशासनः / नास्ति मे तादृशः सर्गः सृज त्वमशुभाः प्रजाः

అప్పుడు కామశాసకుడైన భగవాన్ కపర్దిని ఉద్దేశించి అన్నాడు—“అటువంటి సృష్టి నాకు సాధ్యం కాదు; నీవే అశుభ ప్రజలను సృష్టించుము।”

Verse 38

ततः प्रभृति देवो ऽसौ न प्रसूते ऽशुभाः प्रजाः / स्वात्मजैरेव तै रुद्रैर्निवृत्तात्मा ह्यतिष्ठत / स्थाणुत्वं तेन तस्यासीद् देवदेवस्य शूलिनः

ఆ కాలం నుండి ఆ దేవుడు అశుభ ప్రజలను ఇక ప్రసవించలేదు. తన స్వస్వరూపం నుండే జన్మించిన ఆ రుద్రులతో కలిసి ఆయన నివృత్తమనస్సుతో స్థితుడయ్యాడు. అందువల్ల దేవదేవుడైన శూలధారి ‘స్థాణు’—అచలుడు—అని ప్రసిద్ధి చెందాడు।

Verse 39

ज्ञानं वैराग्यमैश्वर्यं तपः सत्यं क्षमा धृतिः / स्त्रष्टृत्वमात्मसंबोधो ह्यधिष्ठातृत्वमेव च

జ్ఞానం, వైరాగ్యం, ఐశ్వర్యం, తపస్సు, సత్యం, క్షమ, ధైర్యం, సృష్టిశక్తి, ఆత్మబోధ మరియు అధిష్ఠాతృత్వం—ఇవే ప్రభువు లక్షణాలు.

Verse 40

अव्ययानि दशैतानि नित्यं तिष्ठन्ति शङ्करे / स एव शङ्करः साक्षात् पिनाकी परमेश्वरः

ఈ పది అవ్యయ గుణాలు నిత్యం శంకరునిలో నిలిచి ఉంటాయి. ఆయనే సాక్షాత్ శంకరుడు—పినాకీ పరమేశ్వరుడు.

Verse 41

ततः स भगवान् ब्रह्मा वीक्ष्य देवं त्रिलोचनम् / सहैव मानसैः पुत्रैः प्रीतिविस्फारिलोचनः

అప్పుడు భగవాన్ బ్రహ్మ త్రిలోచన దేవుని దర్శించి, తన మానసపుత్రులతో కలిసి, భక్తి-ప్రీతితో విస్తరించిన నేత్రాలతో చూచెను.

Verse 42

ज्ञात्वा परतरं भावमैश्वरं ज्ञानचक्षुषा / तुष्टाव जगतामेकं कृत्वा शिरसि चाञ्जलिम्

జ్ఞానచక్షువుతో ప్రభువు యొక్క పరాత్పర ఐశ్వర్యభావాన్ని గ్రహించి, ఆయన జగత్తుల ఏకేశ్వరుని స్తుతించి, శిరస్సుపై అంజలి ఉంచెను.

Verse 43

ब्रह्मोवाच नमस्ते ऽस्तु महादेव नमस्ते परमेश्वर / नमः शिवाय देवाय नमस्ते ब्रह्मरूपिणे

బ్రహ్మ అన్నాడు—ఓ మహాదేవా, నీకు నమస్కారం; ఓ పరమేశ్వరా, నీకు నమస్కారం. దేవుడైన శివునికి నమః; బ్రహ్మస్వరూపుడా, నీకు నమస్కారం.

Verse 44

नमो ऽस्तु ते महेशाय नमः शान्ताय हेतवे / प्रधानपुरुषेशाय योगाधिपतये नमः

మహేశ్వరునకు నమస్కారం; శాంతస్వరూప కారణభూతుడవైన నీకు నమః. ప్రધાન–పురుషేశ్వరా, యోగాధిపతయే నమః.

Verse 45

नमः कालाय रुद्राय महाग्रासाय शूलिने / नमः पिनाकहस्ताय त्रिनेत्राय नमो नमः

కాలస్వరూప రుద్రునకు, మహాగ్రాసకుడైన శూలధారికి నమః. పినాకహస్తుడైన త్రినేత్ర ప్రభువుకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.

Verse 46

नमस्त्रिमूर्तये तुभ्यं ब्रह्मणो जनकाय ते / ब्रह्मविद्याधिपतये ब्रह्मविद्याप्रदायिने

త్రిమూర్తిస్వరూపుడవైన నీకు నమః; బ్రహ్ముని జనకుడవైన నీకు నమః. బ్రహ్మవిద్యాధిపతయే, బ్రహ్మవిద్యను ప్రసాదించువాడవైన నీకు నమః.

Verse 47

नमो वेदरहस्याय कालकालाय ते नमः / वेदान्तसारसाराय नमो वेदात्ममूर्तये

వేదరహస్యస్వరూపుడవైన నీకు నమః; కాలాన్ని మించిన కాలస్వరూపా, నీకు నమః. వేదాంతసారసారమై, వేదాత్మమూర్తివైన నీకు నమః.

Verse 48

नमो बुद्धाय शुद्धाय योगिनां गुरवे नमः / प्रहीणशोकैर्विविधैर्भूतैः वरिवृताय ते

ప్రబుద్ధుడవైన శుద్ధస్వరూపునకు నమః; యోగుల గురువైన నీకు నమః. శోకాన్ని విడిచిన నానావిధ భూతగణములతో పరివృతుడవైన నీకు ప్రణామం.

Verse 49

नमो ब्रह्मण्यदेवाय ब्रह्माधिपतये नमः / त्रियम्बकाय देवाय नमस्ते परमेष्ठिने

బ్రాహ్మణులకు అనుగ్రహించే బ్రహ్మణ్యదేవునికి నమస్కారం; బ్రహ్మాధిపతికి నమః. త్ర్యంబక దేవునికి ప్రణామం; హే పరమేష్ఠిన్, నీకు నమస్కారం.

Verse 50

नमो दिग्वाससे तुभ्यं नमो मुण्डाया दण्डिने / अनादिमलहीनाय ज्ञानगम्याय ते नमः

దిగంబరరూపంగా ఉన్న నీకు నమస్కారం; ముండిత శిరస్సుతో దండధారి తపస్వికి నమః. అనాది, మలరహితుడు, జ్ఞానమార్గమునే గమ్యుడు—నీకు నమస్కారం.

Verse 51

नमस्ताराय तीर्थाय नमो योगर्धिहेतवे / नमो धर्माधिगम्याय योगगम्याय ते नमः

తారక ‘తారా’—తీర్థస్వరూపుడా, నీకు నమస్కారం; యోగసిద్ధుల హేతువుకు నమః. ధర్మమార్గమున గ్రహ్యుడవు, యోగమార్గమున గమ్యుడవు—నీకు పునఃపునః నమస్కారం.

Verse 52

नमस्ते निष्प्रपञ्चाय निराभासाय ते नमः / ब्रह्मणे विश्वरूपाय नमस्ते परमात्मने

ప్రపంచాతీతుడవు, నిరాభాసుడు (నిరుపాధికుడు) నీవు—నీకు నమస్కారం. విశ్వరూప బ్రహ్మ, పరమాత్మ—నీకు నమస్కారం.

Verse 53

त्वयैव सृष्टमखिलं त्वय्येव सकलं स्थितम् / त्वया संह्रियते विश्वं प्रधानाद्यं जगन्मय

నీ ద్వారానే సమస్త సృష్టి ఏర్పడింది; నీలోనే సమస్తం నిలిచియుంది. నీ ద్వారానే విశ్వం లయమగుతుంది—హే జగన్మయా, ప్రధానాది సహితంగా.

Verse 54

त्वमीश्वरो महादेवः परं ब्रह्म महेश्वरः / परमेष्ठी शिवः शान्तः पुरुषो निष्कलो हरः

నీవే ఈశ్వరుడు—మహాదేవుడు; పరబ్రహ్మ; మహేశ్వరుడు. నీవే పరమేష్ఠి, శివుడు, శాంతస్వరూపుడు; నిష్కల పురుషుడు—హరుడు.

Verse 55

त्वमक्षरं परं ज्योतिस्त्वं कालः परमेश्वरः / त्वमेव पुरुषो ऽनन्तः प्रधानं प्रकृतिस्तथा

నీవే అక్షరమైన పరమజ్యోతి; నీవే కాలము, ఓ పరమేశ్వరా. నీవే అనంత పురుషుడు; అలాగే ప్రధానం—ప్రకృతিও నీవే.

Verse 56

भूमिरापो ऽनलो वायुर्व्योमाहङ्कार एव च / यस्य रूपं नमस्यामि भवन्तं ब्रह्मसंज्ञितम्

భూమి, జలం, అగ్ని, వాయువు, ఆకాశం మరియు అహంకారం—ఇవే ఆయన రూపం. బ్రహ్మ అని పిలువబడే నిన్ను నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

Verse 57

यस्य द्यौरभवन्मूर्धा पादौ पृथ्वी दिशो भुजाः / आकाशमुदरं तस्मै विराजे प्रणमाम्यहम्

యస్య శిరస్సు ద్యౌః (స్వర్గం), పాదాలు భూమి, దిశలు భుజాలు, ఆకాశం ఉదరం—ఆ విరాజ్‌కు నేను ప్రణామం చేస్తున్నాను.

Verse 58

संतापयति यो विश्वं स्वभाभिर्भासयन् दिशः / ब्रह्मतेजोमयं नित्यं तस्मै सूर्यात्मने नमः

తన తేజస్సుతో సమస్త విశ్వాన్ని తపింపజేసి, దిశలను ప్రకాశింపజేసే—నిత్య బ్రహ్మతేజోమయుడైన ఆ సూర్యాత్మకు నమస్కారం.

Verse 59

हव्यं वहति यो नित्यं रौद्री तेजोमयो तनुः / कव्यं पितृगणानां च तस्मै वह्न्यात्मने नमः

యో నిత్యం దేవతలకు హవ్యాన్ని వహించువాడు, రౌద్రీ తేజోమయమైన దేహధారి, పితృగణాలకు కావ్యాన్ని చేర్చువాడు—ఆ అగ్న్యాత్మక పరమేశ్వరునికి నమస్కారం।

Verse 60

आप्यायति यो नित्यं स्वधाम्ना सकलं जगत् / पीयते देवतासङ्घैस्तस्मै सोमात्मने नमः

యో తన స్వధామ తేజస్సుతో సమస్త జగత్తును నిత్యం పోషించువాడు, దేవతాసంఘములచే (ఆనంద-సోమరూపంగా) పానీయమగువాడు—ఆ సోమాత్మక పరమాత్మకు నమస్కారం।

Verse 61

विभर्त्यशेषभूतानि यो ऽन्तश्चरति सर्वदा / शक्तिर्माहेश्चरी तुभ्यं तस्मै वाय्वात्मने नमः

యో సర్వదా అంతర్వర్తిగా చరించి సమస్త భూతాలను ధారించువాడు—ఆ వాయ్వాత్మక పరమేశ్వరునికి నమస్కారం। మాహేశ్వరీ శక్తి నీదే.

Verse 62

सृजत्यशेषमेवेदं यः स्वकर्मानुरूपतः / स्वात्मन्यवस्थितस्तस्मै चतुर्वक्त्रात्मने नमः

యః స్వాత్మలో నిలిచి, జీవుల కర్మానుసారంగా ఈ సమస్త జగత్తును సృష్టించువాడు—ఆ చతుర్వక్త్రాత్మక ప్రభువుకు నమస్కారం।

Verse 63

यः शेषशयने शेते विश्वमावृत्य मायया / स्वात्मानुभूतियोगेन तस्मै विश्वात्मने नमः

యః శేషశయ్యపై శయనించుచు, తన మాయచే విశ్వాన్ని ఆవరించి, స్వాత్మానుభూతి యోగముచే గ్రహింపబడువాడు—ఆ విశ్వాత్మ ప్రభువుకు నమస్కారం।

Verse 64

विभर्ति शिरसा नित्यं द्विसप्तभुवनात्मकम् / ब्रह्माण्डं यो ऽखिलाधारस्तस्मै शेषात्मने नमः

అఖిలాధారుడైన శేషాత్ముడు నిత్యం తన శిరస్సుపై ద్విసప్తభువనాత్మక బ్రహ్మాండాన్ని ధరించువానికి నమస్కారం।

Verse 65

यः परान्ते परानन्दं पीत्वा दिव्यैकसाक्षिकम् / नृत्यत्यनन्तमहिमा तस्मै रुद्रात्मने नमः

అనంతమహిముడైన రుద్రాత్ముడు పరాంతంలో దివ్య ఏకసాక్షి పరానందాన్ని పానంచేసి నర్తించువానికి నమస్కారం।

Verse 66

यो ऽन्तरा सर्वभूतानां नियन्ता तिष्ठतीश्वरः / तं सर्वसाक्षिणं देवं नमस्ये भवतस्तनुम्

సర్వభూతాల అంతరంలో నియంతగా ఈశ్వరుడు నిలిచియున్నాడు; ఆ సర్వసాక్షి దేవునికి నమస్కరిస్తాను; మీ ఆ తను(రూపం)కే ప్రణామం।

Verse 67

यं विनिन्द्रा जितश्वासाः संतुष्टाः समदर्शिनः / ज्योतिः पश्यन्ति युञ्जानास्तस्मै योगात्मने नमः

నిద్రలేని, శ్వాసజయులు, సంతుష్టులు, సమదర్శులు అయిన యోగులు ధ్యానంలో యుక్తులై అంతర్జ్యోతిగా దర్శించువానికీ—ఆ యోగాత్మునికి నమస్కారం।

Verse 68

यया संतरते मायां योगी संक्षीणकल्मषः / अपारतरपर्यन्तां तस्मै विद्यात्मने नमः

యే శక్తిచేత కల్మషాలు క్షీణించిన యోగి మాయను దాటి అపారమైన పరతీరాన్ని చేరుతాడో—ఆ విద్యాత్మునికి నమస్కారం।

Verse 69

यस्य भासा विभातीदमद्वयं तमसः परम् / प्रपद्ये तत् परं तत्त्वं तद्रूपं परमेश्वरम्

యస్య ప్రభతో ఈ అద్వయ తత్త్వం ప్రకాశిస్తుంది, ఆయన తమస్సుకు అతీతుడు—ఆ పరమ తత్త్వరూప పరమేశ్వరుని నేను శరణు పొందుదును.

Verse 70

नित्यानन्दं निराधारं निष्कलं परमं शिवम् / प्रपद्ये परमात्मानं भवन्तं परमेश्वरम्

నిత్యానందస్వరూపుడవు, నిరాధారుడవు, నిష్కలుడవు, పరమ శివుడవు—ఓ పరమాత్మా పరమేశ్వరా, నీ శరణు పొందుదును.

Verse 71

एवं स्तुत्वा महादेवं ब्रह्मा तद्भावभावितः / प्राञ्जलिः प्रणतस्तस्थौ गृणन् ब्रह्म सनातनम्

ఇలా మహాదేవుని స్తుతించి, ఆ భక్తిభావంతో నిండిన బ్రహ్మా అంజలి బద్ధుడై నమస్కరించి నిలిచి, సనాతన బ్రహ్మను స్తుతించసాగెను.

Verse 72

ततस्तस्मै महादेवो दिव्यं योगमनुत्तमम् / ऐश्वर्यं ब्रह्मसद्भावं वैराग्यं च ददौ हरः

అనంతరం మహాదేవుడు హరుడు అతనికి దివ్యమైన అనుత్తమ యోగాన్ని, ఐశ్వర్యాన్ని, బ్రహ్మనిష్ఠ సద్భావాన్ని మరియు వైరాగ్యాన్ని దయచేసెను.

Verse 73

कराभ्यां सुशुभाभ्यां च संस्पृश्य प्रणतार्तिहा / व्याजहरा स्वयं देवः सो ऽनुगृह्य पितामहम्

అప్పుడు నమస్కరించినవారి ఆర్తిని తొలగించే స్వయంవేదుడు తన అతి శుభ్రమైన రెండు చేతులతో స్పర్శించి, పితామహుడు (బ్రహ్మా) పై అనుగ్రహించి, అతని కలతను తొలగించే వాక్యములు పలికెను.

Verse 74

यत्त्वयाभ्यर्थितं ब्रह्मन् पुत्रत्वे भवतो मम / कृतं मया तत् सकलं सृजस्व विविधं जगत्

హే బ్రహ్మన్! నీవు నన్ను కోరినట్లు—నేను నీకు పుత్రుడనగుట—అది సమస్తం నేను పూర్తిగా నెరవేర్చితిని. ఇక నీవు నానావిధములైన జగత్తును సృష్టించుము।

Verse 75

त्रिधा भिन्नो ऽस्म्यहं ब्रह्मन् ब्रह्मविष्णुहराख्यया / सर्गरक्षालयगुणैर्निष्कलः परमेश्वरः

హే బ్రహ్మన్! సృష్టి, రక్షణ, లయ గుణములనుబట్టి నన్ను బ్రహ్మా, విష్ణు, హర అని త్రివిధంగా పిలుస్తారు; కాని తత్త్వముగా నేను నిష్కల పరమేశ్వరుడను।

Verse 76

स त्वं ममाग्रजः पुत्रः सृष्टिहेतोर्विनिर्मितः / ममैव दक्षिणादङ्गाद् वामाङ्गात् पुरुषोत्तमः

నీవే నా అగ్రజ పుత్రుడవు, సృష్టి హేతువుకోసం నిర్మితుడవు. నా దేహమున కుడి అంగమునుండి, ఎడమ అంగమునుండి, హే పురుషోత్తమ, నీవు ఉద్భవించితివి।

Verse 77

तस्य देवादिदेवस्य शंभोर्हृदयदेशतः / संबभूवाथ रुद्रो ऽसावहं तस्यापरा तनुः

ఆ దేవాధిదేవుడైన శంభువు హృదయదేశమునుండి రుద్రుడు ఉద్భవించెను; మరియు నేను ఆయనకు అపరమైన (ద్వితీయ) తనువను।

Verse 78

ब्रह्मविष्णुशिवा ब्रह्मन् सर्गस्थित्यन्तहेतवः / विभज्यात्मानमेको ऽपि स्वेच्छया शङ्करः स्थितः

హే బ్రహ్మన్! బ్రహ్మా, విష్ణు, శివులు సృష్టి, స్థితి, అంతములకు కారణములు. అయినను ప్రభువు ఏకుడైయుండి, స్వేచ్ఛతో ఆత్మవిభాగం చేసి శంకరరూపమున నిలిచియున్నాడు।

Verse 79

तथान्यानि च रूपाणि मम मायाकृतानि तु / निरूपः केवलः स्वच्छो महादेवः स्वभावतः

అలాగే ఇతర రూపములన్నియు నా మాయచే నిర్మితములే; కాని మహాదేవుడు స్వభావతః నిరాకారుడు, ఏకమాత్రుడు, నిత్యశుద్ధుడు।

Verse 80

एभ्यः परतरो देवस्त्रिमूर्तिः परमा तनुः / माहेश्वरी त्रिनयना योगिनां शान्तिदा सदा

ఇవన్నిటికన్నా పరముడు ఆ దేవుడు; ఆయన పరమ దేహమే త్రిమూర్తి. ఆ మహేశ్వరీ త్రినేత్రి సదా యోగులకు శాంతిని ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 81

तस्या एव परां मूर्ति मामवेहि पितामह / शाश्वतैश्वर्यविज्ञानतेजोयोगसमन्विताम्

ఓ పితామహా, ఆ పరమ తత్త్వపు పరమ మూర్తిగా నన్ను తెలుసుకో; నిత్య ఐశ్వర్యం, సత్యజ్ఞానం, తేజస్సు మరియు యోగంతో సమన్వితుడను।

Verse 82

सो ऽहं ग्रसामि सकलमधिष्ठाय तमोगुणम् / कालो भूत्वा न तमसा मामन्यो ऽभिभविष्यति

నేను తమోగుణాన్ని అధిష్ఠించి సమస్త జగత్తును గ్రసిస్తాను; కాలమై నిలిచినప్పుడు తమసుతో మరెవ్వరూ నన్ను జయించలేరు।

Verse 83

यदा यदा हि मां नित्यं विचिन्तयसि पद्मज / तदा तदा मे सान्निध्यं भविष्यति तवानघ

ఓ పద్మజా, నీవు ఎప్పుడెప్పుడూ నిత్యం నన్ను ధ్యానిస్తావో, అప్పుడప్పుడూ, ఓ నిర్దోషా, నా సాన్నిధ్యం నీకు కలుగుతుంది।

Verse 84

एतावदुक्त्वा ब्रह्माणं सो ऽभिवन्द्य गुरुं हरः / सहैव मानसैः पुत्रैः क्षणादन्तरधीयत

ఇంతమాత్రం చెప్పి హరుడు (శివుడు) తన గురువైన బ్రహ్మను నమస్కరించాడు; తన మానసపుత్రులతో కూడ క్షణంలో అంతర్ధానమయ్యాడు।

Verse 85

सो ऽपि योगं समास्थाय ससर्ज विविधं जगत् / नारायणाख्यो भगवान् यथापूर्वं प्रिजापतिः

అతడూ యోగంలో స్థిరుడై నానావిధ జగత్తును సృష్టించాడు. ‘నారాయణ’ అనే భగవానుడు పూర్వంలాగానే మళ్లీ ప్రజాపతిగా అయ్యాడు।

Verse 86

मरीचिभृग्वङ्गिरसं पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् / दक्षमत्रिं वसिष्ठं च सो ऽसृजद् योगविद्यया

యోగవిద్య శక్తితో ఆయన మరీచి, భృగు, అంగిరస, పులస్త్య, పులహ, క్రతు, దక్ష, అత్రి, వసిష్ఠులను సృష్టించాడు।

Verse 87

नव ब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः / सर्वे ते ब्रह्मणा तुल्याः साधका ब्रह्मवादिनः

పురాణంలో నిశ్చయంగా వీరే ‘నవ బ్రహ్మలు’ అని చెప్పబడింది. వీరందరూ బ్రహ్మతో సమానులు—సిద్ధ సాధకులు, బ్రహ్మవాదులు।

Verse 88

संकल्पं चैव धर्मं च युगधर्मांश्च शाश्वतान् / स्थानाभिमानिनः सर्वान् यथा ते कथितं पुरा

మునుపు చెప్పినట్లే, సంకల్పం, ధర్మం, ప్రతి యుగానికి శాశ్వతమైన యుగధర్మాలు, అలాగే తమ తమ స్థానాలను అధిష్ఠించే (స్థానాభిమానులు) దేవతలన్నిటినీ నేను నీకు వివరించాను।