Adhyaya 68

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे धन्वन्तरिसंभवादिवर्णनं नाम सप्तषष्टितमो ऽध्यायः // ६७// ऋषय ऊचुः मरुतेन कथं कन्या राज्ञे दत्ता महात्मना / किंवीर्याश्च महात्मानो जाता मरुतकन्यया

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణములో వాయుప్రోక్త మధ్యమభాగ తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదములో ‘ధన్వంతరి సంభవాది వర్ణనం’ అను అరవైఏడవ అధ్యాయము. ఋషులు పలికిరి— మహాత్ముడు మరుతుడు కన్యను రాజుకు ఎలా దత్తమిచ్చెను? మరుతకన్య ద్వారా ఏవిధమైన వీర్యవంతులైన మహాత్ములు జన్మించిరి?

Verse 2

सूत उवाच आहरत्स मरुत्सोममन्नकामः प्रजेश्वरः / मासिमासि महातेजाः षष्टिसंवत्सरान्नृप

సూతుడు పలికెను— ఓ నృపా! ప్రజల అధిపతి, అన్నమును కోరిన మహాతేజస్సు గల మరుతుడు నెలనెలా సోమమును తెచ్చెను— అరవై సంవత్సరములు.

Verse 3

तेन ते मरुतस्तस्य मरुत्सोमेन तोषिताः / अक्षय्यान्नं ददुः प्रीताः सर्वकामपरिच्छदम्

అతడు సమర్పించిన మరుత్సోమంతో తృప్తి చెందిన మరుతులు ఆనందంతో అతనికి అక్షయమైన అన్నాన్ని ఇచ్చారు; అది సమస్త కోరికలను నెరవేర్చేది.

Verse 4

अन्नं तस्य सकृद्भुक्तमहोरात्रं न क्षीयते / कोटिशो दीय मानं च सूर्यस्योदयनादपि

అతని అన్నం ఒక్కసారి భుజించినా పగలు-రాత్రి తగ్గదు; సూర్యోదయం నుంచీ కోట్లసార్లు దానం చేసినా అది క్షీణించదు.

Verse 5

मित्रज्योतेस्तु कन्याया मरितस्य च धीमतः / तस्माज्जाता महासत्त्वा धर्मज्ञा मोक्षदर्शिनः

మిత్రజ్యోతి కుమార్తె మరియు ధీమంతుడైన మరితుని నుండి మహాసత్త్వులు జన్మించారు; వారు ధర్మజ్ఞులు, మోక్షాన్ని దర్శించువారు.

Verse 6

संन्यस्य गृहधर्माणि वैराग्यं समुपस्थिताः / यतिधर्ममवाप्येह ब्रह्मभूयाय ते गताः

గృహధర్మాలను త్యజించి వారికి వైరాగ్యం కలిగింది; ఇక్కడ యతిధర్మాన్ని పొందిన వారు బ్రహ్మభావాన్ని పొందుటకు గమించారు.

Verse 7

अनेनसः सुतो जातः क्षत्रधर्मः प्रतापवान् / क्षत्रधर्मसुतो जातः प्रतिपक्षो महातपाः

అనేనసుని కుమారుడిగా ప్రతాపవంతుడైన క్షత్రధర్ముడు జన్మించాడు; క్షత్రధర్ముని కుమారుడిగా మహాతపస్వి ప్రతిపక్షుడు జన్మించాడు.

Verse 8

प्रतिपक्षसुतश्चापि सृंजयो नाम विश्रुतः / सृंजयस्य जयः पुत्रो विजयस्तस्य जज्ञिवान्

ప్రతిపక్షునికీ ‘సృంజయ’ అనే ప్రసిద్ధ కుమారుడు ఉన్నాడు. సృంజయుని కుమారుడు జయుడు; అతనికి విజయుడు జన్మించాడు.

Verse 9

विजयस्य जयः पुत्रस्तस्य हर्यश्वकः स्मृतः / इर्यश्वस्य सुतो राजा सहदेवः प्रतापवान्

విజయుని కుమారుడు జయుడు; అతని కుమారుడు ‘హర్యశ్వక’ అని స్మరించబడెను. ఇర్యశ్వుని కుమారుడు ప్రతాపవంతుడైన రాజు సహదేవుడు.

Verse 10

सहदेवस्य धर्मात्मा अहीन इति विश्रुतः / अहीनस्य चयत्सेनस्तस्य पुत्रो ऽथ संकृतिः

సహదేవుని ధర్మాత్ముడైన కుమారుడు ‘అహీన’ అని ప్రసిద్ధి. అహీనుని కుమారుడు చయత్సేన; అతని కుమారుడు సంకృతి.

Verse 11

संकृतेरपि धर्मात्मा कृतधर्मा महायशाः / इत्येते क्षत्रधर्माणो नहुषस्य निबोधत

సంకృతికీ ధర్మాత్ముడైన ‘కృతధర్మ’ అనే మహాయశస్సు గల కుమారుడు ఉన్నాడు. ఇవే నహుషుని క్షత్రధర్మ పరంపరలు అని గ్రహించండి.

Verse 12

नहुषस्य तु दायादाः षडिन्द्रोपमतेजसः / यतिर्ययातिः संयातिरायतिर्वियतिः कृतिः

నహుషుని ఆరు వారసులు ఇంద్రుని సమాన తేజస్సు గలవారు—యతి, యయాతి, సంయాతి, ఆయతి, వియతి, కృతి.

Verse 13

यतिर्ज्येष्ठस्तु तेषां वै ययातिस्तु ततो ऽवरः / काकुत्स्थकन्यां गां नाम लेभे पत्नीं यतिस्तदा

వారిలో యతి జ్యేష్ఠుడు, అతని తరువాత యయాతి కనిష్ఠుడు. అప్పుడు యతి కాకుత్స్థుని కుమార్తె ‘గా’ అనే ఆమెను భార్యగా పొందెను.

Verse 14

स यतिर्मोक्षमास्थाय ब्रह्मभूतो ऽभवन्मुनिः / तेषां मध्ये तु पञ्चानां ययातिः पृथिवीपतिः

ఆ యతి మోక్షాన్ని ఆశ్రయించి బ్రహ్మభూతుడైన మునిగా అయ్యెను. ఆ ఐదుగురిలో యయాతి భూమిపతి (రాజు)గా నిలిచెను.

Verse 15

देवयानीमुशनसः सुतां भार्यामवाप ह / शर्मिष्ठामासुरीं चैव तनयां वृषपर्वणः

అతడు ఉశనసుడు (శుక్రాచార్యుడు) కుమార్తె దేవయానిని భార్యగా పొందెను; అలాగే వృషపర్వుని కుమార్తె అసురీ శర్మిష్ఠను కూడా పొందెను.

Verse 16

यदुं च तुर्वसुं चैव देवयानो व्यजायत / द्रुह्युं चानुं च पूरुं च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी

దేవయానీ యదు మరియు తుర్వసులను ప్రసవించింది; వృషపర్వుని కుమార్తె శర్మిష్ఠ ద్రుహ్యు, అనూ, పూరులను ప్రసవించింది.

Verse 17

अजीजनन्महावीर्यान्सुतान्देवसुतोपमान् / रथं तस्मै ददौ शक्रः प्रीतः परमभास्वरम्

వారు దేవపుత్రుల సమానమైన మహావీర్యవంతులైన కుమారులను జన్మింపజేశారు. సంతోషించిన శక్రుడు (ఇంద్రుడు) అతనికి అత్యంత ప్రకాశవంతమైన రథాన్ని దానమిచ్చెను.

Verse 18

असंगं काञ्चनं दिव्यमक्षयौ च महेषुधी / युक्तं मनोजवैरश्वैर्येन कन्यां समुद्वहत्

అతడు దివ్యమైన, ఆసక్తిరహిత స్వర్ణమయమైన, అక్షయ మహాతూణీరాలతో కూడిన, మనోజవ అశ్వయుక్త రథంలో కన్యను తీసుకొని బయలుదేరెను।

Verse 19

स तेन रथमुख्येन जिगाय सततं महीम् / ययातिर्युधि दुर्द्धर्षो देवदानवमानवैः

ఆ శ్రేష్ఠ రథబలంతో అతడు నిరంతరం భూమిని జయించెను; యుద్ధంలో యయాతి దేవ-దానవ-మానవులకైనా దుర్ధర్షుడు.

Verse 20

पौरवाणां नृपाणां च सर्वेषां सो ऽभवद्रथी / यावत्सुदेशप्रभवः कौरवो जनमेजयः

పౌరవులూ ఇతర సమస్త రాజులలో అతడే మహారథి అయ్యెను—సుదేశప్రభవ కౌరవ జనమేజయుడు వచ్చేవరకు।

Verse 21

कुरोः पौत्रस्य राज्ञरतु राज्ञः पारीक्षितस्य ह / जगाम सरथो नाशं शापाद्गार्ग्यस्य धीमतः

తరువాత కురువు మనవడు రాజు పరీక్షితుని ఆ రథం సహా నాశనమైంది—ధీమంతుడైన గార్గ్యుని శాపవశాత్।

Verse 22

गार्ग्यस्य हि सुतं बालं स राजा जनमेजयः / दुर्बुद्धिर्हिंसया मास लोहगन्धी नराधिपः

రాజు జనమేజయుడు గార్గ్యుని బాల కుమారుని హింసించెను; దుర్బుద్ధి, హింసాపరుడు, లోహగంధి అయిన ఆ నరాధిపుడు.

Verse 23

स लोहगन्धी राजर्षिः परिधावन्नितस्ततः / पौरजानपदैस्त्यक्तो न लेभे शर्म कर्हिचित्

ఆ లోహగంధి రాజర్షి ఇటూ అటూ పరుగెత్తుతూ తిరిగెను; పట్టణవాసులు, జనపదవాసులు వదిలివేయగా అతనికి ఎప్పుడూ శాంతి లభించలేదు।

Verse 24

ततः स दुःखसंतप्तो नालभत्संविदं क्वचित / स प्रायाच्छौनकमृषिं शरणं व्यथितस्तदा

అప్పుడు అతడు దుఃఖంతో దగ్ధుడై ఎక్కడా ఉపశమనం పొందలేదు; వ్యథితుడై శౌనక ఋషిని శరణు కోరుతూ వెళ్లెను।

Verse 25

इन्द्रोतोनाम विख्यातो यो ऽसौ मुनि रुदारधीः / योजयामास चैन्द्रोतः शौनको जनमेजयम्

‘ఇంద్రోత’ అని ప్రసిద్ధుడైన, దృఢబుద్ధి గల ఆ ముని; శౌనకుడైన ఆ ఇంద్రోత జనమేజయుని నియోగించాడు।

Verse 26

अश्वमेधेन राजानं पावनार्थं द्विजोत्तमाः / स लोहगन्धो व्यनशत्त स्यावभृथमेत्य ह

ద్విజోత్తములు రాజును పవిత్రం చేయుటకై అశ్వమేధ యజ్ఞం నిర్వహించారు; లోహగంధి అవభృథస్నానానికి వెళ్లి ఆపై అంతరించిపోయెను।

Verse 27

स वै दिव्यो रथस्तस्माद्वसोश्चेदिपतेस्तथा / दत्तः शक्रेन तुष्टेन लेभे तस्माद्बृहद्रथः

చేది అధిపతి వసువుకు చెందిన ఆ దివ్య రథం, సంతుష్టుడైన శక్రుడు దానమిచ్చెను; ఆ రథాన్ని బృహద్రథుడు పొందెను।

Verse 28

ततो हत्वा जरासंधं भीमस्तं रथमुत्तमम् / प्रददौ वासुदेवाय प्रीत्या कौरवनन्दनः

అప్పుడు జరాసంధుని సంహరించి కౌరవనందనుడు భీముడు ప్రీతితో ఆ ఉత్తమ రథాన్ని వాసుదేవునికి సమర్పించాడు।

Verse 29

स जरां प्राप्य राजर्षिर्ययातिर्नहुषात्मजः / पुत्रं श्रेष्टं वरिष्ठं च यदुमित्यब्रवीद्वचः

నహుషుని కుమారుడైన రాజర్షి యయాతి జరను పొందినప్పుడు, తన శ్రేష్ఠమైన, వరిష్ఠమైన కుమారుని చూసి “యదూ!” అని పలికెను।

Verse 30

जरावली च मां तात पलितानि च पर्ययुः / काव्यस्योशनसः शापान्न च तृप्तो ऽस्मि यौवने

ఓ తాతా! నన్ను జరారేఖలు, తెల్లని వెంట్రుకలు ఆవరించాయి; కవ్యుడైన ఉశనసుని శాపం వల్ల నేను యౌవనంలోనూ తృప్తి పొందలేదు।

Verse 31

त्वं यदो प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह / जरां मे प्रतिगृह्णीष्व तं यदुः प्रत्युवाच ह

అతడు అన్నాడు: “ఓ యదూ, జరతో పాటు పాపమును స్వీకరించు; నా జరను నీవు గ్రహించు.” అప్పుడు యదు ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చెను।

Verse 32

अनिर्दिष्टा हि मे भिक्षा ब्राह्मणस्य प्रतिश्रुता / सा तु व्यायामसाध्या वै न ग्रहीष्यामि ते जराम्

నాకు ఒక బ్రాహ్మణుడు వాగ్దానం చేసిన భిక్ష ఇంకా నిర్దిష్టం కాలేదు; అది శ్రమతోనే సాధ్యమగును, అందువల్ల నేను మీ జరను గ్రహించను।

Verse 33

जरायां बहवो दोषाः पानभोजनकारिताः / तस्माज्जरां न ते राजन्ग्रहीतुमहमुत्सहे

వృద్ధాప్యంలో పానభోజనాల వల్ల అనేక దోషాలు కలుగుతాయి; అందుచేత, రాజా, నీ జరాను నేను స్వీకరించలేను।

Verse 34

सितश्मश्रुधरो दीनो जरया शिथिलीकृतः / वलीसंततगात्रश्च निराशो दुर्बलाकृतिः

తెల్ల గడ్డం‑మీసాలు కలవాడు, దీనుడు, జరాతో శిథిలమైనవాడు; ముడతలతో నిండిన దేహం, నిరాశతో, బలహీన ఆకృతి।

Verse 35

अशक्तः कार्यकरणे परिबूतस्तु यौवने / सहोपवीतिभिश्चैव तां जरां नाभिकामये

కార్యాలు చేయలేని వాడిగా, యౌవనంలో అవమానింపబడినవాడిగా; ఉపవీతధారుల మధ్యనైనా—అటువంటి జరాను నేను కోరను।

Verse 36

संति ते बहवः पुत्रा मत्तः प्रियतरा नृप / प्रतिगृह्णन्तु धर्मज्ञ पुत्रमन्यं वृणीष्व वै

నృపా, నీకు నన్ను మించిన ప్రియమైన అనేక కుమారులు ఉన్నారు; ధర్మజ్ఞా, వారే స్వీకరించుగాక—నీవు మరొక కుమారుని ఎన్నుకో।

Verse 37

स एवमुक्तो यदुना दीव्रकोपसमन्वितः / उवाच वदतां श्रेष्टो ज्येष्ठं तं गर्हयन्सुतम्

యదువు ఇలా చెప్పగా అతడు తీవ్రమైన కోపంతో నిండిపోయాడు; వాక్చాతుర్యంలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ తండ్రి జ్యేష్ఠ కుమారుని గర్హిస్తూ పలికాడు।

Verse 38

आश्रमः कस्तवान्यो ऽस्ति को वा धर्मविधिस्तव / मामनादृत्य दुर्बुद्धे यदहं तव देशिकः

నీకు ఇంకెవరి ఆశ్రమం ఉంది? నీ ధర్మవిధి ఎవరు? ఓ దుర్బుద్ధీ, నేను నీ దేశికుడు (గురువు) అయినప్పటికీ నన్ను అవమానించెదవా?

Verse 39

एवमुक्त्वा यदुं राजा शशापैनं स मन्युमान् / यस्त्वं मे त्दृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि

ఇలా చెప్పి కోపగల రాజు యదువును శపించాడు—“నీవు నా హృదయమునుండి పుట్టి కూడా నీ యౌవనాన్ని నాకు ఇవ్వడం లేదు.”

Verse 40

तस्मान्न राज्यभाङ्मूढ प्रजा ते वै भविष्यति / तुर्वसो प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह

కాబట్టి, ఓ మూర్ఖా, నీవు రాజ్యభాగ్యుడు కావు; నీకు ప్రజలు కూడా ఉండరు. తుర్వసూ, జరతో పాటు పాపాన్ని స్వీకరించు.

Verse 41

तुर्वसुरुवाच न कामये जरां तात कामभोगप्रणाशिनीम् / जरायां बहवो दोषाः पानभोजन कारिताः

తుర్వసు అన్నాడు—తండ్రీ, కామభోగాలను నాశనం చేసే ఆ జరను నేను కోరను. జరలో పానభోజనాల వల్ల అనేక దోషాలు కలుగుతాయి.

Verse 42

तस्माज्जरां न ते राजन्ग्रहीतुमहमुत्सहे / ययातिरुवाच यस्त्वं मे त्दृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि

కాబట్టి, ఓ రాజా, మీ జరను స్వీకరించడానికి నేను ధైర్యం చేయలేను. యయాతి అన్నాడు—“నీవు నా హృదయమునుండి పుట్టి కూడా నీ యౌవనాన్ని నాకు ఇవ్వడం లేదు.”

Verse 43

तस्मात्प्रजानु विच्छेदं तुर्वसो तव यास्यति / संकीर्णेषु च धर्मेण प्रतिलोमनरेषु च

కాబట్టి, ఓ తుర్వసూ, నీ ప్రజలకు విఛేదం కలుగును; ధర్మం సంకీర్ణమై ప్రతిలోమ నరులు ఏర్పడినప్పుడు కూడా।

Verse 44

पिशिताशिषु चान्येषु मूढ राजा भविष्यसि / गुरुदारप्रसक्तेषु तिर्यग्योनिगतेषु वा / वासस्ते पाप म्लेच्छेषु भविष्यति न संशयः

ఓ మూఢుడా! నీవు మాంసాహారులు మరియు ఇతర అధర్ముల మధ్య రాజవు అవుతావు; గురుపత్నిపై ఆసక్తి గలవారిలో గానీ, తిర్యగ్యోనికి వెళ్లినవారిలో గానీ. ఓ పాపీ! నీ నివాసం మ్లేచ్ఛులలోనే ఉంటుంది—సందేహం లేదు।

Verse 45

सूत उवाच एवं तु तुर्वसुंशप्त्वा ययातिः सुतमात्मनः

సూతుడు పలికెను—ఇలా తుర్వసుని శపించి యయాతి తన కుమారునితో (ఇట్లు) చెప్పెను।

Verse 46

शर्मिष्ठायाः सुतं द्रुह्युमिदं वचनमब्रवीत् / द्रुह्यो त्वं प्रतिपद्यस्व वर्णरूपविनाशिनीम्

తర్వాత శర్మిష్ఠ కుమారుడు ద్రుహ్యునితో అతడు ఈ వచనం పలికెను—ఓ ద్రుహ్యూ! వర్ణరూపాలను నశింపజేసే ఆ స్థితిని నీవు పొందుము।

Verse 47

जरा वर्षसहस्रंवै यौवनं स्वं ददस्व मे / पूर्णे वर्षसहस्रे ते प्रतिदास्यामि यौवनम्

నీ జర (వృద్ధాప్యాన్ని) వెయ్యి సంవత్సరాల పాటు నాకు ఇవ్వుము, నీ యౌవనాన్ని (నాకు) దయచేయుము; నీ వెయ్యి సంవత్సరాలు పూర్తైనప్పుడు నేను నీకు యౌవనాన్ని తిరిగి ఇస్తాను।

Verse 48

स्वं चादास्यामि भूयो ऽहं पाप्मानं जरया सह / द्रुह्युरुवाच नारोहेत रथं नाश्वं जीर्णो भुङ्क्ते न च स्त्रियम् / न सुखं चास्य भवति न जरां तेन कामये

నేను మళ్లీ నా పాపమును జరతో కూడ నీకు ఇస్తాను. ద్రుహ్యుడు అన్నాడు—వృద్ధుడు రథమునెక్కలేడు, అశ్వమునెక్కలేడు; స్త్రీభోగమూ చేయలేడు. అతనికి సుఖం లేదు; అందుకే జరను నేను కోరను.

Verse 49

ययातिरुवाच यस्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि

యయాతి అన్నాడు—నా హృదయమునుండి జన్మించినవాడా, నీ యౌవనాన్ని నాకు ఎందుకు ఇవ్వడం లేదు?

Verse 50

तस्माद्द्रुह्यो प्रियः कामो न ते संपत्स्यते क्वचित् / नौप्लवोत्तरसंचारस्तव नित्यं भविष्यति

కాబట్టి, ఓ ద్రుహ్యూ, నీకు ప్రియమైన కోరిక ఎక్కడా నెరవేరదు; నీకు నిత్యం నావలతో, తెప్పలతోనే దాటవలసి ఉంటుంది.

Verse 51

अराजा राजवंशस्त्वं तत्र नित्यं वसिष्यसि / अनो त्वं प्रतिपाद्यस्व पाप्मानं जरया सह

నీవు రాజవంశస్థుడవైనా రాజవు కావు; అక్కడే నిత్యం నివసిస్తావు. ఇప్పుడు పాపమును జరతో కూడ స్వీకరించు.

Verse 52

एवं वर्षसहस्रं तु चरेयं यौवनेन ते / अनुरुवाच जीर्णः शिशुरिवाशक्तो जरया ह्यशुचिः सदा / न जुहोति स काले ऽग्निं तां जरां नाभिकामये

నేను నీ యౌవనంతో ఇలా వెయ్యి సంవత్సరాలు సంచరిస్తాను. అనువు అన్నాడు—జరతో జీర్ణుడనై, శిశువులా అశక్తుడను, ఎల్లప్పుడూ అశుచిని. అతడు కాలమున అగ్నిలో హోమం చేయలేడు; అట్టి జరను నేను కోరను.

Verse 53

ययातिरूवाच / यस्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि

యయాతి పలికెను—నా హృదయమునుండి జన్మించిన నీవు, నీ యౌవనాన్ని నాకు ఎందుకు ఇవ్వవు?

Verse 54

जरादोष स्त्वयोक्तो ऽयं तस्मात्त्वं प्रतिपत्स्यसे / प्रजा च यौवनं प्राप्ता विनशिष्यत्यनो तव

నీవు చెప్పిన జరాదోషమే నీవు అనుభవించవలసి ఉంటుంది; నీ సంతానం యౌవనం పొందిన తరువాత నీ వంశాన్ని నశింపజేస్తుంది.

Verse 55

अग्निप्रस्कन्दनपरास्त्वं वाप्येवं भविष्यसि / पूरो त्वं प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह

నీవు అగ్నిలో దూకుటకు సిద్ధపడే వాడవు అవుతావు—ఇదే నీ భవిష్యత్తు; హే పూరూ, జరాతో కూడిన ఈ పాపాన్ని స్వీకరించు.

Verse 56

जरावली च मां तात पलितानि च पर्ययुः / काव्यस्योशनसः शापान्न च तृप्तो ऽस्मियौवने

హే తాత, జరావళి మరియు తెల్లని జుట్టు నన్ను కమ్ముకున్నాయి; కవ్య ఉశనసుని శాపం వల్ల యౌవనంలోనూ నేను తృప్తి పొందలేదు.

Verse 57

कञ्चित्कालं चरेयं वै विषयान्वयसा तव / पूर्णे वर्षसहस्रे ते प्रतिदास्यामि यौवनम्

నేను కొంతకాలం నీ యౌవనంతో విషయసుఖాలను అనుభవిస్తాను; నీ వెయ్యి సంవత్సరాలు పూర్తయినప్పుడు నీకు యౌవనాన్ని తిరిగి ఇస్తాను.

Verse 58

स्वं चैव प्रतिपत्स्ये ऽहं पाप्मानं जरया सह / सूत उवाच एवमुक्तः प्रत्युवाच पुत्रः पितरमञ्जसा

నేను నీ పాపాన్ని మరియు ముసలితనాన్ని స్వీకరిస్తాను. సూతుడు పలికెను: ఇలా అడిగిన వెంటనే కుమారుడు తండ్రికి సమాధానమిచ్చాడు.

Verse 59

यथा तु मन्यसे तात करिष्यामि तथैव च / प्रतिपत्स्ये च ते राजन्पाप्मानं जरया सह

ఓ తండ్రీ, నీవు తలచినట్లే నేను చేస్తాను. ఓ రాజా, నీ పాపాన్ని మరియు ముసలితనాన్ని నేను స్వీకరిస్తాను.

Verse 60

गृहाण यौवनं मत्तश्चर कामान्यथेप्सितान् / जरयाहं प्रतिच्छन्नो वयोरूपधरस्तव

నా నుండి యవ్వనాన్ని స్వీకరించి, కోరికలను అనుభవించు. ముసలితనంతో కప్పబడిన నేను నీ వయస్సు మరియు రూపాన్ని ధరిస్తాను.

Verse 61

यौवनं भवते दत्त्वा चरिष्यामि यथार्थवत् / ययातिरुवाच पूरो प्रीतो ऽस्मि भद्रं ते प्रीतश्चेदं ददामि ते

నీకు యవ్వనాన్ని ఇచ్చి, నేను తదనుగుణంగా ప్రవర్తిస్తాను. యయాతి పలికెను: ఓ పురూ, నేను సంతోషించాను. నీకు శుభం కలుగుగాక. సంతోషంతో నేను దీనిని నీకు ఇస్తున్నాను.

Verse 62

सर्वकामसमृद्धा ते प्रजा राज्ये भविष्यति / सूत उवाच पूरोरनुमतो राजा ययातिः स्वजरां ततः

నీ రాజ్యంలో ప్రజలు అన్ని కోరికలతో సమృద్ధిగా ఉంటారు. సూతుడు పలికెను: అప్పుడు పురువు అనుమతితో రాజు యయాతి తన ముసలితనాన్ని [బదిలీ చేసాడు].

Verse 63

संक्रामयामास तदा प्रासादद्भार्गवस्य तु / गौरवेणाथ वयसा ययातिर्नहुषात्मजः

అప్పుడు నహుషుని కుమారుడు యయాతి గౌరవముతోను వయస్సు మహిమతోను భార్గవుని ప్రాసాదంలో ప్రవేశించాడు।

Verse 64

प्रीतियुक्तो नरश्रेष्ठश्चचार विषयान्स्वकान् / यथाकामं यथोत्साहं यथाकालं यथासुखम्

ప్రీతితో నిండిన ఆ నరశ్రేష్ఠుడు తన విషయాలను యథాకామం, యథోత్సాహం, యథాకాలం, యథాసుఖంగా అనుభవించాడు।

Verse 65

धर्माविरोधी राजेन्द्रो यथाशक्ति स एव हि / देवानतर्पयद्यज्ञैः पितॄञ्श्राद्धैस्तथैव च

ధర్మానికి విరుద్ధంగా నడవని ఆ రాజేంద్రుడు తన శక్తి మేరకు యజ్ఞాలతో దేవతలను, శ్రాద్ధాలతో పితృదేవతలను తృప్తిపరిచాడు।

Verse 66

दाराननुग्रहैरिष्टैः कामैश्च द्विजसत्तमान् / अतिथीनन्नपानैश्च वैश्यंश्च परिपालनैः

అతడు ద్విజసత్తములను ప్రియమైన అనుగ్రహదానాలతోను కోరిన కోరికలతోను, అతిథులను అన్నపానాలతోను, వైశ్యులను పరిపాలనతోను సంతృప్తిపరిచాడు।

Verse 67

आनृशंस्येन शूद्रांश्च दस्यून्संनिग्रहेण च / धर्मेण च प्रजाः सर्वा यथावदनुरञ्जयत्

అతడు శూద్రులను దయతో, దస్యులను నియంత్రణతో, మరియు సమస్త ప్రజలను ధర్మమార్గంలో యథావిధిగా సంతృప్తిపరిచాడు।

Verse 68

ययातिः पालयामास साक्षादिन्द्र इवापरः / स राजा सिंहविक्रान्तो युवा विषयगोचरः

యయాతి ప్రత్యక్ష ఇంద్రునివలె ప్రజలను పాలించాడు. ఆ రాజు సింహవిక్రముడై, యువకుడై, విషయభోగాలలో ప్రవృత్తుడయ్యెను.

Verse 69

अविरोधेन धर्मस्य चचार सुखमुत्तमम् / स मार्गमाणः कामानामतद्दोषनिदर्शनात्

అతడు ధర్మానికి విరోధం లేకుండా ఉత్తమ సుఖాన్ని అనుభవించాడు. కామాలను అన్వేషిస్తూ వాటి దోషాలను చూడలేదు.

Verse 70

विश्वाच्या सहितो रेमे वैब्राजे नन्दने वने / अपश्यत्स यदा तान्वै वर्द्धमानान्नृपस्तदा

అతడు విశ్వాచితో కలిసి వైబ్రాజ నందనవనంలో విహరించాడు. రాజు వారిని వృద్ధి చెందుతూ చూచినప్పుడు…

Verse 71

गत्वा पूरोः सकाशं वै स्वां जरां प्रत्यपद्यत / संप्राप्य स तु तान्कामांस्तृप्तः खिन्नश्च पार्थिवः

అతడు పూరుని సమీపానికి వెళ్లి తన జరను మళ్లీ స్వీకరించాడు. ఆ కామాలను పొందిన తరువాత రాజు తృప్తుడై, అలాగే ఖిన్నుడయ్యెను.

Verse 72

कालं वर्षसहस्रं वै सस्मार मनुजाधिपः / परिसंख्याय काले च कलाः काष्ठास्तथैव च

మనుజాధిపుడు వెయ్యి సంవత్సరాల కాలాన్ని స్మరించాడు. కాలాన్ని లెక్కిస్తూ కళలు, కాష్ఠాలు మొదలైనవాటినీ గణించాడు.

Verse 73

पूर्णं मत्वा ततः कालं पूरुं पुत्रमुवाच ह / यथा सुखं यथोत्साहं यथाकालमरिन्दम

అప్పుడు సమయం పూర్తయిందని భావించి, ఆయన తన కుమారుడైన పురుతో ఇలా అన్నాడు: 'ఓ శత్రువులను జయించువాడా! సుఖం, ఉత్సాహం మరియు కాలానికి తగినట్లుగా...'

Verse 74

सेविता विषयः पुत्र यौवनेन मया तव / पूरो प्रीतो ऽस्मि भद्रं ते गृहाण त्वं स्वयौवनम्

'ఓ కుమారా! నీ యవ్వనంతో నేను ఇంద్రియ సుఖాలను అనుభవించాను. ఓ పురు! నేను సంతోషించాను. నీకు శుభం కలుగుగాక. నీ యవ్వనాన్ని నీవు తిరిగి తీసుకో.'

Verse 75

राज्यं च त्वं गृहाणेदं त्वं हि मे प्रियकृत्सुतः / प्रतिपेदे जरां राजा ययातिर्नहुषात्मजः

'మరియు ఈ రాజ్యాన్ని కూడా స్వీకరించు, ఎందుకంటే నా మేలు కోరే ప్రియమైన కుమారుడవు నీవే.' నహుషుని కుమారుడైన యయాతి మహారాజు తన వృద్ధాప్యాన్ని తిరిగి పొందాడు.

Verse 76

यौवनं प्रतिपेदे च पूरुः स्वं पुनरात्मनः / अभिषेक्तुकामं च नृपं पूरुं पुत्रं कनीयसम्

పురు తన యవ్వనాన్ని తిరిగి పొందాడు. రాజు తన చిన్న కుమారుడైన పురుకు పట్టాభిషేకం చేయాలని కోరుకుంటుండగా...

Verse 77

ब्राह्मणप्रमुखा वर्णा इदं वचनमब्रुवन् / कथं शुक्रस्य नप्तारं देवयान्याः सुतं प्रभो

బ్రాహ్మణులు మొదలైన వర్ణాల వారు ఈ మాట పలికారు: 'ఓ ప్రభూ! శుక్రాచార్యుని మనుమడు, దేవయాని కుమారుడు (అయిన యదువును కాదని) మీరు ఎలా...'

Verse 78

ज्येष्ठं यदुमतिक्रम्य राज्यं दास्यसि पूरवे / यदुर्ज्येष्ठस्तव सुतो जातस्तमनुदतुर्वसुः

జ్యేష్ఠుడైన యదువును దాటించి నీవు రాజ్యాన్ని పూరువుకు ఇస్తావు; యదువు నీ జ్యేష్ఠ కుమారుడైనా తుర్వసు తరువాత జన్మించాడు.

Verse 79

शर्मिष्ठायाः सुतो द्रुह्युस्ततो ऽनुः पूरुरेव च / कथं ज्येष्ठानतिक्रम्य कनीयान्राज्यमर्हति / सुतः संबोधयामस्त्वां धर्मं समनुपालय

శర్మిష్ఠకు ద్రుహ్యు కుమారుడు, ఆపై అనువు, ఆపై పూరువు. జ్యేష్ఠులను దాటకుండా కనిష్ఠుడు రాజ్యానికి ఎలా అర్హుడు? ఓ కుమారా, మేము నిన్ను బోధిస్తున్నాం—ధర్మాన్ని సమ్యకంగా ఆచరించు.

Verse 80

ययातिरुवाच ब्राह्मणप्रमुखा वर्णाः सर्वे शृण्वन्तु मे वचः

యయాతి అన్నాడు—బ్రాహ్మణులను మొదలుకొని సమస్త వర్ణాలు నా మాట వినండి.

Verse 81

ज्येष्ठं प्रति यथा राज्यं न देयं मे कथञ्चन / मातापित्रोर्वचनकृद्वीरः पुत्रः प्रशस्यते

జ్యేష్ఠునికి రాజ్యాన్ని నేను ఏ విధంగానూ ఇవ్వకూడదు; తల్లిదండ్రుల వాక్యాన్ని నెరవేర్చే వీర కుమారుడు ప్రశంసనీయం.

Verse 82

मम ज्येष्ठेन यदुना नियोगो नानुपालितः / प्रतिकूलः पितुर्यश्च न स पुत्रः सतांमतः

నా జ్యేష్ఠుడు యదువు నా నియోగాన్ని అనుసరించలేదు; తండ్రికి ప్రతికూలంగా ఉండేవాడు సజ్జనుల దృష్టిలో కుమారుడు కాడు.

Verse 83

स पुत्रः पुत्रवद्यश्च वर्त्तते पितृमातृषु / यदुनाहमवज्ञातस्तथा तुर्वसुनापि च

ఆ కుమారుడు తల్లిదండ్రుల పట్ల కుమారునివలె ప్రవర్తిస్తాడు; కాని యదు నన్ను అవమానించాడు, తుర్వసు కూడా అలాగే చేశాడు.

Verse 84

द्रुह्युना चानुना चैव मय्यवज्ञा कृता भृशम् / पूरुणा तु कृतं वाक्यं मानितश्च विशेषतः

ద్రుహ్యు మరియు అనూ కూడా నన్ను ఘోరంగా అవమానించారు; కానీ పూరూ నా వాక్యాన్ని నెరవేర్చాడు, ప్రత్యేకంగా నన్ను గౌరవించాడు.

Verse 85

कनीयान्मम दायादो जरा येन धृता मम / सर्वे कामा मम कृताः पूरुणा पुण्यकारिणा

నా కనిష్ఠ వారసుడు అతడే, ఎవడు నా జరాను (వృద్ధాప్యాన్ని) స్వీకరించాడు; పుణ్యకారుడైన పూరూ నా అన్ని కోరికలను నెరవేర్చాడు.

Verse 86

शुक्रेण च वरो दत्तः काव्येनोशनसा स्वयम् / पुत्रो यस्त्वानुवर्त्तेत स राजा तु महामते

కావ్య ఉశనస్ (శుక్రాచార్యుడు) స్వయంగా ఈ వరం ఇచ్చాడు—హే మహామతీ, నీకు అనువర్తించే కుమారుడే రాజు అవుతాడు.

Verse 87

प्रजा ऊचुः भवतो ऽनुमतो ऽप्येवं पूरू राज्ये ऽभिषिच्यताम् / यः पुत्रो गुणसंपन्नो मातापित्रोर्हितः सदा

ప్రజలు అన్నారు—మీ అనుమతితో పూరూను రాజ్యాభిషేకం చేయాలి; ఎందుకంటే అతడే గుణసంపన్న కుమారుడు, ఎల్లప్పుడూ తల్లిదండ్రుల హితాన్ని కోరేవాడు.

Verse 88

सर्वमर्हति कल्याणं कनीयानपि स प्रभुः / अर्हे ऽस्य पूरू राज्यस्य यः प्रियः प्रियकृत्तव

ఆ ప్రభువు, కనిష్ఠుడైనా, సమస్త మంగళానికి అర్హుడు. అతడు పూరూ రాజ్యానికి తగినవాడు; ప్రియుడూ, ప్రియకార్యకర్త కూడా.

Verse 89

वरदानेन शुक्रस्य न शक्यं वक्तुमुत्तरम् / पौरजान पदैस्तुष्टैरित्युक्ते नाहुषस्तदा

శుక్రుని వరదాన ప్రభావంతో సమాధానం చెప్పడం సాధ్యమయ్యలేదు. పౌరులు సంతృప్తికరమైన మాటలు పలికినప్పుడు, ఆ వేళ నాహుషుడు మౌనమయ్యాడు.

Verse 90

अभिषिच्य ततः पूरुं स राज्ये सुतमात्मनः / दिशि दक्षिणपूर्वस्यां तुर्वसुं तु न्यवेशयत्

తర్వాత అతడు తన కుమారుడు పూరూను రాజ్యాభిషేకం చేసి రాజ్యంలో నిలిపాడు. దక్షిణ-తూర్పు దిశలో తుర్వసును నియమించాడు.

Verse 91

दक्षिणापरतो राजा यदुं ज्येष्ठं न्यवेशयत् / प्रतीच्यामुत्तरस्यां च द्रुह्युं चानुं च तावुभौ

రాజు దక్షిణ-పడమర దిశలో పెద్దవాడైన యదువును నియమించాడు. అలాగే వాయవ్య దిశలో ద్రుహ్యు మరియు అనును—ఆ ఇద్దరినీ స్థాపించాడు.

Verse 92

सप्तद्वीपां ययातिस्तु जित्वा पृथ्वीं ससागराम् / व्यभजत्पञ्चधा राजा पुत्रेभ्यो नाहुषस्तदा

యయాతి సముద్రాలతో కూడిన సప్తద్వీప భూమిని జయించిన తరువాత, ఆ సమయంలో రాజు నాహుషుడు దానిని తన కుమారులకు ఐదు భాగాలుగా పంచాడు.

Verse 93

तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना / यथाप्रदेशं धर्मज्ञैर्धर्मेण प्रतिपान्यते

వారిచేత ఈ సమస్త భూమి, సప్తద్వీపాలతోను ప్రజలతోను, ప్రాంతానుసారం ధర్మజ్ఞులచే ధర్మమార్గంగా పాలింపబడుతుంది।

Verse 94

एवं विभज्य पृथिवीं पुत्रेभ्यो नाहुषस्तदा / पुत्रसंक्रामितश्रीस्तु प्रीतिमा नभवन्नृपः

ఇలా నహుషుడు అప్పుడే భూమిని తన కుమారులకు విభజించి ఇచ్చెను; రాజశ్రీ కుమారులకు సంక్రమింపజేసి ఆ నృపుడు ఆనందముతో నిండెను।

Verse 95

धनुर्न्यस्य पृषत्कांश्च राज्यं चैव सुतेषु तु / प्रीतिमानभवद्राजा भारमावेश्य बन्धुषु

ధనుస్సును బాణములను పక్కన పెట్టి, రాజ్యమును కూడా కుమారులకు అప్పగించి, భారమును బంధువులపై ఉంచి ఆ రాజు ఆనందమొందెను।

Verse 96

अत्र गाथा महाराज्ञा पुरा गीता ययातिना / याभिः प्रत्याहरेत्कामात्कूर्मौंऽगानीव सर्वशः

ఇక్కడ మహారాజు యయాతి పురాతనకాలంలో పాడిన గాథ ఉంది; వాటిచేత మనిషి కామమునుండి కూర్మము తన అవయవాలను మడిచినట్లు ఇంద్రియాలను సమాహరించగలడు।

Verse 97

न जातु कामः कामानमुपभोगेन शाम्यति / हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्द्धते

కామవిషయాల అనుభవముచేత కామము ఎప్పుడూ శమించదు; అది అగ్నిలో నెయ్యి ఆహుతివలె మరింతగా పెరుగుతూనే ఉంటుంది।

Verse 98

यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः / नालमेकस्य तत्सर्वमिति पश्यन्न मुह्यति

భూమిలో ఉన్న వరి-యవాలు, బంగారం, పశువులు, స్త్రీలు—ఇవి అన్నీ ఒక్కరికే సరిపోవు; ఇలా చూచి జ్ఞాని మోహించడు।

Verse 99

यदा न कुरुते भावं सर्वभूतेष्वमङ्गलम् / कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा

కర్మతో, మనసుతో, వాక్తో సమస్త భూతాల పట్ల అమంగళ భావం చేయనప్పుడు, అప్పుడు అతడు బ్రహ్మను పొందుతాడు।

Verse 100

यदा परान्न बिभेति यदान्यस्मान्न बिभ्यति / यदा नेच्छति न द्वेष्टि ब्रह्म संपद्यते तदा

అతడు ఇతరులను భయపడనప్పుడు, ఇతరులు కూడా అతనిని భయపడనప్పుడు; అతడు కోరికపడక, ద్వేషించక ఉన్నప్పుడు—అప్పుడు బ్రహ్మను పొందుతాడు।

Verse 101

या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतः / यैषा प्राणान्तिको रोगस्तां तृष्णां त्यजतः सुखम्

దుర్మతులకు విడిచిపెట్టడం కష్టం, వృద్ధుడైనా వృద్ధి చెందని; ప్రాణాంతక రోగంలాంటి ఆ తృష్ణను విడిచినవాడికి సుఖం కలుగుతుంది।

Verse 102

जीर्यन्ति जीर्यतः केशा दन्ता जीर्यन्ति जीर्यतः / जीविताशा धनाशा च जीर्यतो ऽपि न जीर्यति

వృద్ధుడవుతుంటే జుట్టు జీర్ణమవుతుంది, పళ్ళు కూడా జీర్ణమవుతాయి; కానీ జీవితం పట్ల ఆశ, ధనం పట్ల ఆశ—వృద్ధుడైనా జీర్ణమవదు।

Verse 103

यच्च कामसुखं लोके यच्छ दिव्यं महत्सुखम् / कृष्णाक्षयसुखस्यैतत्कलां नर्हन्ति षोडशीम्

లోకంలోని కామసుఖమూ, దివ్యమైన మహాసుఖమూ—ఇవి అన్నీ శ్రీకృష్ణుని అక్షయసుఖపు షోడశీ కళకైనా సరిపోవు।

Verse 104

एवमुक्त्वा स राजर्षिः सदारः प्रस्थितो वनम् / भृगुतुङ्गे तपस्तप्त्वा तत्रैव च महायशाः

ఇలా చెప్పి ఆ రాజర్షి భార్యతో కూడి వనానికి బయలుదేరాడు. భృగుతుంగంలో తపస్సు చేసి అక్కడే మహాయశస్సు పొందాడు।

Verse 105

पालयित्वा व्रतं चार्षं तत्रैव स्वर्ग माप्तवान् / तस्य वंशास्तु पञ्चैते पुण्या देवर्षिसत्कृताः

ఆర్ష వ్రతాన్ని పాటించి అతడు అక్కడినుంచే స్వర్గాన్ని పొందాడు. అతని ఈ ఐదు వంశాలు పుణ్యమైనవి, దేవర్షులచే సత్కరింపబడినవి।

Verse 106

यैर्व्याप्ता पृथिवी कृत्स्ना सूर्यस्येव गभस्तिभिः / धन्यः प्रजावा नायुष्मान्कीर्त्तिमांश्च भवेन्नरः

ఎవరి వల్ల సూర్యకిరణాలవలె సమస్త భూమి వ్యాపించిందో—వారితో సంబంధమున్న మనిషి ధన్యుడు, సంతానవంతుడు, దీర్ఘాయుష్మంతుడు, కీర్తిమంతుడు అవుతాడు।

Verse 107

ययातेश्चारितं सर्वं पठञ्छृण्वन्द्विजोत्तमाः

హే ద్విజోత్తములారా! యయాతి యొక్క సమస్త చరిత్రను చదువుతూ, వింటూ ఉండండి।