Shloka 65
Marut-Soma Boon and Nahusha–Yayati Lineage
Marutakanyā–Vamśa-varṇana
Devanagari script
धर्माविरोधी राजेन्द्रो यथाशक्ति स एव हि / देवानतर्पयद्यज्ञैः पितॄञ्श्राद्धैस्तथैव च
Transliteration
dharmāvirodhī rājendro yathāśakti sa eva hi / devānatarpayadyajñaiḥ pitṝñśrāddhaistathaiva ca
Translation
ధర్మానికి విరుద్ధంగా నడవని ఆ రాజేంద్రుడు తన శక్తి మేరకు యజ్ఞాలతో దేవతలను, శ్రాద్ధాలతో పితృదేవతలను తృప్తిపరిచాడు।
Word by Word
धर्म-अविरोधीnot opposed to dharma; righteous
धर्म-अविरोधी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + अविरोधिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: ‘धर्मेण अविरोधी/धर्मस्य अविरोधी’ = not opposed to dharma
राज-इन्द्रःking of kings; great king
राज-इन्द्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘राज्ञाम् इन्द्रः’
यथा-शक्तिaccording to ability
यथा-शक्ति:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + शक्ति (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverb)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
एवindeed; just
एव:
Sambandha-bodhaka (वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
हिfor/indeed
हि:
Sambandha-bodhaka (वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ
देवान्the gods
देवान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
अतर्पयत्satisfied/propitiated
अतर्पयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootतृप् (धातु) + णिच् (causative)
Formलङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिजन्त (causative)
यज्ञैःby sacrifices
यज्ञैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचन
पितॄन्the ancestors (manes)
पितॄन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
श्राद्धैःby śrāddha rites
श्राद्धैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
तथाthus; likewise
तथा:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)
एवindeed; just
एव:
Sambandha-bodhaka (वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
चand
च:
Sambandha-bodhaka (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)