Adhyaya 24

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे त्रयोविंशतितमो ऽध्यायः वसिष्ठ उवाच इत्युक्तस्तेन भूपाल रामो मतिमतां वरः / निरूप्य मनसा भूयस्तमुवाचाभिविस्मितम्

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో (వాయుప్రోక్తం) మధ్యభాగం, తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదంలో ఇరవైమూడవ అధ్యాయం. వసిష్ఠుడు పలికెను—అతని మాట విని, మతిమంతులలో శ్రేష్ఠుడైన రాజు రాముడు మనసులో మరల విచారించి, ఆశ్చర్యంతో అతనితో ఇలా అన్నాడు.

Verse 2

राम उवाच कस्त्वं ब्रूहि महाभाग न वै प्राकृतपूरुषः / इन्द्रस्येवानुभावेन वपुरालक्ष्यते तव

రాముడు పలికెను—ఓ మహాభాగ, నీవెవరో చెప్పుము; నీవు సామాన్య మనుష్యుడు కాడు. ఇంద్రుని వంటి ప్రభావంతో నీ దేహం ప్రకాశిస్తోంది.

Verse 3

विचित्रार्थपदौदार्यगुणगांभीर्यजातिभिः / सर्वज्ञस्यैव ते वाणी श्रूयते ऽतिमनोहरा

విచిత్రార్థాలు, ఉదాత్త పదాలు, గుణగాంభీర్యాలతో నిండిన నీ వాణి సర్వజ్ఞుని వాణిలా అత్యంత మనోహరంగా వినిపిస్తోంది.

Verse 4

इन्द्रो वह्निर्यमो धाता वरुणो वा धनाधिपः / ईशानस्तपनो ब्रह्मा वायुः सोमो गुरुर्गुहः

నీవు ఇంద్రుడవా, అగ్నియవా, యముడవా, ధాతావా, వరుణుడవా, లేక ధనాధిపి కుబేరుడవా? లేదా ఈశానుడు, సూర్యుడు, బ్రహ్మ, వాయువు, సోముడు, గురువు (బృహస్పతి), గుహుడా?

Verse 5

एषामन्यतमः प्रायो भवान्भवितुमर्हति / अनुभावेन जातिस्ते हृदिशङ्कां तनोति मे

ఇవరిలో ఎవరో ఒకరే మీరు కావచ్చును; మీ అనుభావజనితమైన స్వరూపం నా హృదయంలో సందేహాన్ని విస్తరింపజేస్తోంది.

Verse 6

मायावी भगवान्विष्णुः श्रूयते पुरुषोत्तमः / को वा त्वं वपुषानेन ब्रूहि मां समुपागतः

మాయావీ భగవాన్ విష్ణువు పురుషోత్తముడని వినబడుతుంది; ఈ రూపంతో నా దగ్గరకు వచ్చిన నీవెవరో చెప్పుము.

Verse 7

अथ वा जगतां नाथः सर्वज्ञः परमेश्वरः / परमात्मात्मसंभूतिरात्मारामः सनातनः

లేదా నీవే జగన్నాథుడు, సర్వజ్ఞ పరమేశ్వరుడు—పరమాత్మనుండి ఉద్భవించినవాడు, ఆత్మారాముడు, సనాతనుడు.

Verse 8

स्वच्छन्दचारी भगवाञ्छिवः सर्वजगन्मयः / वपुषानेन संयुक्ते भवान्भवितुमर्हति

స్వేచ్ఛాచారీ, సర్వజగన్మయుడైన భగవాన్ శివుడు—ఈ రూపంతో యుక్తుడై నీవే కావచ్చును.

Verse 9

नान्यस्येदृग्भवेल्लोके प्रभावानुगतं वपुः / जात्यर्थसौष्ठवोपेता वाणी चौदार्यशालिनी

లోకంలో మరెవరికీ ఇలాంటి ప్రభావానుగతమైన దేహం ఉండదు; అలాగే జాత్యర్థసౌష్టవంతో కూడి, ఔదార్యంతో నిండిన వాణీ కూడా ఉండదు.

Verse 10

मन्ये ऽहं भक्तवात्सल्याद्वानेन वपुषाहरः / प्रत्यक्षतामुपगतो संदेहो ऽस्मत्परीक्षया

భక్తవాత్సల్యంతో వనవాసి రూపం ధరించి హరి ప్రత్యక్షమయ్యాడని నేను భావిస్తున్నాను; నా పరీక్షతో సందేహం కూడా తొలగింది।

Verse 11

न केवलं भवान् व्याधस्तेषां नेदृग्विधाकृतिः / तस्मात्तुभ्यं नमस्तस्मै सुरुपं संप्रदर्शय

నీవు కేవలం వ్యాధుడవు కాదు; వారికి ఇలాంటి ఆకృతి ఉండదు. అందుకే నీకు నమస్కారం, ఆ పరమునికీ నమస్కారం—నీ శుభరూపాన్ని చూపించు।

Verse 12

आविष्कुर्वन्प्रसीदात्ममहिमानुगुणं वपुः / ममानेकविधा शङ्कामुच्येत येन मानसी

నీ ఆత్మమహిమకు తగిన రూపాన్ని ప్రకటించి ప్రసన్నుడవు కమ్ము; దానివల్ల నా మనసులోని అనేక విధాల సందేహాలు తొలగిపోవాలి।

Verse 13

प्रसीद सर्वभावेन बुद्धिमोहौ ममाधुना / प्रणाशय स्वरूपस्य ग्रहणादेव केवलम्

సర్వభావంతో ప్రసన్నుడవు కమ్ము; ఇప్పుడు నా బుద్ధిమోహాలను, కేవలం నీ స్వరూప దర్శనంతోనే, నశింపజేయి।

Verse 14

प्रार्थयेत्वां महाभाग प्रणम्य शिरसासकृत् / कस्त्वं मे दर्शयात्मानं बद्धो ऽयं ते मयाञ्जलिः

మహాభాగుడా! ఒక్కసారి శిరసు వంచి నమస్కరించి నేను ప్రార్థిస్తున్నాను—నీవెవరు? నాకు నీ స్వరూపాన్ని చూపించు; ఇది నీకోసం నా బద్ధమైన అంజలి।

Verse 15

इत्युक्त्वा तं महाभाग ज्ञातुमिच्छन्भृगूद्वहः / उपविश्य ततो भूमौ ध्यानमास्ते समाहितः

ఇట్లు చెప్పి, మహాభాగుడైన భృగువంశశ్రేష్ఠుడు ఆయనను తెలుసుకోవాలనే కోరికతో నేలపై కూర్చొని సమాహితుడై ధ్యానంలో నిలిచెను।

Verse 16

बद्धपद्मासनो मौनी यतवाक्कायमानसः / निरुद्धप्राणसंचारो दध्यौ चिरमुदारधीः

ఆయన పద్మాసనంలో కూర్చొని మౌనిగా ఉండి, వాక్కు-కాయం-మనస్సులను నియమించి, ప్రాణసంచారాన్ని నిరోధించి, ఉదారబుద్ధితో దీర్ఘకాలం ధ్యానించాడు।

Verse 17

सन्नियम्येन्द्रियग्रामं मनो हृदि निरुध्य च / चिन्तयामास देवेशं ध्यानदृष्ट्या जगद्गुरुम्

ఇంద్రియసమూహాన్ని బాగా నియమించి, మనస్సును హృదయంలో నిలిపి, ధ్యానదృష్టితో దేవేశుడైన జగద్గురువును చింతించాడు।

Verse 18

अपश्यच्च जगन्नाथमात्मसंधानचक्षुषा / स्वभक्तानुग्रहकरं मृगव्याधस्वरूपिणम्

ఆత్మసంధాన దృష్టితో ఆయన జగన్నాథుని దర్శించాడు—స్వభక్తులకు అనుగ్రహం చేయువాడు, మృగవ్యాధుడు (వేటగాడు) రూపం ధరించినవాడు।

Verse 19

तत उन्मील्य नयने शीघ्रमुत्थाय भार्गवः / ददर्श देवं तेनैव वपुषा पुरतः स्थितम्

అప్పుడు భార్గవుడు కన్నులు తెరిచి వెంటనే లేచి నిలబడి, అదే రూపంతో దేవుడు తన ముందే నిలిచి ఉన్నట్లు చూచెను।

Verse 20

आत्मनो ऽनुग्रहार्थाय शरण्यं भक्तवत्सलम् / आविर्भूतं महाराज दृष्ट्वा रामः ससंभ्रमम्

మహారాజా, తన అనుగ్రహార్థం శరణ్యుడైన భక్తవత్సలుడు ప్రత్యక్షమై ఉన్నాడని చూచి రాముడు భక్తిసంభ్రమంతో నిండిపోయెను।

Verse 21

रोमाञ्छोद्भिन्नसर्वाङ्गो हर्षाश्रुप्लुतलोचनः / पपात पादयोर्भूमौ भक्त्या तस्य महामतिः

రోమాంచంతో సర్వాంగం పులకించి, హర్షాశ్రువులతో కన్నులు నిండగా, ఆ మహామతి భక్తితో ఆయన పాదాల వద్ద నేలపై పడి నమస్కరించెను।

Verse 22

स गद्गदमुवाचैनं संभ्रमाकुलया गिरा / शरणं भव शर्वेति शङ्करेत्यसकृन्नृप

హే నృపా, అతడు గద్గద స్వరంతో, సంభ్రమంతో కలవరపడిన వాణితో పదేపదే ఇలా అన్నాడు— “హే శర్వా, హే శంకరా, నీవే నాకు శరణమవు.”

Verse 23

ततः स्वरुपधृक् शंभुस्तद्भक्तिपरितोषितः / राममुत्थापयामास प्रणा मावनतं भुवि

అనంతరం స్వరూపధారియైన శంభువు అతని భక్తితో సంతోషించి, నేలపై ప్రణామంతో వంగిన రాముని లేపెను।

Verse 24

उत्थापितो जगद्धात्रा स्वहस्ताभ्यां भृगूद्वहः / तुष्टाव देवदेवेशं पुरः स्थित्वा कृताजलिः

జగద్ధాత ఆయనను తన రెండు చేతులతో లేపెను; ఆ భృగువంశశ్రేష్ఠుడు ముందర నిలిచి అంజలి ఘటించి దేవదేవేశుని స్తుతించెను।

Verse 25

राम उवाच नमस्ते देवदेवाय शङ्करायादिमूर्त्तये / नमः शर्वाय शान्ताय शाश्वताय नमोनमः

రాముడు పలికెను— దేవదేవా, ఆదిమూర్తి శంకరా! నీకు నమస్కారం. శాంతుడవైన శాశ్వత శర్వా! మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.

Verse 26

नमस्ते नीलकण्ठाय नीललोहितमूर्त्तये / नमस्ते भूतनाथाय भूतवासाय ते नमः

నీలకంఠా, నీల-లోహిత మూర్తివైనవాడా! నీకు నమస్కారం. భూతనాథా, భూతవాసా! నీకు ప్రణామం.

Verse 27

व्यक्ताव्यक्तस्वरूपाय महादेवाय मीढुषे / शिवाय बहुरूपाय त्रिनेत्राय नमोनमः

వ్యక్త-అవ్యక్త స్వరూపుడవైన మహాదేవా, వరప్రదాతా! బహురూపుడైన త్రినేత్ర శివునికి మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.

Verse 28

शरणं भव मे शर्व त्वद्भक्तस्य जगत्पते / भूयो ऽनन्याश्रयाणां तु त्वमेव हि परायणम्

హే శర్వా, జగత్పతే! నేను నీ భక్తుడను; నాకు శరణమవు. ఇతర ఆశ్రయం లేనివారికి నీవే పరమాశ్రయం.

Verse 29

यन्मयापकृतं देव दुरुक्तं वापि शङ्कर / अजानता त्वां भगवन्मम तत्क्षन्तुमर्हसि

హే దేవా, హే శంకరా! నేను చేసిన అపకారం గానీ, కఠిన వాక్యముగానీ, నిన్ను తెలియక—హే భగవాన్—దయచేసి క్షమించుము.

Verse 30

अनन्यवेद्यरुपस्य सद्भावमिहकः पुमान् / त्वामृते तव सर्वेश सम्यक् शक्रोति वेदितुम्

హే సర్వేశ్వరా! ఇతర మార్గాలతో తెలిసిపోని నీ రూపముని, నీ నిజస్వరూపాన్ని నిన్ను విడిచి ఇక్కడ ఏ మనిషి సమ్యకంగా తెలుసుకోగలడు?

Verse 31

तस्मात्त्वं सर्वभावेन प्रसीद मम शङ्कर / नान्यास्ति मे गतिस्तुभ्यं नमो भूयो नमो नमः

కాబట్టి, నా శంకరా, సంపూర్ణ భావంతో నాపై ప్రసన్నుడవు. నిన్ను తప్ప నాకు మరే శరణు లేదు; నమో, మరల నమో, మళ్లీ మళ్లీ నమో.

Verse 32

वसिष्ठ उवाच इति संस्तूयमानस्तु कृताञ्जलिपुटं पुरः / तिष्ठन्तमाह भगवान्प्रसन्नात्मा जगन्मयः

వసిష్ఠుడు పలికెను—ఇలా స్తుతింపబడుతూ, కృతాంజలిగా ముందర నిలిచిన అతనితో, ప్రసన్నాత్ముడైన జగన్మయ భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు.

Verse 33

भगवानुवाच प्रीतो ऽस्मि भवते तात तपसानेन सांप्रतम् / भक्त्या चैवानपायिन्या ह्यपि भार्गवसत्तम

భగవంతుడు పలికెను—ఓ తాతా! ఈ సమయంలో నీ ఈ తపస్సుతో నేను సంతోషించితిని; అలాగే, ఓ భార్గవశ్రేష్ఠా, నీ అచంచల భక్తితో కూడాను.

Verse 34

दास्ये चाभि मतं सवे भवते ऽहं त्वया वृतम् / भक्तो हि मे त्वमत्यर्थं नात्र कार्या विचारणा

దాస్యభావంలోనూ, ఓ సర్వే, నన్ను నీవే ఎన్నుకున్నావు. నీవు నా అత్యంత భక్తుడవు; ఇందులో విచారణ అవసరం లేదు.

Verse 35

मयैवावगतं सर्वं त्दृदि वत्ते ऽद्यवर्त्तते / तस्माद्ब्रवीमि यत्त्वाहं तत्कुरुष्वाविशङ्कितम्

ఈ రోజు నీ హృదయంలో ఉన్నదంతా నాకు పూర్తిగా తెలిసింది. కాబట్టి నేను చెప్పినదాన్ని సందేహం లేకుండా చేయుము.

Verse 36

नास्त्राणां धारणे वत्स विद्यते शक्तिरद्य ते / रौद्राणां तेन भूयो ऽपि तपो घोरं समाचर

వత్సా, ఈ రోజు నీకు అస్త్రాలను ధరించే శక్తి లేదు. అందువల్ల రౌద్ర అస్త్రాల కోసం మరింత ఘోర తపస్సు చేయుము.

Verse 37

परीत्य पृथिवीं सर्वां सर्वतीर्थेषु च क्रमात् / स्रात्वा पवित्रदेहस्त्तवं सर्वाण्यस्त्राण्यवाप्स्यसि

సమస్త భూమిని పరిభ్రమించి, క్రమంగా అన్ని తీర్థాలలో స్నానం చేసి, పవిత్ర దేహుడవై నీవు అన్ని అస్త్రాలను పొందుతావు.

Verse 38

इत्युक्त्वान्तर्दधे देवस्तेनैव वपुषा विभुः / रामस्य पश्यतो राजन्क्षणेन भवभागकृत्

ఇలా చెప్పి ఆ విభువు దేవుడు అదే రూపంతో అంతర్ధానమయ్యాడు. ఓ రాజా, రాముడు చూస్తుండగానే అతడు క్షణంలో అదృశ్యమయ్యాడు.

Verse 39

अन्तर्हिते जगन्नाथे रामो नत्वा तु शङ्करम् / परीत्यवसुधां सर्वां तीर्थस्नाने ऽकरोन्मनः

జగన్నాథుడు అంతర్హితుడైన తరువాత రాముడు శంకరునికి నమస్కరించి, సమస్త భూమిని పరిభ్రమించి తీర్థస్నానానికి మనస్సు పెట్టాడు.

Verse 40

ततः स पृथिवीं सर्वां परिक्रम्य यथाक्रमम् / चकार सर्वतीर्थेषु स्नानं विधिवदात्मवान्

అనంతరం అతడు ఆత్మనియమంతో యథాక్రమంగా సమస్త భూమిని పరిభ్రమించి, అన్ని తీర్థాలలో విధివిధానంగా స్నానం చేశాడు।

Verse 41

तीर्थेषु क्षेत्रमुख्येषु तथा देवालयेषु च / पितॄन्देवांश्च विधिवदतर्पयदतन्द्रितः

తీర్థాలలో, ప్రధాన క్షేత్రాలలో మరియు దేవాలయాలలో అతడు అలసట లేకుండా పితృదేవతలకు, దేవతలకు విధివిధానంగా తర్పణం చేశాడు।

Verse 42

उपवासतपोहोमजपस्नानादिसुक्रियाः / तीर्थेषु विधिवत्कुर्वन्परिचक्राम मेदिनीम्

ఉపవాసం, తపస్సు, హోమం, జపం, స్నానం మొదలైన శుభక్రియలను తీర్థాలలో విధివిధానంగా చేస్తూ అతడు భూమిని పరిభ్రమించాడు।

Verse 43

एवं क्रमेण तीर्थेषु स्नात्वा चैव वसुंधराम् / प्रदक्षिणीकृत्य शनैः शुद्धदेहो ऽभवन्नृप

హే నృపా! ఈ విధంగా క్రమంగా తీర్థాలలో స్నానం చేసి, వసుంధరను ప్రదక్షిణ చేసి, అతడు నెమ్మదిగా శుద్ధదేహుడయ్యాడు।

Verse 44

परीत्यैवं वसुमतीं भार्गवः शंभुशासनात् / जगाम् भूयस्तं देशं यत्र पूर्वमुवास सः

ఈ విధంగా వసుమతిని పరిభ్రమించిన తరువాత, శంభువు ఆజ్ఞ ప్రకారం భార్గవుడు మళ్లీ తాను పూర్వం నివసించిన దేశానికి వెళ్లాడు।

Verse 45

गत्वा राजन्सतत्रैव स्थित्वा देवमुमापतिम् / भक्त्या संपूजयामास तपोभिर्न्नियमैरपि

హే రాజా, అతడు అక్కడికి వెళ్లి అక్కడే నిలిచి ఉమాపతి దేవుని భక్తితో సంపూర్ణంగా పూజించాడు; తపస్సు మరియు నియమాలతో కూడ ఆరాధించాడు।

Verse 46

एतस्मिन्नेव काले तु देवानामसुरैः सह / बभूव सुचिरं राजन्संग्रामो रोमहर्षणः

హే రాజా, ఇదే సమయంలో దేవతలకు అసురులతో కలిసి చాలా కాలం పాటు రోమాంచకరమైన సంగ్రామం జరిగింది।

Verse 47

ततो देवान्पराजित्य युद्धे ऽतिबलिनो ऽसुराः / अवापुरमरैश्वर्यमशेषमकुतोभयाः

అప్పుడు అత్యంత బలవంతులైన అసురులు యుద్ధంలో దేవతలను ఓడించి, భయములేక దేవైశ్వర్యమంతటిని సంపూర్ణంగా పొందారు।

Verse 48

युद्धे पराजिता देवाः सकला वासवादयः / शङ्करं शरणं चग्मुर्हतैश्वर्या ह्यरातिभिः

యుద్ధంలో ఓడిపోయిన ఇంద్రాది సమస్త దేవతలు, శత్రువులచే ఐశ్వర్యం నశించినందున, శంకరుని శరణు చేరారు।

Verse 49

तोषयित्वा जगन्नाथं प्रणामजय संस्तवैः / प्रार्थयामासुरसुरान्हन्तुं देवाः पिनाकिनम्

ప్రణామాలు, జయధ్వనులు, స్తోత్రాలతో జగన్నాథుని ప్రసన్నం చేసి, దేవతలు పినాకధారిని అసురులను సంహరించమని ప్రార్థించారు।

Verse 50

ततस्तेषां प्रतिश्रुत्य दानवानां वधं नृप / देवानां वरदः शंभुर्महो दरमुवाच ह

అప్పుడు, ఓ నృపా! దానవుల వధను ప్రతిజ్ఞ చేసి, దేవులకు వరదాత అయిన శంభువు మహోదరునితో ఇలా అన్నాడు.

Verse 51

हिमद्रेर्दक्षिणे भागे रामो नाम महातपाः / मुनिपुत्रो ऽतितेजस्वी मामुद्दिश्य तपस्यति

హిమాలయ పర్వతం దక్షిణ భాగంలో ‘రామ’ అనే మహాతపస్వి, మునిపుత్రుడు, అత్యంత తేజస్సుతో నన్ను లక్ష్యంగా తపస్సు చేస్తున్నాడు.

Verse 52

तत्र गत्वात्वमद्यैव निवेद्य मम शासनम् / महोदर तपस्यन्तं तमिहानय माचिरम्

నీవు ఈ రోజే అక్కడికి వెళ్లి నా ఆజ్ఞను తెలియజేయి; ఓ మహోదరా! తపస్సు చేస్తున్న ఆ రాముని ఆలస్యం లేకుండా ఇక్కడికి తీసుకురా.

Verse 53

इत्याज्ञप्रस्तथेत्युक्त्वा प्रणभ्येशं महोदरः / जगाम वायुवेगेन यत्र रामो व्यवस्थितः

‘ఆజ్ఞ’ అని చెప్పి, మహోదరుడు ఈశ్వరునికి నమస్కరించి, వాయువేగంతో రాముడు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు.

Verse 54

समासाद्य स तं देशं दृष्ट्वा रामं महामुनिम् / तपस्यन्तमिदं वाक्यमुवाच विनयान्वितः

ఆ స్థలానికి చేరుకొని, తపస్సులో ఉన్న మహాముని రాముని చూసి, మహోదరుడు వినయంతో ఈ మాటలు అన్నాడు.

Verse 55

द्रष्टुमिच्छति शम्भुस्त्वां भृगुवर्यं तदाज्ञया / आगतो ऽहं तदागच्छ तत्पादांबुजसन्निधिम्

శంభువు నిన్ను, ఓ భృగువర్యా, దర్శించదలచెను; ఆయన ఆజ్ఞచేత నేను వచ్చితిని. కాబట్టి రా, ఆయన పాదపద్మసన్నిధికి చేరు।

Verse 56

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य शीघ्रमुत्थाय भार्गवः / तदाज्ञां शिरसानन्द्य तथेति प्रत्यभाषत

అతని మాట విని భార్గవుడు వెంటనే లేచి, ఆ ఆజ్ఞను శిరసా స్వీకరించి ఆనందంతో ‘అలాగే’ అని ప్రత్యుత్తరం చెప్పెను।

Verse 57

ततो रामं त्वरोपेतः शंभुपार्श्वं महोदरः / प्रापयामास सहसा कैलासे नागसत्तमे

అనంతరం వేగంతో మహోదరుడు రాముని శంభువు సన్నిధికి సహసా చేర్చెను; శ్రేష్ఠ నాగుడైన అతని కైలాసమున।

Verse 58

सहितं सकलैर्भूतैरिन्द्राद्यैश्च सहामरैः / ददर्श भार्गवश्रेष्ठः शङ्करं भक्तवत्सलम्

అప్పుడు భార్గవశ్రేష్ఠుడు భక్తవత్సలుడైన శంకరుని దర్శించెను—సకల భూతగణములతో కూడి, ఇంద్రాది దేవతలతో సహా ఉన్నవాడిని।

Verse 59

संस्तूयमानं मुनिभिर्नारदाद्यैस्तपोधनैः / गन्धर्वैरुपगायद्भिर्नृत्यद्भिश्चाप्सरोगणैः

నారదాది తపోధన మునులు ఆయనను స్తుతించుచుండగా, గంధర్వులు గానముచేయుచుండిరి; అప్సరాగణములు నర్తించుచుండిరి।

Verse 60

उपास्यमानं देवेशं गजचर्मधृताम्बरम् / भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम्

ఉపాసింపబడే దేవేశ్వరుడు, గజచర్మాంబరధారి, భస్మధూళితో కప్పబడిన సర్వాంగుడు, త్రినేత్రుడు, చంద్రశేఖరుడు।

Verse 61

धृतपिङ्गजटाभारं नागाभरमभूषितम् / प्रलम्बोष्ठभुजं सौम्यं प्रसन्नमुखपङ्कजम्

పింగళ జటల భారాన్ని ధరించినవాడు, నాగాభరణాలతో అలంకరించబడినవాడు; దీర్ఘోష్ఠ-భుజుడు, సౌమ్యుడు, ప్రసన్న పద్మముఖుడు।

Verse 62

आस्थितं काञ्चने पट्टे गीर्वाणसमितौ नृप / उपासर्पत्तु देवेशं भृगुवर्यः कृताञ्जलिः

ఓ రాజా! గీర్వాణుల సమితిలో స్వర్ణాసనంపై ఆసీనుడైన దేవేశ్వరుని దగ్గరకు భృగువర్యుడు కృతాంజలిగా చేరాడు।

Verse 63

श्रीकण्ठदर्शनोद्वत्तरोमाञ्चाञ्चितविग्रहः / बाष्पत्तु सिक्तकायेन स तु गत्वा हरान्तिकम्

శ్రీకంఠ దర్శనంతో రోమాంచితమైన దేహంతో, కన్నీళ్లతో తడిసిన కాయంతో అతడు హరుని సమీపానికి వెళ్లాడు।

Verse 64

भक्त्या ससंभ्रमं वाचा हर्षगद्गदयासकृत् / नमस्ते देवदेवेति व्यालपन्नाकुलाक्षरम्

భక్తితో, సంభ్రమంతో, హర్షగద్గదమైన వాణితో పదేపదే ‘దేవదేవా! నమస్తే’ అని, అక్షరాలు కలవరపడేలా పలికాడు।

Verse 65

पपात संस्पृशन्मूर्ध्ना चरणौ पुरविद्विषः / पश्यतां देववृन्दानां मध्ये भृगुकुलोद्वहम्

భృగుకులోత్తముడు దేవవృందములు చూస్తుండగా పురవిద్విషుని పాదయుగ్మాన్ని శిరస్సుతో స్పృశించి నేలపై పడి నమస్కరించాడు।

Verse 66

तमुत्थाप्य शिवः प्रीतः प्रसन्नमुखपङ्कजम् / रामं मधुरया वाचा प्रहसन्नाह सादरम्

అతనిని లేపి, ప్రీతుడైన శివుడు ప్రసన్న ముఖపద్ముడైన రామునితో మధుర వాణితో నవ్వుతూ సాదరంగా పలికెను।

Verse 67

इमे दैत्यगणैः क्रान्ताः स्वाधिष्ठानात्परिच्युताः / अशक्रुवन्तस्तान्हन्तुं गीर्वाणा मामुपागताः

ఇవీ దేవగణములు దైత్యగణములచే ఆక్రమింపబడి తమ స్థానములనుండి చ్యుతులయ్యారు; వారిని సంహరించలేక గీర్వాణులు నా వద్దకు వచ్చారు।

Verse 68

तस्मान्ममाज्ञया राम देवानां च प्रियेप्सया / जहि दैत्यगणान्सर्वान्समर्थस्त्वं हि मे मतः

కాబట్టి, ఓ రామా, నా ఆజ్ఞచే మరియు దేవుల ప్రియహితాన్ని కోరుతూ నీవు సమస్త దైత్యగణములను సంహరించు; నీవు సమర్థుడవని నా అభిప్రాయం।

Verse 69

ततो रामो ऽब्रवीच्छर्वं प्रणिपत्य कृताञ्जलिः / शृण्वतां सर्वदेवानां सप्रश्रयमिदं वचः

అప్పుడు రాముడు శర్వునికి నమస్కరించి కృతాంజలిగా, సమస్త దేవులు వినుచుండగా వినయంతో ఈ వాక్యమును పలికెను।

Verse 70

स्वामिन्न विदितं किं ते सर्वज्ञस्याखिलात्मनः / तथापि विज्ञापयतो वचनं मे ऽवधारय

స్వామీ! సర్వజ్ఞుడైన అఖిలాత్ముడైన నీకు ఏమి తెలియదు? అయినా నా వినతివాక్యాన్ని దయచేసి వినుము।

Verse 71

यदि शक्रादिभिर्देवैरखिलैरमरारयः / न शक्या हन्तुमेकस्य शक्याः स्यस्ते कथं मम

ఇంద్రాది సమస్త దేవతలకూ ఆ అమరశత్రువులలో ఒక్కనినైనా సంహరించలేకపోతే, నేను వారిని ఎలా సంహరించగలను?

Verse 72

अनस्त्रज्ञो ऽस्मि देवेश युद्धानामप्यकोविदः / कथं हनिष्ये सकलान्सुरशत्रूननायुधः

దేవేశా! నేను అస్త్రవిద్య తెలియని వాడను, యుద్ధాలలోనూ అనుభవం లేనివాడను; ఆయుధం లేకుండా సమస్త దేవశత్రువులను ఎలా సంహరిస్తాను?

Verse 73

इत्युक्तस्तेन देवेशः सितं कालाग्निसप्रभम् / शैवमस्त्रमयं तेजो ददौ तस्मै महात्मने

అలా చెప్పబడినప్పుడు దేవేశుడు ఆ మహాత్మునికి కాలాగ్నివలె ప్రకాశించే, శైవాస్త్రస్వరూపమైన శ్వేత తేజస్సును ప్రసాదించాడు।

Verse 74

आत्मीयं परशुं दत्वा सर्वशस्त्राभिभावकम् / रामपाह प्रसन्नात्मा गीर्वाणानां तु शृण्वतम्

సర్వశస్త్రాలను జయించే తన పరశువును ఇచ్చి, ప్రసన్నహృదయుడై దేవతలు వింటుండగా—“రామా, రక్షించు!” అని పలికెను।

Verse 75

मत्प्रसादेन सकलान्सुरशत्रून्विनिघ्नतः / शक्तिर्भवतु ते सौम्य समस्तारिदुरासदा

నా ప్రసాదంతో నీవు సమస్త దేవశత్రువులను సంహరించు; హే సౌమ్యా, నీకు సమస్త శత్రువులకు దురాసదమైన అజేయశక్తి కలుగుగాక।

Verse 76

अनेनैवायुधेन त्वं गच्छ युध्यस्व शत्रुभिः / स्वयमेव च वेत्सि त्वं यथावद्युद्धकौशलम्

ఈ ఆయుధాన్నే తీసుకొని నీవు వెళ్లి శత్రువులతో యుద్ధం చేయి; అప్పుడు నీవే స్వయంగా యథావిధి యుద్ధకౌశలాన్ని తెలుసుకుంటావు।

Verse 77

वसिष्ठ उवाच एवमुक्तस्ततो रामः शंभुना तं प्रणम्य च / जग्राह परशुं शैव विबुधारिवधोद्यतः

వసిష్ఠుడు పలికెను— శంభువు ఇలా చెప్పగా రాముడు ఆయనకు నమస్కరించి, దేవశత్రువుల వధకు సిద్ధుడై శైవ పరశువును గ్రహించాడు।

Verse 78

ततः स शुशुभे रामो विष्णुतेर्ञ्जो ऽशसंभवः / रुद्रभक्त्या समायुक्तो द्युत्येव सवितुर्महः

అప్పుడు రాముడు ప్రకాశించాడు— విష్ణు తేజస్సు నుండి ఉద్భవించినవాడై, రుద్రభక్తితో సమాయుక్తుడై, మహాసూర్యుని కాంతివలె దీప్తిమంతుడయ్యాడు।

Verse 79

सो ऽनुज्ञातस्त्रिनेत्रेण देवैः सर्वैः समन्वितः / जगाम हन्तुमसुरान्युद्धाय कृतनिश्चयः

త్రినేత్రుని అనుమతి పొంది, సమస్త దేవులతో కూడి, యుద్ధానికి నిశ్చయించి అసురులను సంహరించుటకు బయలుదేరాడు।

Verse 80

ततो ऽभवत्पुनर्युद्धं देवानामसुरैः सह / त्रैलोक्यविजयोद्युक्तै राजन्नतिभयङ्करम्

అప్పుడు దేవతలకూ అసురులకూ మధ్య మళ్లీ యుద్ధం చెలరేగింది. ఓ రాజా, త్రిలోకవిజయానికి ఉత్సుకులైన వారి ఆ సమరం అత్యంత భయంకరమైంది.

Verse 81

अथ रामो महाबाहुस्तस्मिन्युद्धे सुदारुणे / कुद्धः परशुना तेन निजघान महासुरान्

ఆ భయంకరమైన యుద్ధంలో మహాబాహు రాముడు కోపంతో రగిలి, ఆ పరశుతో మహాసురులను సంహరించాడు.

Verse 82

प्रहारैरशनिप्रख्यैर्निघ्नन्दैत्यान्सहस्रशः / चचार समरे रामः क्रुद्धः काल इवापरः

వజ్రసమానమైన దెబ్బలతో వేలాది దైత్యులను సంహరిస్తూ, క్రోధించిన రాముడు సమరంలో మరో కాలుడివలె సంచరించాడు.

Verse 83

हत्वा तु सकलान्दैत्यान्देवान्सर्वानहर्षयत् / क्षणेन नाशयामास रामः प्रहरतां वरः

సమస్త దైత్యులను సంహరించి ఆయన సమస్త దేవతలను ఆనందింపజేశాడు. ప్రహారకుల్లో శ్రేష్ఠుడైన రాముడు క్షణంలోనే వారిని నాశనం చేశాడు.

Verse 84

रामेण हन्यमा नास्तु समस्ता दैत्यदानवाः / ददृशुः सर्वतो रामं हतशेषा भयान्विताः

రామునిచేత సమస్త దైత్యదానవులు హతమవుతుండగా, మిగిలినవారు భయంతో వణికుతూ అన్ని వైపులా రామునే చూశారు.

Verse 85

हतेष्वसुरसंघेषु विद्रुतेषु च कृत्स्नशः / राममामन्त्र्य विबुधाः प्रययुस्त्रिदिवं पुनः

అసురసంఘాలు హతమై, మిగిలినవారు అంతా పారిపోయిన తరువాత, దేవగణాలు రామునికి వీడ్కోలు చెప్పి మళ్లీ త్రిదివం (స్వర్గం)కు వెళ్లారు।

Verse 86

रामो ऽपि हत्वा दितिजानभ्यनुज्ञाप्य चामरान् / स्वमाश्रमं समापेदे तपस्यासक्तमानसः

రాముడు కూడా దితిజులను సంహరించి, దేవతలకు అనుమతి ఇచ్చి, తపస్సులో లీనమైన మనస్సుతో తన ఆశ్రమానికి చేరుకున్నాడు।

Verse 87

मृगव्याधप्रतिकृतिं कृत्वा शम्भोर्महामतिः / भक्त्या संपूजयामास स तस्मिन्नाश्रमेवशी

మహామతి (రాముడు) మృగవ్యాధుని ప్రతిమను తయారు చేసి, ఆ ఆశ్రమంలో ఇంద్రియనిగ్రహంతో ఉండి, భక్తితో శంభువు (శివుడు)ను సమ్యక్‌గా పూజించాడు।

Verse 88

गन्धैः पुष्पैस्तथा हृद्यैर्नैवेद्यैरभिवन्दनैः / स्तोत्रैश्च विधिवद्भक्त्या परां प्रीतिमुपानयत्

సుగంధ ద్రవ్యాలు, పుష్పాలు, హృద్యమైన నైవేద్యాలు, నమస్కారాలు మరియు స్తోత్రాలతో—విధివిధానంగా భక్తి చేసి—పరమ ప్రీతిని పొందాడు।