Shloka 8
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
स्वच्छन्दचारी भगवाञ्छिवः सर्वजगन्मयः / वपुषानेन संयुक्ते भवान्भवितुमर्हति
Transliteration
svacchandacārī bhagavāñchivaḥ sarvajaganmayaḥ / vapuṣānena saṃyukte bhavānbhavitumarhati
Translation
స్వేచ్ఛాచారీ, సర్వజగన్మయుడైన భగవాన్ శివుడు—ఈ రూపంతో యుక్తుడై నీవే కావచ్చును.
Word by Word
स्वच्छन्दचारीmoving freely; acting at will
स्वच्छन्दचारी:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootस्वच्छन्द + चारिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (स्वच्छन्देन चरति: 'moving at will'), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शिवःShiva
शिवः:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सर्वजगन्मयःpervading/consisting of the entire universe
सर्वजगन्मयः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व + जगत् + मय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सर्वं जगत् यस्य मयम्: 'consisting of all the world'), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वपुषाwith (this) form
वपुषा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
अनेनwith this
अनेन:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; वपुषा इति विशेषणम्
संयुक्तेwhen connected/endowed
संयुक्ते:
Adhikarana (अधिकरण/Locative circumstance)
TypeAdjective
Rootसम् + युज् (धातु) → संयुक्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; वपुषा अनेन इत्यर्थे—'in/when (he is) endowed/connected'
भवान्you (honored)
भवान्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन, आदरार्थ
भवितुम्to be; to become
भवितुम्:
Karma (कर्म/Complement of 'arhati')
TypeVerb
Rootभू (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्त (Infinitive)
अर्हतिis fit; deserves
अर्हति:
Kriya (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन