Shloka 65
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
पपात संस्पृशन्मूर्ध्ना चरणौ पुरविद्विषः / पश्यतां देववृन्दानां मध्ये भृगुकुलोद्वहम्
Transliteration
papāta saṃspṛśanmūrdhnā caraṇau puravidviṣaḥ / paśyatāṃ devavṛndānāṃ madhye bhṛgukulodvaham
Translation
భృగుకులోత్తముడు దేవవృందములు చూస్తుండగా పురవిద్విషుని పాదయుగ్మాన్ని శిరస్సుతో స్పృశించి నేలపై పడి నమస్కరించాడు।
Word by Word
पपातfell down
पपात:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्शभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
संस्पृशन्touching
संस्पृशन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्+स्पृश् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (concomitant action)
मूर्ध्नाwith (his) head
मूर्ध्ना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), एकवचन
चरणौthe two feet
चरणौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Accusative), द्विवचन
पुरविद्विषःof the enemy of the cities (Śiva)
पुरविद्विषः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपुर+विद्विष् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): 'पुरस्य विद्विष्'; पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध/Genitive), एकवचन
पश्यताम्of the onlookers
पश्यताम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (Present active participle/शतृ) बहुवचनस्य षष्ठी (genitive plural) रूपम्; 'of those who are seeing'
देववृन्दानाम्of the groups of gods
देववृन्दानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव+वृन्द (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: 'देवानां वृन्दम्'; नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable) स्थानवाचक (locative adverb): 'in the midst'
भृगुकुलोद्वहम्the foremost of the Bhṛgu clan
भृगुकुलोद्वहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभृगु+कुल+उद्वह (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: 'भृगुकुलस्य उद्वहः' (best of Bhṛgu lineage); पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन