Shloka 85
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
हतेष्वसुरसंघेषु विद्रुतेषु च कृत्स्नशः / राममामन्त्र्य विबुधाः प्रययुस्त्रिदिवं पुनः
Transliteration
hateṣvasurasaṃgheṣu vidruteṣu ca kṛtsnaśaḥ / rāmamāmantrya vibudhāḥ prayayustridivaṃ punaḥ
Translation
అసురసంఘాలు హతమై, మిగిలినవారు అంతా పారిపోయిన తరువాత, దేవగణాలు రామునికి వీడ్కోలు చెప్పి మళ్లీ త్రిదివం (స్వర్గం)కు వెళ్లారు।
Word by Word
हतेषुwhen (they were) slain
हतेषु:
अधिकरण (Adhikarana/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootहत (√हन् धातु; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formसप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्गे (Masculine) — क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle)
असुर-संघेषुin the hosts of demons
असुर-संघेषु:
अधिकरण (Adhikarana/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक) + संघ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: असुराणां संघाः), सप्तमी-विभक्ति (7th), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine)
विद्रुतेषुwhen (they had) fled
विद्रुतेषु:
अधिकरण (Adhikarana/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootविद्रुत (वि+√द्रु धातु; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formसप्तमी-विभक्ति (7th), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्गे (Masculine) — क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृदन्त (past participle: ‘fled’)
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
कृत्स्नशःentirely, completely
कृत्स्नशः:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकृत्स्नशस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
रामम्Rama
रामम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine)
आमन्त्र्यhaving addressed
आमन्त्र्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ+√मन्त्र् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), ‘having addressed/invited’
विबुधाःthe gods
विबुधाः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootविबुध (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine)
प्रययुःdeparted, went forth
प्रययुः:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+√या (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
त्रिदिवम्to heaven
त्रिदिवम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रिदिव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (त्रयाणां दिवानां/दिवः = स्वर्गः), द्वितीया-विभक्ति (2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्ति-वाचक-अव्यय (adverb: again)