Shloka 29
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
यन्मयापकृतं देव दुरुक्तं वापि शङ्कर / अजानता त्वां भगवन्मम तत्क्षन्तुमर्हसि
Transliteration
yanmayāpakṛtaṃ deva duruktaṃ vāpi śaṅkara / ajānatā tvāṃ bhagavanmama tatkṣantumarhasi
Translation
హే దేవా, హే శంకరా! నేను చేసిన అపకారం గానీ, కఠిన వాక్యముగానీ, నిన్ను తెలియక—హే భగవాన్—దయచేసి క్షమించుము.
Word by Word
यत्whatever (that)
यत्:
Karma (कर्म/Object of क्षन्तुम्)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
मयाby me
मया:
Karana (करण/Instrument-agentive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
अपकृतम्wrongly done; offense committed
अपकृतम्:
Karma (कर्म/Object content)
TypeAdjective
Rootअपकृत (कृदन्त; √कृ धातु + उपसर्ग अप + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle)
देवO god
देव:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
दुरुक्तम्harsh/ill speech
दुरुक्तम्:
Karma (कर्म/Object content)
TypeNoun
Rootदुर् (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + उक्त (कृदन्त; √वच् धातु + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (दुष्टम् उक्तम्)
वाor
वा:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक/Connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle: or)
अपिalso; even
अपि:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (particle: also/even)
शङ्करO Shankara
शङ्कर:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootशङ्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
अजानताby (me) not knowing; unknowingly
अजानता:
Karana (करण/Instrumental—circumstance)
TypeAdjective
Rootअ + जानत् (कृदन्त; √ज्ञा धातु, शतृ)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; वर्तमानकाले कृदन्त (present participle) नकारार्थक (negated)
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (कर्म/Object of क्षन्तुम्)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
भगवन्O Blessed Lord
भगवन्:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (कर्म/Object of क्षन्तुम्)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; निर्देशक (demonstrative)
क्षन्तुम्to forgive
क्षन्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन/Complement of अर्हसि)
TypeVerb
Rootक्षम् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), परस्मैपद-धातु; अर्थः—क्षमापने (to forgive)
अर्हसिyou ought; you are fit
अर्हसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद