Adhyaya 15

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे ऽशौचविधिर्नाम चतुर्दशो ऽध्योयः // १४// ऋषय ऊचुः अहो धन्यस्त्वया सूत श्राद्धकल्पः प्रकीर्तितः / श्रुता नः श्राद्धकल्पास्तु ऋषिभिर्ये प्रकीर्त्तिताः

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో, వాయుప్రోక్త మధ్యభాగంలోని తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదంలో, శ్రాద్ధకల్పాంతర్గత ‘అశౌచవిధి’ అనే పద్నాలుగవ అధ్యాయం. ఋషులు పలికిరి—హే సూతా! నీవు ధన్యుడవు; శ్రాద్ధకల్పాన్ని కీర్తించితివి; ఋషులు ప్రకటించిన శ్రాద్ధకల్పాలను మేము వినియున్నాము.

Verse 2

अतीव विस्तरो ह्यस्य विशेषेण तु कीर्त्तितः / देवाशेषं महाप्राज्ञ ऋषेस्तस्य मतं यथा

ఇది అత్యంత విస్తారంగా, ప్రత్యేకంగా కీర్తించబడింది; హే మహాప్రాజ్ఞా! దేవతలకు సంబంధించిన మిగిలిన విషయాలతో కూడి, ఆ ఋషి అభిప్రాయం యథాతథంగా చెప్పుము.

Verse 3

सूत उवाच कीर्त्तयिष्यामि वो विप्रा ऋषेस्तस्य मतं तु यत् / श्राद्धं प्रति महाभागस्तन्मे श्रुणुत विस्तरात्

సూతుడు పలికెను—హే విప్రులారా! ఆ ఋషి యొక్క అభిప్రాయాన్ని నేను కీర్తిస్తాను; శ్రాద్ధ విషయమై, హే మహాభాగులారా, దానిని నన్ను నుండి విస్తారంగా వినండి.

Verse 4

उक्तं श्राद्धंमया पूर्वं विधिश्च श्राद्धकर्मणि / परिशिष्टं प्रवक्ष्यामि ब्रह्मणानां परिक्षणम्

నేను ముందుగా శ్రాద్ధమును, శ్రాద్ధకర్మ విధిని చెప్పితిని. ఇప్పుడు శేషంగా బ్రాహ్మణుల పరీక్షను వివరించెదను.

Verse 5

न मीमांस्याः सदा विप्राः पवित्रंह्येतदुत्तमम् / दैवे पित्र्ये च नियतं श्रूयते वै परीक्षणम्

హే విప్రులారా, ఎల్లప్పుడూ మీమాంసా-తర్కములలో పడకండి; ఇది ఉత్తమమైన పవిత్ర విధానం. దైవకార్యములోను పితృకార్యములోను నియతంగా పరీక్ష వినబడుతుంది.

Verse 6

यस्मिन्दोषाः प्रदृश्येरम्स हि कार्येषु वर्जितः / जानीयाद्वापि संवासाद्वर्जयेत्तं प्रयत्नतः

ఎవనిలో దోషములు కనబడునో, వాడు కార్యములలో వర్జ్యుడు. సహవాసమువలన కూడ తెలిసికొని అతనిని యత్నపూర్వకంగా దూరం చేయవలెను.

Verse 7

अविज्ञातं द्विजं श्राद्धे न परीक्षेत पण्डितः / सिद्धा हि विप्ररूपेण चरन्ति पृथिवीमिमाम्

శ్రాద్ధములో తెలియని ద్విజుని పండితుడు పరీక్షించకూడదు; ఎందుకంటే సిద్ధులు విప్రరూపముతో ఈ భూమిపై సంచరిస్తారు.

Verse 8

तस्मादतिथिमायान्तमभिगच्छेत्कृताञ्जलिः / पूजयेच्चार्घ्यपाद्याभ्यां तथाभ्यञ्जनभोजनैः

కాబట్టి వచ్చిన అతిథిని కృతాంజలితో సమీపించాలి. అర్ఘ్యపాద్యములతో, అలాగే అభ్యంజనము మరియు భోజనములతో పూజించాలి.

Verse 9

उर्वी सागरपर्यन्तां देवा योगेश्वरः सदा / नानारूपैश्चरन्त्येते प्रजा धर्मेण योजयन्

సముద్రాంతమైన ఈ భూమిపై యోగేశ్వర దేవులు సదా నానారూపాలతో సంచరిస్తూ ప్రజలను ధర్మమార్గంలో నియోగిస్తారు।

Verse 10

तस्माद्दद्यात्सदा दान्तः समभ्यार्च्यातिथिं नरः / व्यञ्जनानि तु वक्ष्यामि फलं तेषां तथैव च

అందువల్ల నియమశీలుడైన మనిషి సదా దానం చేయాలి, అతిథిని సమ్యకంగా పూజించాలి. ఇప్పుడు నేను వంటకాల్ని మరియు వాటి ఫలితాన్ని కూడా చెప్పుదును।

Verse 11

अग्निष्टोमं पयसा प्राप्नुयाद्वै फलं तथोक्थस्य च पायसेन / सषोडशी सत्रफलं घृतेन मध्वातिरात्रस्य फलं तथैव

పాలతో అగ్నిష్టోమ యజ్ఞఫలం లభిస్తుంది, పాయసంతో ఉక్థ్యఫలం; నెయ్యితో షోడశీ మరియు సత్రఫలం, తేనెతో అతిరాత్రఫలం కూడా అలాగే పొందబడుతుంది।

Verse 12

तथाप्नुयाच्छ्रद्दधा नो नरो वै सर्वैः कामैर्भोजयेद्यस्तु विप्रान् / सर्वार्थदं सर्वविप्रातिथेयं फलं च भुङ्क्ते सर्वमेधस्य नित्यम्

శ్రద్ధావంతుడైన మనిషి బ్రాహ్మణులను అన్ని కావ్యవస్తువులతో భోజనం చేయిస్తే, అతడు అటువంటి ఫలాన్ని పొందుతాడు; సర్వార్థదాయకమైన, సమస్త విప్రాతిథ్య సేవాఫలాన్ని మరియు నిత్య సర్వమేధ యజ్ఞఫలాన్ని అనుభవిస్తాడు।

Verse 13

यस्तु श्राद्धे ऽतिथिं प्राप्तं दैवे चाप्यवमन्यते / तं वै देवा निरस्यन्ति हतो यद्वत्परावसुः

శ్రాద్ధంలో వచ్చిన అతిథిని, అలాగే దైవకార్యంలోనూ అవమానించే వాడిని దేవతలు త్రోసివేస్తారు; అతడు పరావసువలె నశిస్తాడు।

Verse 14

देवाश्च पितरश्चैव तेमेवान्तर्हिता द्विजम् / आविश्य विप्रं मोक्ष्यन्ति लोकानुग्रहकारणात्

హే ద్విజా! దేవులు మరియు పితృదేవతలు అదృశ్యులై ఆ విప్రునిలో ప్రవేశించి, లోకానుగ్రహార్థం అతనికి మోక్షం ప్రసాదిస్తారు।

Verse 15

अपूजितो दहत्येष दिशेत्कामांश्च पूजितः / सर्वस्वेनापि तस्माद्धि पूजयेदतिथिं सदा

అతిథి పూజింపబడకపోతే దహింపజేస్తాడు; పూజింపబడితే కోరిన వరాలు ఇస్తాడు. కాబట్టి సర్వస్వంతోనైనా అతిథిని ఎల్లప్పుడూ పూజించాలి।

Verse 16

वानप्रस्थो गृहस्थश्च सतामभ्यागतो यथा / वालखिल्यो यतिश्चैव विज्ञेयो ह्यतिथिः सदा

సత్పురుషుల వద్దకు వచ్చిన వానప్రస్థుడు గానీ గృహస్థుడు గానీ, అలాగే వాలఖిల్యుడు మరియు యతి కూడా—వీరు ఎల్లప్పుడూ అతిథులుగా తెలిసికొనవలెను।

Verse 17

अभ्यागतः पाकचारदतिथिः स्यादपावकः / अतिथेरतिथिः प्रोक्तः सो ऽतिथिर्योग उच्यते

భోజన సమయానికి వచ్చిన అతిథి ‘అపావక’ అని పిలవబడతాడు; అతిథికి అతిథిగా వచ్చినవాడు ‘యోగ’ అనే అతిథిగా చెప్పబడాడు।

Verse 18

नाव्रती न च संकीर्णो नाविद्यो नाविशेषवित् / न च संतानसंबद्धो न देवी नागसे ऽतिथिः

అతిథి వ్రతహీనుడూ కాకూడదు, సంకీర్ణాచారుడూ కాకూడదు; అవిద్వానుడూ కాకూడదు, విశేషభేదం తెలియనివాడూ కాకూడదు; సంతానబంధువూ కాదు, దేవీ కాదు, అపరాధీ కూడా కాదు—ఇలాంటి వాడు అతిథి కాడు।

Verse 19

पिपासिताय श्रान्ताय भ्रान्तायातिबुभुक्षते / तस्मै सत्कृत्य दातव्यं यज्ञम्य फलमिच्छता

దాహంతో, శ్రమతో, దారి తప్పి, అత్యంత ఆకలితో ఉన్నవానికి యజ్ఞఫలాన్ని కోరువాడు గౌరవంతో దానం చేయవలెను.

Verse 20

न वक्तव्यं सदा विप्र क्षुधिते नास्ति किञ्चन / तस्मै सत्कृत्य दातव्यं सदापचितिरेव सः

హే విప్రా! ఆకలిగొన్నవానికి ‘ఏమీ లేదు’ అని ఎల్లప్పుడూ చెప్పకూడదు; అతనికి గౌరవంతో ఇవ్వడమే నిత్య సత్కారము.

Verse 21

अक्लिष्ट मव्रणं युक्तं कृशवृत्तिमयाचकम् / एकान्तशीलं धीमन्तं सदा श्राद्धेषु भोजयेत्

క్లేశరహితుడు, గాయరహితుడు, నియమబద్ధుడు, స్వల్పవృత్తితో జీవించేవాడు, యాచించనివాడు, ఏకాంతశీలుడు, ధీమంతుడు—ఇలాంటి వానిని శ్రాద్ధాలలో సదా భోజింపజేయాలి.

Verse 22

नो ददामि तमित्येवं ब्रूयाद्यो वै दुरात्मवान् / अपि जातिशतं गत्वा न स मुच्येत किल्बिषात्

‘నేను ఇవ్వను’ అని చెప్పే దురాత్ముడు, వంద జన్మలు గడిచినా పాపబంధం నుండి విముక్తి పొందడు.

Verse 23

समोदं भोजयेद्विप्रानेकपङ्क्त्यां तु यो नरः / नियुक्तो ह्यनि युक्तो वा पङ्क्त्या हरति किल्बिषम्

అనేక పంక్తుల్లో విప్రులను ఆనందంతో భోజింపజేసే మనిషి, నియుక్తుడైనా అనియుక్తుడైనా—ఆ పంక్తి భోజనంతో పాపం తొలగిపోతుంది.

Verse 24

पाप्मानं गृह्यते क्षिप्रमिष्टापूर्त्तं च नश्यति / यतिस्तु सर्वविप्राणां सर्वेषामग्रतो भवेत्

పాపము త్వరగా పట్టుకుంటుంది, ఇష్ట‑పూర్త ఫలమూ నశిస్తుంది; అయితే యతి (సన్యాసి) సమస్త విప్రులలో, అందరి ముందుగా నిలుస్తాడు।

Verse 25

पञ्च वेदान्सेतिहासान्यः पठेद्द्विजसत्तमः / योगादनन्तरं सो ऽथ नियोक्तव्यो विजानता

ఇతిహాసాలతో కూడిన ఐదు వేదాలను పఠించే శ్రేష్ఠ ద్విజుని, యోగానంతరం జ్ఞాని వ్యక్తి విధిలో నియమించాలి।

Verse 26

त्रिवेदो ऽनन्तरं तस्य द्विवेदस्तदनन्तरम् / एकवेदस्ततः पश्चादुपाध्यायस्ततः परम्

అతని తరువాత త్రివేది, ఆపై ద్వివేది; తరువాత ఏకవేది; ఆపై ఉపాధ్యాయుడు—ఇదే క్రమం.

Verse 27

पावना ये ऽत्र संख्यातास्तान्प्रवक्ष्ये निबोधत / य एते पूर्वनिर्द्दिष्टाः सर्वे ते ह्यनुपूर्वशः

ఇక్కడ పవనులుగా లెక్కించబడిన వారిని నేను చెప్పుచున్నాను—శ్రద్ధగా వినండి; ముందుగా సూచించినవారంతా క్రమానుసారమే.

Verse 28

षडङ्गविद्ध्यानयोगौ सर्वतत्रस्तथैव च / यायावरश्च पञ्चैते विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः

షడంగవిదుడు, ధ్యాన‑యోగి, సర్వతంత్రజ్ఞుడు, అలాగే యాయావరుడు—ఈ ఐదుగురు పంక్తి‑పావనులుగా తెలిసికొనవలెను।

Verse 29

श्राद्धकल्पे भवेद्यस्तु सन्निपत्य तु पावनः / चतुर्दशानां विद्यानामेकस्यामपि पारगाः

శ్రాద్ధకల్పంలో సమవేతుడై పవిత్రుడైనవాడు, పద్నాలుగు విద్యలలో కనీసం ఒక్క విద్యలోనైనా పారంగతుడై ఉండాలి.

Verse 30

यथावद्वर्त्तमानाश्च सर्वे ते पङ्क्तिपावनाः / असंदेहस्तु सौपर्णाः पञ्चाग्नेयाश्च सामगाः

విధివిధానంగా ప్రవర్తించేవారు అందరూ పంక్తిని పవిత్రం చేసేవారు; వారు సందేహరహితులు, సౌపర్ణులు, పంచాగ్ని విద్యావంతులు, సామగానకులు.

Verse 31

यश्चरेद्विधिवद्विप्र समा द्वादश संततः / त्रिनाचिकेतस्त्रै विद्यो यश्च धर्मान्द्विजः पठेत्

హే విప్రా! ఎవడు పన్నెండు సంవత్సరాలు నిరంతరం విధివిధానంగా ఆచరిస్తాడో, అతడు త్రినాచికేతుడు, త్రైవిద్యుడు; అలాగే ధర్మాలను పఠించే ద్విజుడు.

Verse 32

बार्हस्पत्ये महाशास्त्रे यश्च पारङ्गतो द्विजः / सर्वे ते पावना विप्राः पङ्क्तीनां समुदात्दृताः

బార్హస్పత్య మహాశాస్త్రంలో పారంగతుడైన ద్విజుడు—అటువంటి విప్రులందరూ పవిత్రులు; పంక్తులలో గౌరవంతో స్వీకరింపబడతారు.

Verse 33

आमन्त्रितस्तु यः श्राद्धे योषितं सेवते द्विजः / पितरस्तस्य तन्मासं तस्मिन्रितसि शेरते

శ్రాద్ధానికి ఆహ్వానింపబడి కూడా ఏ ద్విజుడు స్త్రీసేవలో లీనమవుతాడో, అతని పితృదేవతలు ఆ ఋతువులో ఆ నెలంతా శయనిస్తారు.

Verse 34

ध्याननिष्ठाय दातव्यं सानुक्रोशाय धीमते / यतिं वा वालखिल्यं वा भोजयेच्छ्राद्दकर्मणि

ధ్యాననిష్ఠుడైన, కరుణాశీలుడైన ధీమంతునికి దానం చేయాలి; శ్రాద్ధకర్మలో యతి గానీ వాలఖిల్య ముని గానీ భోజనం చేయించాలి.

Verse 35

वानप्रस्थाय कुर्वाणः पूजामात्रेण तुष्यते / गृहस्थं भोजयेद्यस्तु विश्वेदेवास्तु पूजिताः

వానప్రస్థునికి కేవలం పూజ చేసినా అతడు తృప్తి చెందుతాడు; అయితే గృహస్థునికి భోజనం చేయించేవాడు విశ్వేదేవులను కూడా పూజించినవాడే.

Verse 36

वानप्रस्थेन ऋषयो वालखिल्यैः पुरन्दरः / यतीनां तु कृता पूजा साक्षाद्ब्रह्मा तुं पूजितः

వానప్రస్థుని ద్వారా ఋషులు పూజింపబడతారు; వాలఖిల్యుల ద్వారా పురందరుడు (ఇంద్రుడు) పూజింపబడతాడు; యతుల పూజచేత సాక్షాత్ బ్రహ్మదేవుడే పూజింపబడతాడు.

Verse 37

आश्रमो ऽपावनो यस्तु पञ्चमस्संकरात्मकः / चत्वारस्त्वाश्रमाः पूच्याः श्राद्धे देवे तथैव च

సంకరస్వరూపమైన ఐదవ ఆశ్రమం అపవిత్రమైనది; శ్రాద్ధంలోనూ దేవపూజలోనూ నాలుగు ఆశ్రమాలే పూజ్యాలు.

Verse 38

चतुराश्रमबाह्येभ्य स्तेभ्यः श्राद्धे न दापयेत् / यस्तिष्ठेद्वायुभक्षश्च चातुराश्रमबाह्यतः

చతురాశ్రమాలకు వెలుపల ఉన్నవారికి శ్రాద్ధంలో దానం ఇవ్వకూడదు; వాయుభక్షుడై ఉన్నా చాతురాశ్రమబాహ్యుడైనవానికీ ఇవ్వకూడదు.

Verse 39

अनाश्रमीतपस्तेपे न तं तत्र निमन्त्रयेत् / अयतिर्मोक्षवादी च श्रुतौ तौ पङ्क्तिदूषकौ

ఆశ్రమం లేకుండా తపస్సు చేసేవారిని ఆహ్వానించకూడదు. ఇంద్రియ నిగ్రహం లేకుండా మోక్షం గురించి మాట్లాడేవారు పంక్తిదూషకులు అని వేదాలలో చెప్పబడింది.

Verse 40

उग्रेण तपसा युक्ता बहुज्ञाश्चित्रवादिनः / निन्दन्ति च द्विजातिभ्यः सर्वे ते पङ्क्तिदूषकाः

భయంకరమైన తపస్సు చేసేవారు, ఎంతో జ్ఞానం ఉన్నప్పటికీ విచిత్రంగా మాట్లాడేవారు, ద్విజులను నిందించేవారు - వీరందరూ పంక్తిదూషకులు.

Verse 41

औपवस्तास्तथा सांख्या नास्तिका वेदनिन्दकाः / ध्यानं निन्दन्ति ये केचित्सर्वे ते पङ्क्तिदूषकाः

కపట ఉపవాసాలు చేసేవారు, సాంఖ్యులు, నాస్తికులు, వేదాలను నిందించేవారు మరియు ధ్యానాన్ని విమర్శించేవారు - వీరందరూ పంక్తిదూషకులు.

Verse 42

वृथा मुण्डाश्च जटिलाः सर्वे कार्पटिकास्तथा / निर्घृणान्भिन्नवृत्तांश्च सर्वभक्षांश्च वर्जयेत्

వ్యర్థంగా గుండు చేయించుకునేవారు, జడలు ధరించేవారు, కపట సన్యాసులు, దయలేనివారు, దుష్ప్రవర్తన గలవారు మరియు దేనినైనా తినేవారిని విడిచిపెట్టాలి.

Verse 43

कारुकादीननाचारांल्लोकवेदबहिष्कृतान् / गाय नान्वेदवृत्तांश्च हव्यकव्ये न भोजयेत्

శిల్పులు, అనాచారులు, లోకం మరియు వేదాల నుండి వెలివేయబడినవారు, గాయకులు - వీరిని దైవ కార్యాలలో గానీ, పితృ కార్యాలలో గానీ భోజనానికి పిలవకూడదు.

Verse 44

एतैस्तु वर्त्तयेद्यस्तु कृष्णवर्णं स गच्छति / यो ऽश्नाति सह शूद्रेणा सर्वे ते पङ्क्तिदूषणाः

ఈ విధమైన ఆచారాలతో నడిచేవాడు కృష్ణవర్ణతను పొందుతాడు. శూద్రునితో కలిసి భోజనం చేసేవారు అందరూ పంక్తిదూషకులని చెప్పబడింది.

Verse 45

व्याकर्षणं सत्त्वनिबर्हणं च कृषिर्वणिज्या पशुपालनं च / शुश्रूषणं चाप्यगुरोररेर्वाप्यकार्यमेतद्धि सदा द्विजानाम्

దున్నడం, ప్రాణిహింస, వ్యవసాయం, వాణిజ్యం, పశుపాలనం; అలాగే గురుసేవ మరియు శత్రువుకైనా అనుచిత కార్యం—ఇవి ద్విజులకు ఎల్లప్పుడూ వర్జ్యమని చెప్పబడింది.

Verse 46

मिथ्यासंकल्पिनः सर्वानुद्वृत्तांश्च विवर्जयेत् / मिथ्याप्रवादी निन्दाकृत्तथा सूचकदांभिकौ

అబద్ధ సంకల్పాలు చేసేవారిని, అహంకారంగా ప్రవర్తించేవారిని అందరినీ దూరం చేయాలి. అబద్ధవాది, నిందకుడు, చాడీ చెప్పేవాడు, దంభికుడు—వారినీ వర్జించాలి.

Verse 47

उपपातकसंयुक्ताः पातकैश्च विशेषतः / वेदे नियोगदातारो लोभमोहफलर्थिनः

ఉపపాతకాలతో కూడినవారు, ప్రత్యేకంగా మహాపాతకాలతోనూ లిప్తులు; వేదంలో నియోగం ఇస్తామని చెప్పి లోభమోహాలతో ఫలాన్ని కోరేవారు.

Verse 48

ब्रह्मविक्रयिणस्तान्वै श्राद्धकर्मणि वर्जयेत् / न वियोगास्तु वेदानां यो नियुङ्क्ते स पापकृत्

బ్రహ్మవిద్య/వేదాన్ని అమ్మేవారిని శ్రాద్ధకర్మలో తప్పక వర్జించాలి. వేదాలను విడదీసి నియోగం చేసే వాడు పాపకర్త.

Verse 49

वक्ता वेदफलाद्भ्रश्येद्दाता दानफलात्तथा / भृतको ऽध्यापयेद्यस्तु भृतकाध्यापितस्तु यः

వేదాన్ని ఉపదేశించే వక్త వేదఫలమునుండి పతితుడగును; దానం ఇచ్చి బోధించేవాడు దానఫలమునుండి కూడా వంచితుడగును. జీతం తీసుకొని బోధించేవాడు, జీతంతో బోధింపబడేవాడు—ఇద్దరూ నింద్యులు.

Verse 50

नार्हतस्तावपि श्राद्धे ब्रह्माणः क्रयविक्रयी / क्रयश्च विक्रयश्चैवाजीवितार्थे विगर्हितौ

శ్రాద్ధంలో క్రయవిక్రయాలు చేసే బ్రాహ్మణులు కూడా అర్హులు కారు; జీవనార్థం చేసే కొనుగోలు మరియు అమ్మకం నిందనీయం.

Verse 51

वृत्तिरेषा तु वैश्यस्य ब्राह्मणस्य तु पातकम् / आहरेद्भृतितो वेदान् वेदेभ्यश्चोपजीवति

ఇది వైశ్యునికి జీవికగా సముచితం; కానీ బ్రాహ్మణునికి పాతకం. జీతం కోసం వేదాలను తెచ్చి/బోధించి, వేదాల మీదే జీవించేవాడు దోషి.

Verse 52

उभौ तौ नार्हतः श्राद्धं पुत्रिकापतिरेव च / वृथा दारांश्च यो गच्छेद्यो यजेत वृथाध्वरैः

ఆ ఇద్దరూ శ్రాద్ధానికి అర్హులు కారు; అలాగే పుత్రికాపతి కూడా కాదు. వ్యర్థంగా స్త్రీల వద్దకు వెళ్లేవాడు, వ్యర్థ యజ్ఞాలతో యజించేవాడు—వారూ అర్హులు కారు.

Verse 53

नार्हतस्तावपि श्राद्धं द्विजो यश्चैव वार्धुषी / स्त्रियो रक्तान्तरा येषां परदारपराश्च ये

శ్రాద్ధంలో వడ్డీ వ్యాపారం చేసే ద్విజుడూ అర్హుడు కాదు. ఎవరి స్త్రీలు రజస్వలగా (అశౌచంలో) ఉంటారో, మరియు పరస్త్రీలపై ఆసక్తి కలవారో—వారూ అర్హులు కారు.

Verse 54

अर्थकामरताश्चैव न ताञ्छ्राद्धेषु भोजयेत् / वर्णाश्रमाणां धर्मेषु विरुद्धाःसर्वकर्मणि

అర్థకామాలలో మునిగినవారిని శ్రాద్ధంలో భోజింపజేయకూడదు. వర్ణాశ్రమధర్మాలకు విరుద్ధులైన వారు అన్ని కర్మలలోనూ ప్రతికూలులు.

Verse 55

स्तेनश्च सर्वयाजी च सर्वे ते पङ्क्तिदूषकाः / यश्च सूकरवद्भुङ्क्ते यश्च पाणितले द्विजः

దొంగ మరియు అందరికోసం యజ్ఞం చేస్తూ తిరిగేవాడు—వారందరూ పంక్తిదూషకులు. అలాగే పందిలా తినేవాడు, చేతి అరచేతిలో పెట్టుకొని తినే ద్విజుడూ అలాగే.

Verse 56

न तदश्नन्ति पितरो यश्च वाच्यं समश्नुते / स्त्रीशूद्रायान्नमेतद्वै श्राद्धोच्छिष्टं न दापयेत्

అటువంటి అన్నాన్ని పితృదేవతలు స్వీకరించరు; నింద్యమైన (వర్జిత) దానిని తినేవాడి విషయంలోనూ అలాగే. స్త్రీకీ శూద్రునికీ శ్రాద్ధోచ్ఛిష్టమైన ఈ అన్నాన్ని ఇవ్వకూడదు.

Verse 57

यो दद्याच्चानुसंमोहान्न तद्गच्छति वै पितॄन् / तस्मान्न देयमन्नाद्यमुच्छिष्टं श्राद्धकर्मणि

మోహవశంగా (అజ్ఞానంతో) ఎవడు అలా ఇస్తాడో, అది పితృలకు చేరదు. కనుక శ్రాద్ధకర్మలో ఉచ్ఛిష్టమైన అన్నాదులను ఇవ్వకూడదు.

Verse 58

अन्यच्च दधिसर्पिर्भ्यां शिष्टं पुत्राय नान्यथा / अवशेषं तु दातव्यमन्नाद्यं तु विशेषतः

దధి మరియు నెయ్యి నుండి మిగిలినది కుమారునికే ఇవ్వాలి, ఇతరులకు కాదు. అయితే మిగతా అవశేషాన్ని దానం చేయాలి—ప్రత్యేకంగా అన్నాదులను.

Verse 59

पुष्पमूलफलैर्वापि तुष्टा गच्छेयुरन्ततः / यावन्न श्रपितं चान्नं यावतौष्ण्यं न मुञ्चति

పుష్పాలు, మూలాలు, ఫలాలతో కూడ పితృదేవతలు చివరికి తృప్తి పొందుతారు—వండిన అన్నం తన ఉష్ణతను విడిచే వరకు.

Verse 60

तावदश्नन्ति पितरो यावदश्नन्ति वाग्यताः / दत्तं प्रतिग्रहो होमो भोजनं बलिरेव च

వాక్సంయమంతో ఉన్నవారు (బ్రాహ్మణులు) ఎంతసేపు భోజనం చేస్తారో అంతసేపు పితృదేవతలు భుజిస్తారు; దానం, ప్రతిగ్రహం, హోమం, భోజనం, బలి—ఇవన్నీ (శ్రాద్ధంలో) ఉన్నాయి.

Verse 61

सांगुष्ठेन तथा पाद्यं नासुरेभ्यो यथा भवेत् / एतान्येव च सर्वाणि दानानि च विशेषतः

అంగుష్ఠంతో కూడిన విధంగా పాద్యాన్ని అర్పించాలి, అది అసురులకు చేరకుండా ఉండేందుకు; అలాగే ప్రత్యేకంగా ఇవే అన్ని దానాలు (శ్రాద్ధంలో) చేయవలసినవి.

Verse 62

अन्तर्जानूपविष्टेन तद्वदाचमनं भवेत् / मुण्डाञ्जटिलकाषायाञ्श्राद्धकर्मणि वर्जयेत्

మోకాళ్ల మధ్య కూర్చుని అలాగే ఆచమనం చేయాలి; శ్రాద్ధకర్మలో ముండనం చేసినవారు, జటాధారులు, కాషాయవస్త్రధారులు (సన్యాసచిహ్నాలు) వర్జించాలి.

Verse 63

ये तु वृत्ते स्थिता नित्यं ज्ञानिनो ध्यानिनस्तथा / देवभक्ता महात्मानः पुनीयुर्दर्शनादपि

ఎల్లప్పుడూ సదాచారంలో నిలిచిన జ్ఞానులు, ధ్యానులు, దేవభక్త మహాత్ములు—వారు దర్శనమాత్రంతోనే పవిత్రం చేస్తారు.

Verse 64

शिखिभ्यो धातुरक्तेभ्यस्त्रिदण्डेभ्यः प्रदापयेत् / सर्वं योगेश्वरैर्व्याप्तं त्रैलोक्यं हि निरन्तरम्

ధాతురక్త శిఖలతో, త్రిదండధారులతో ఉన్నవారికి దానం చేయవలెను; యోగేశ్వరులు నిరంతరం వ్యాపించిన ఈ త్రిలోకం అంతటా పరిపూర్ణమై ఉంది.

Verse 65

तस्मात्पश्यन्ति ते सर्वं यत्किञ्चिज्जगतीगतम् / व्यक्ताव्यक्तं वशे कृत्वा सर्वस्यापि च यत्परम्

అందువల్ల జగత్తులో ఉన్న ఏదైనా వారు అంతా దర్శిస్తారు; వ్యక్తం-అవ్యక్తాన్ని వశపరచుకొని, సమస్తానికి అతీతమైన పరతత్త్వాన్నీ తెలుసుకుంటారు.

Verse 66

सत्यासत्यं च यद्दृष्टं सद सच्च महात्मभिः / सर्वज्ञानानि सृष्टानि मोक्षादीनिमहात्मभिः

మహాత్ములు దర్శించిన సత్యాసత్యం, సదసద్—అవి; ఆ మహాత్ములే మోక్షాది సహితంగా సమస్త జ్ఞానాలను సృష్టించారు.

Verse 67

तस्मात्तेषां सदा भक्तः फलं प्राप्नोति वोत्तमम्

కాబట్టి వారి పట్ల ఎల్లప్పుడూ భక్తుడై ఉండేవాడు ఉత్తమ ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 68

ऋचश्च यो वेद स वेद वेदान्यजूंषि यो वेद यज्ञम् / सामानि यो वेद स वेद ब्रह्म यो मानसं वेद स वेद सर्वम्

ఋచలను తెలిసినవాడు వేదాలను తెలిసినవాడే; యజుష్‌ను తెలిసినవాడు యజ్ఞాన్ని తెలిసినవాడే. సామాలను తెలిసినవాడు బ్రహ్మను తెలిసినవాడే; మనస్సును (మానసం) తెలిసినవాడు సమస్తాన్ని తెలిసినవాడే.