Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 34
Aśauca-vidhi (Rules of Impurity) within Śrāddha-kalpa — Chapter on Testing/Selecting Brahmanas and Honoring the Atithi
Devanagari script
ध्याननिष्ठाय दातव्यं सानुक्रोशाय धीमते / यतिं वा वालखिल्यं वा भोजयेच्छ्राद्दकर्मणि
Transliteration
dhyānaniṣṭhāya dātavyaṃ sānukrośāya dhīmate / yatiṃ vā vālakhilyaṃ vā bhojayecchrāddakarmaṇi
Translation
ధ్యాననిష్ఠుడైన, కరుణాశీలుడైన ధీమంతునికి దానం చేయాలి; శ్రాద్ధకర్మలో యతి గానీ వాలఖిల్య ముని గానీ భోజనం చేయించాలి.
Word by Word
ध्याननिष्ठायto one devoted to meditation
ध्याननिष्ठाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootध्यान-निष्ठा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; ‘ध्यान’ + ‘निष्ठा’ = ध्याननिष्ठा (meditation-devotion)
दातव्यम्should be given
दातव्यम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formकृदन्त (तव्यत्-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय/कर्तव्यता (gerundive: ‘should be given’)
सानुक्रोशायto the compassionate one
सानुक्रोशाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeAdjective
Rootस-अनुक्रोश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; ‘स’ (with) + ‘अनुक्रोश’ (compassion) = compassionate
धीमतेto the wise person
धीमते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive: intelligent)
यतिम्an ascetic
यतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (particle of alternative)
वालखिल्यम्a Vālakhilya (sage)
वालखिल्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवालखिल्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; वालखिल्य-ऋषि (a class of sages)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय
भोजयेत्should feed
भोजयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलोट् (imperative/आज्ञार्थ), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative: ‘cause to eat/feed’)
श्राद्धकर्मणिin the śrāddha rite
श्राद्धकर्मणि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्राद्ध-कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘श्राद्ध’ + ‘कर्मन्’ = śrāddha-rite