Atharva Veda 9.9.10: Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 9, Mantra 10

Sukta 9

Sanskrit (Devanagari)

ति॒स्रो मा॒तॄस्त्रीन् पि॒तॄन् बिभ्र॒देक॑ ऊ॒र्ध्वस्त॑स्थौ॒ नेमव॑ ग्लापयन्त । म॒न्त्रय॑न्ते दि॒वो अ॒मुष्य॑ पृ॒ष्ठे वि॑श्व॒विदो॒ वाच॒मवि॑श्वविन्नाम्

Sanskrit recitationAtharva Veda 9.9.10

IAST Transliteration

tisró mātṝ́s trī́n pitṝ́n bíbhrad éka ūrdhvás tasthau ném-ava glāpayanta | mántrayante divó amúṣya pṛṣṭhé viśvavído vā́cam áviśvavinnām ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Bearing three Mothers and three Fathers, One stood upright, firm; they would make the felly sink and slacken. Upon the back of yonder Heaven the all-knowing take counsel—(they set in motion) Speech, named ‘the not-all-knowing,’ to baffle the unwise.

Translation

మూడు మాతలను, మూడు పితరులను ధరించిన ఆ ఏకుడు నిటారుగా, దృఢంగా నిలిచెను; వారు చక్రపు నేమి (ఫెల్లీ) దిగజార్చి సడలింపజేస్తారు. ఆ పరలోక స్వర్గపు పృష్ఠంపై సర్వవిదులు మంత్రణ చేస్తారు—అవివేకులను మోహింపజేయుటకు ‘అవిశ్వవిద్’ (సర్వం తెలియనిది) అనే పేరుగల వాక్కును వారు ప్రవహింపజేస్తారు/చలింపజేస్తారు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तिस्रः: three (feminine)
• तिस्रः: विशेषण (कर्म/कर्मपदस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (numeral)
• Root: त्रि (प्रातिपदिक) → तिसृ

• मातॄन्: mothers
• मातॄन्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)

• त्रीन्: three (masculine)
• त्रीन्: विशेषण (कर्म/कर्मपदस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (numeral)
• Root: त्रि (प्रातिपदिक)

• पितॄन्: fathers
• पितॄन्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• बिभ्रत्: bearing, carrying
• बिभ्रत्: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Participle
• Root: भृ (धातु) + शतृ (वर्तमान कृदन्त)

• एकः: one (single one)
• एकः: कर्तृ
• Type: Adjective/Noun (numeral)
• Root: एक (प्रातिपदिक)

• ऊर्ध्वः: upright, aloft
• ऊर्ध्वः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: ऊर्ध्व (प्रातिपदिक)

• तस्थौ: stood
• तस्थौ: क्रिया
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)

• नेमम्: rim, felly; boundary/limit
• नेमम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: नेम (प्रातिपदिक)

• अव: down, away; off
• अव: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अव (उपसर्ग/अव्यय)

• ग्लापयन्त: they cause to droop/weaken; they make slack
• ग्लापयन्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ग्लै (धातु) + णिच् (ग्लापय) + लट्

• मन्त्रयन्ते: they counsel/consult; they deliberate
• मन्त्रयन्ते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मन्त्र (नामधातु/धातु) + य (धातु) / मन्त्रय् (धातु) + लट्

• दिवः: of heaven, of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्)

• अमुष्य: of that (yonder)
• अमुष्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: अमुष् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पृष्ठे: on the back/surface
• पृष्ठे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: पृष्ठ (प्रातिपदिक)

• विश्वविदः: all-knowing ones
• विश्वविदः: कर्तृ
• Type: Adjective/Noun
• Root: विश्व-विद् (समास: विश्व + √विद् ‘to know’)

• वाचम्: speech, utterance
• वाचम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)

• अविश्वविन्नाम्: not-all-knowing (by name); of limited/unknown naming
• अविश्वविन्नाम्: विशेषण (कर्मपदस्य)
• Type: Adjective (compound)
• Root: अ-विश्व-विद्-नामन् (समास/बहुव्रीहि: ‘whose name is not all-knowing’ / ‘not knowing all by name’)

Attribution

Rishi: Atharvanic speculative tradition (Skambha-type theology; attribution varies)

Devata: Skambha/Garbha; Vāc as operative deity

Chandas: Triṣṭubh-like (AV mixed)

Mantra Rasa

Primary: adbhuta

Secondary: shanta